ئه‌وانه‌ى به‌ به‌له‌م كۆچ بۆ ئوسترالیا ده‌كه‌ن چ ڤیزایه‌ك وه‌رده‌گرن؟

كۆچ بۆ ئوسترالیا و كۆچى كوردان

ئه‌و په‌ناخوازانه‌ى به‌شێوه‌ى نایاسایى كۆچ بۆ ئوسترالیا ده‌كه‌ن ڕه‌وانه‌ى دوورگه‌ى مانوس و پاپوا نیوگینا ده‌كرێن بۆئه‌وه‌ى له‌وێ له‌ ناوه‌نده‌كانى ده‌ستبه‌سه‌ركردن كه‌یسى په‌ناخوازیان هه‌ڵسه‌نگێنرێت. به‌ڵام ئه‌وه‌ى جێگه‌ى سه‌رنجه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هێشتا دوورگه‌ى پاپوا نیوگینیا و مانووس و دوورگه‌ى ناورو بنه‌مایه‌كى یاساییان دانه‌ڕشتووه‌ بۆ پێدانى ڤیزاى په‌ناخوازان.

به‌ڕێوه‌به‌رى ده‌زگاى كۆچى پاپوانیوگینیا، ماتایۆ ڕابورا زانیارى نوێى خسته‌ڕوو له‌باره‌ى شێوازى ئه‌و ڤیزایه‌ى كه‌ له‌ داهاتوودا پاپوا نیوگینیا له‌ دوورگه‌ى مانوس ده‌یدات به‌ په‌ناخوازان. ئه‌م ڤیزایه‌ پێویستى به‌ بنه‌مایه‌كى نوێى یاسایى ده‌بێت كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌و وڵاته‌وه‌ دابڕێژرێت. هه‌روه‌ها ئه‌و ڤیزایه‌ بۆماوه‌ى هه‌شت ساڵ به‌به‌رده‌وامى نوێ ده‌كرێته‌وه‌ تاوه‌كو ئه‌وه‌ى مافى نیشته‌جێ بوونى یه‌كجارى و مافى هاونیشتمانى پێده‌درێت. چاوه‌ڕوان ده‌كرێت له‌ماوه‌ى 30 ڕۆژى داهاتوودا كاروباره‌كان له‌باره‌ى ڕێوشوێن و مه‌رجه‌كانى ئه‌و ڤیزایه‌وه‌ ته‌واو ببێت.

ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌ كه‌ ئه‌م ڤیزایه‌ و مافى په‌نابه‌رى به‌ هاوڵاتیان له‌و دورگانه‌ ده‌درێت و په‌یوه‌ندیه‌كى به‌ ئوسترالیاوه‌ نیه‌، بۆیه‌ گه‌یشتن به‌ ئوسترالیا وه‌كو خه‌ونێك ده‌بێت بۆئه‌وانه‌ى به‌شێوه‌ى نایاسایى كۆچ ده‌كه‌ن.

په‌ناخوازێكى كوردى فه‌یلى له‌ ئوسترالیا ده‌كوژرێت

كۆچ بۆ ئوسترالیا و كۆچى كوردان

ئوسترالیا و پاپوا نیوگینیا بڕیاروایه‌ به‌شێوه‌یه‌كى هاوبه‌ش لێكۆڵینه‌وه‌ بكه‌ن له‌باره‌ى بارودۆخى په‌ناخوازان و ئه‌و ته‌نگژانه‌ى له‌ ناوه‌ندى ده‌ستبه‌سه‌ركردن له‌ مانوس ڕویداوه‌ و له‌هه‌وڵى هێوركردنه‌وه‌یدان. 

به‌هۆى ئه‌و نائارامیه‌وه‌ كه‌ ڕۆژى یه‌ك شه‌ممه‌ ده‌ستى پێكرد و تاوه‌كو شه‌وى دوو شه‌ممه‌ به‌رده‌وام بوو، په‌ناخوازێكى ئێرانى كوژراوه‌و نزیكه‌ى هه‌شتا كه‌شى تر بریندار بوون. 

به‌پێى هه‌واڵه‌كان، هۆكارى كوژرانى ئه‌و په‌ناخوازه‌ ئێرانیه‌ له‌ئێستادا ئاشكرا نه‌بووه‌..

به‌پێى دواهه‌مین زانیاریه‌كان ئه‌و په‌ناخوازه‌ى كه‌ سه‌ره‌تا وابڵاوكرایه‌وه‌ ئێرانیه‌و كوژراوه‌، كوردێكى فه‌یلى بووه‌..، كه‌ له‌ژێر هه‌ڕه‌شه‌ى له‌ناوبردندان له‌ ئێران وه‌كو كه‌مه‌نه‌ته‌وایه‌تیه‌ك. 

ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌ كه‌ پێته‌ر ئۆو نێیل ڕایده‌گه‌یه‌نێت لێكۆڵینه‌وه‌كانیان به‌رده‌وامیان هه‌یه‌ له‌باره‌ى بارودۆخه‌كه‌وه‌..

رێكخراوی‌ لێبووردنی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ ئیدانه‌ی‌ به‌ندكردنی‌ په‌ناخوازن ده‌كات

په‌ناخوازێكی‌ عێراقی‌ : خۆزگه‌ بخنكامایه‌ نه‌ك دیپۆرتی‌ دوورگه‌ی‌ ناورۆ بكرامایه‌ 

به‌مه‌به‌ستی‌ ڕێگریكردن له‌ ڕۆژنامه‌نوسان ، دوورگه‌ی‌ ناورۆ نرخی‌ ڤیزای‌ وولاَته‌كه‌ی‌ بۆ ڕۆژنامه‌نوسان له‌ 200 دۆلاره‌وه‌ به‌رزده‌كاته‌وه‌ بۆ 8 هه‌زار دۆلار  

ڕێكخراوی‌ لێبووردنی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ به‌ توندی‌ ئیدانه‌ی‌ ده‌ستبه‌ركردنی‌ په‌ناخوازان ده‌كات له‌ دوورگه‌كانی‌ ناورۆ و پاپانیوگینیا و ئه‌و سیاسه‌ته‌ به‌ هه‌وڵێكی‌ ئه‌نقه‌ست وه‌سف ده‌كات كه‌ مه‌به‌ست لێی‌ بێزاركردنی‌ په‌ناخوازانه‌ تا هه‌ڵبژارده‌ی‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ وولاَته‌كانی‌ خۆیان هه‌ڵبژێرن. 

له‌دواهه‌مین ڕاپۆرتی‌ ڕێكخراوی‌ لێبووردنی‌ نێوده‌وڵه‌تیدا سه‌باره‌ت به‌ دۆخی‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ی‌ كه‌ له‌لایه‌ن حكومه‌تی‌ ئوسترالیاوه‌ نێردراون بۆ دوورگه‌كانی‌ ناورۆ و پاپانیوگینیا ، كه‌ دوو وولاَتی‌ دوورگه‌یی‌ بچوكن ، ڕێكخراوه‌كه‌ كه‌مپه‌كانی‌ په‌ناخوازان له‌و دوورگانه‌ وه‌ك به‌ندیخانه‌ وه‌سف ده‌كات وداوا ده‌كات هه‌رچی‌ زووه‌ كۆتایی‌ به‌و دۆخه‌ ناله‌باره‌ بهێنێت كه‌ دووچاری‌ په‌ناخوازان بۆته‌وه‌ له‌و دوورگانه‌. 

له‌ ووته‌یه‌كیدا بۆ ڕێكخراوه‌كه‌ ، په‌ناخوازێكی‌ عێراقی‌ خۆزگه‌ ده‌خوازێت كه‌له‌ زه‌ریای‌ هنیدا نفوم بووایه‌ و بخنكایه‌ نه‌ك دیپۆرتی‌ ئه‌و دوورگانه‌ بكرایه‌ و ده‌ڵێت  سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌به‌ر خراپی‌ ڕه‌وشی‌ ئه‌منی‌ وولاَته‌كه‌ی‌ عێراقی‌ به‌جێ‌ هێشتووه‌ به‌لاَم ئه‌وه‌ی‌ له‌و دوورگانه‌ تووشی‌ بووه‌ هه‌رگیز له‌ عێراق تووشی‌ نه‌بووه‌. 

به‌گوێره‌ی‌ ڕاپۆرته‌كه‌ ، په‌ناخوازان له‌ كه‌مترین خزمه‌تگوزاری‌ بێبه‌شكراون و ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ش كه‌ دووچاری‌ نه‌خۆشی‌ درێژخایه‌ن بوون و دۆخی‌ ته‌ندروستیان هه‌ستیاره‌ نه‌توانراوه‌ خزمه‌تگوزاری‌ ته‌ندروستیان بۆ دابینبكرێت. 

له‌لایه‌كی‌ تره‌وه‌ ، حكومه‌تی‌ ناورۆ نرخی‌ ڤیزای‌ وولاَته‌كه‌ی‌ بۆ ڕۆژنامه‌نوسانی‌ بیانی‌ له‌ 200 دۆلاره‌وه‌ به‌رزكردۆته‌وه‌ بۆ هه‌شت هه‌زار دۆلار كه‌ به‌ بڕوای‌ ڕۆژنامه‌نوسان مه‌به‌ست له‌ زیادكردنی‌ ئه‌و نرخه‌ به‌و ڕاده‌یه‌ ته‌نها به‌مه‌به‌ستی‌ دروستكردنی‌ ئاسته‌نگی‌ داراییه‌ بۆ ڕۆژنامه‌نوسان تا نه‌توانن ڕوماڵی‌ دۆخی‌ په‌ناخوازان بكه‌ن له‌و دوورگانه‌. 

لای‌ خۆشیه‌وه‌ ، كۆمیسیۆنی‌ بالاَی‌ په‌نابه‌رانی‌ سه‌ر به‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان نیگه‌رانه‌ له‌وه‌ی‌ كه‌ ئوسترالیا سیاسه‌تی‌ گێراِنه‌وه‌ی‌ به‌له‌می‌ په‌ناخوازانیش پیاده‌ ده‌كات بۆ ئه‌نده‌نوسیا كه‌ ئه‌مه‌ش به‌ پێشێلكردنی‌ مافی‌ په‌ناخوازان له‌ قه‌ڵه‌م ده‌دات. 

له‌ناوه‌ڕاستی‌ ساڵی‌ ڕابردووه‌وه‌ ، به‌مه‌به‌ستی‌ ڕێگه‌گرتن له‌ چوونی‌ په‌ناخوازان به‌شێوه‌یه‌كی‌ نایاسایی‌ و له‌ڕێگه‌ی‌ ده‌ریاوه‌ بۆ ئوسترالیا ، حكومه‌تی‌ ئوسترالیا بڕیاریدا به‌ دیپۆرتكردنی‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ بۆ دوورگه‌كانی‌ ناورۆ و پاپانیوگینیا كه‌ به‌پێی‌ ڕێكه‌وتنه‌كه‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ مافی‌ ئه‌وه‌یان نابێت داوای‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ له‌ ئوسترالیا بكه‌ن و ئه‌گه‌ر سه‌لماندیشیان په‌نابه‌رن ده‌توانن داوای‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ له‌و دوو دوورگه‌یه‌ بكه‌ن و له‌ به‌رامبه‌ریشدا حكومه‌تی‌ ئوسترلیا پابه‌بند ده‌بێت به‌ دابینكردن و بوژانه‌وه‌ی‌ كه‌رته‌ گشتیه‌كانی‌ ئه‌و دوو دوورگه‌یه‌. 

به‌پێی‌ ئاماره‌كان ، تا ئێستا زیاتر له‌ 2100 په‌ناخواز له‌لایه‌ن ئوسترالیاوه‌ دیپۆرتی‌ ئه‌و دوو دوورگه‌یه‌كراون كه‌ به‌شێكی‌ به‌رچاویان به‌ ڕه‌گه‌ز عێراقین. 

سه‌رچاوه‌ : ماڵپه‌ری‌ ڕێكخراوی‌ لێبووردنی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ ، ڕۆیته‌رز

واڵاپرێس

سوکایەتى بە پەناخوازان دەکرێت لە ناوەندەکانى دەستبەسەرکردنى پەناخوازانى ئوسترالیادا

کۆچى کوردان و کۆچ بۆ ئوسترالیا

کۆچبەران لە مافە سەرەتایەکانیان بێ بەش کراون و هەندێ جار ڕووبەڕووى سوکایەتى کردن بوونەتەوە لەلایەن ئەوخەڵکانەوە کە گوایە دەبێت چاودێریان بکەن.

ئەوە تەنها هەندێک لەو تۆمەتانەیە کە ڕووبەڕووى حکومەتى ئوسترالى دەبێتەوە لە پڕۆسەى هەڵسەنگاندنى کەیسى پەناخوازى لە دوورگەى مانووس لە ناوەندى دەستبەسەرکردنى ئەو دوورگەیە. 

ڕاپۆرتێکى ئیدانەکردن لەلایەن ڕێکخراوى مافى مرۆڤى ئەمنستى ئینتەرناشناڵەوە (لێبوردنى نێودەوڵەتى) ئەوە دەخاتەڕوو کە پەناخوازەکان لە ناوەندێکى دەستبەسەرکردنى سەختدا دەهێڵرێنەوەو لە بارودۆخێکدان کە سوکایەتیان پێدەکرێت. هەروەها لەو ڕاپۆرتەدا هاتووە کە پەناخوازەکان ڕووبەڕووى مامەڵەى سەخت دەبنەوەو بارودۆخیان سەختترە لە زیندانى. 

هەروەها ئەوە ڕادەگەیەنێت کە پەناخوازەکان چارەسەرى پێویستى پزیشکیان بۆناکرێت و ناچاردەکرێن کە ڕیز ببەستن بۆ دەستکەوتنى ئاوى خواردنەوە لەکاتێکدا ژمارەیەکى تایبەتى ڕیزبەندیان پێدەدرێت. 

لەکاتێکدا کە ئەو ڕاگەیاندنە لەلایەن هەریەک لە حکومەتى ئوسترالى و حکومەتى پاپوا نیو گینیا ڕەت کراوەتەوە، تۆمەتەکانى ئەمنستى لەدواى ڕاپۆرتێکى یوئێن ئێچ سى ئاڕ دێت لە مانگى تشرینى یەکەمدا کە بەهەمانشێوە ئیدانەى بارودۆخى پەناخوازانى کرد لەو دوورگەیەدا. 

لە ڕاپۆرتەکەیدا بەرپرسانى یو ئێن ئێچ سى ئاڕ ڕایانگەیاندبوو کە بارودۆخەکە لەشێوەى زیندانیەکى ناچاریدایە و هاوکۆک نیە لەگەڵ یاسا نێودەوڵەتیەکان. 

ئەمنستى ئەوەش ڕادەگەیەنێت کە ئەوە تەنها مشتێکە لە خەرمانێک لەدواى دیدار سازدان لەگەڵ 58 پەناخواز لەماوەى سەردانى تشرینى دووەمیان بۆ ئەو دوورگەیە. 

چیرۆکى پەناخوازێک لە دوورگەى مانوس کە دەیەوێت لە ئوسترالیا ببێتە پەنابەر

کۆچى کوردان و کۆچ بۆ ئوسترالیا

بارودۆخمان زۆر خراپە. منداڵەکانمان دەچنە قوتابخانەیەکەوە کە هیچ فێنککەرەوەیەکى تێدا نیە. چەندان منداڵ و ئافرەتیان هێناوە بۆ ئەم دوورگەیەو بەشێوەیەکى باش مامەڵەیان لەگەڵدا ناکەن، بەهۆى گەرمى ژینگەکەوە و هەموویان لە بارودۆخێکى زۆر گەرم و کەشوهەوایەکى ناخۆشدان کە ئارەزووى خواردن بەتەواوى لەدەست دەدەن. تواناى ئەوەیان نامێنێت کە خواردن بخۆن چونکە بەهۆى کەشوهەواى گەرمەوە ئارەزووى خواردنیان نیە .منداڵەکانمان کێشیان دابەزیوە، خەڵکى وادەزانن کە ئوسترالیا ڕێز لە ئافرەت و منداڵ دەگرێت، بەڵام هەموو شتێک لێرە پێچەوانەى ئەوەیە پێشبینى دەکرێت. ئێمە داواى فێنککەرەوە دەکەین لە قوتابخانەدا بۆ منداڵەکانمان. زۆر گەرمە و تەنها دوو پانکە لە ژوورەوەدایە و خەرکە لە گەرماندا دەمرین. بەهۆى ئەو گەرمایەوە نەدەتوانن بخوێنن و نە دەتوانن بخەون و نە دەتوانن بحەوێنەوە. منداڵەکان زۆر گەنجن لە ژێر تەمەنى 10 ساڵیدان و بەرگەى ئەو گەرمایە ناگرن. خەڵکى نەخۆش دەکەون و پیردەبن بەهۆى گەرماوە. یەکێک لە ئافرەتەکان کێشەى بەردى گورچیلەى هەیە و لێرە بارودۆخی تەندروستى زۆر خراپە. ئافرەتێکى لێیە کە ڕەبۆى هەیە دوو جار بێهۆش کەوت، هەندێ لە خەڵکى بەهۆى گەرماوە پێستیان کاریگەر بووە، چونکە کەشوهەوایەکە زۆر خراپە. هەندێ لە خەڵکى ناتوانن لەم بارودۆخەدا هەناسە بدەن. هەندێ لە خەڵکى ئازارى دانیان هەیە. 

ئەم بارودۆخە کاریگەرى لەسەر بیروهۆش و جەستەمان داناوە. پێتانوایە ئەوە کارێکى مرۆڤانەیە کە چەندین خەڵک بخەنە خێمەکانەوە. کە هیچ گەرماوێکى پێویستى لێنیە. ئەم شوێنە بەڕاستى کۆن و پەڕپوتە و هیچى تێدا نیە، تەنانەت پەنجەرەو دەرگاکانیشى زۆر خراپن. ئێمە نازانین کە چەند لێرە دەمێنینەوە. هیچ تایبەتمەندى و نهێنیەکمان سەلامەت نیە. 

بۆچى ئێمە دەخەنە ناوچەیەکى مەترسیدارەوە کە مەترسى ئەوە هەیە کە تووشى مەلاریا ببین. خەڵکى کاریگەر بوون بەو بارودۆخە و لەسەر قۆڵ و قاچیان کاریگەرى تەواو هەیە. منداڵەکانمان زۆر هەستیارن بەو بارودۆخە. ئاوى پاکى خواردنەوەمان نیە و زۆر کەمە. ئێمە بیروهۆشمان زۆر کاریگەر بووە بەو بارودۆخە، و لە بارودۆخێکى زۆر خراپداین. لەناو مشک و جرج و گیانلەبەرى پیسدا دەژین. دەرمان و دەرزیمان لێدەدەن بۆئەوەى هَمن ببینەوە بەڵام ئەوە هیچ کاریگەرییەکى نیەو بارودۆخەکە باشتر نابێت. 

پێویستمان بە فێنککەرەوە هەیە بۆ یەکەکان و بۆئەوەى خەومان لێکەوێت و چیتر شێت نەبین. هیچ شوێنێکى پشوومان نیە. لە دوورگەى کریسمس ئێمە فێنککەرەوەمان هەبوو، و ئامێرى جلشۆردن و سەلاجە لە ژوورەکانماندا بوو. خواردنەکەشمان باش نیە، لە دوورگەى کریسمس خواردن باش نەبوو بەڵام دەرفەتى ئەوە هەبوو بگەڕێین و خواردن بۆ منداڵەکانمان پەیدا بکەین. 

ئێمە دڵنیا نین لە بارودۆخى خۆمان، نازانین کە چەندى تر لێرە چاوەڕێ دەکەین. نازانین کە لە داهاتوودا چى ڕوودەدات. لەوبڕوایەداین کە هیچ کەسێک گرنگى نادات بەئێمە و ئێمە سزادراوین چونکە ئێمە ڕاستیەکەیان پێدەڵێن. کام وڵات ئێمە قبووڵ دەکات و ئێمە چەندى تر لێرە دەمێنینەوە. ژیانمان لە مەترسیدایە و کاتێک گەشتمان کرد بۆ ئێمە هیوامان بە ئازادى هەبوو بەڵام ئێمە لە بارودۆخێکداین کە کاریگەرە بە بارودۆخى سیاسى و ئێمە قوربانیەکە دەدەین. ئەوەى ئێمە لێرە دەیڵێین بارودۆخەکە ڕوون دەکاتەوە، و ئەوە تەنها کێشەى ئێمەیە کە پێویستمان بە فێنککەرەوەیە و دەرگاکانمان بۆ چاک بکەنەوەو ئێمە نیگەرانین لەبارەى داهاتوومانەوە. 

لەدواى هەڵبژاردنەوە کۆچ بۆ ئوسترالیا چ گۆڕانکاریەکى بەسەردا هاتووە؟

تایبەت بە کۆچ بۆ ئوسترالیا و کۆچى کوردان

تۆنى ئابۆت سەرۆکى پارتى هاوپەیمانى نیشتمانى لیبراڵى توانى هەڵبژاردنەکانى ئوسترالیا بباتەوەو ببێتە سەرۆک وەزیرانى نوێى ئوسترالیا. پەیمانى ئەوەیداوە کە ڕێوشوێنى توندتر بگرێتەبەر لەچاو حکومەتەکەى کێڤن ڕووددا بۆ وەستاندنى گەیشتنى بەلەمى پەناخوازە نایاساییەکان.

لەخوارەوەدا چەند پەیمانێکى تۆنى ئابۆت دەخەینەڕوو کە بەرلە هەڵبژاردنەکان ڕایگەیاندبون و لەداهاتوودا بەشێوەیەکى کردارى جێبەجێیان دەکات:

1-بەردەوام دەبێت لە پڕۆسەى هەڵسەنگاندنى کەیسى پەناخوازان لەدەرەوەى خاکى ئوسترالیا و بەشێوەیەکى بەرفراوان ناوەندەکانى دوورگەکانى ناورو و مانووس زیاد دەکات بۆ 2000 شوێنى تر بۆئەوەى لەماوەى دوو مانگدا لەلایەن حکومەتى هاوپەیمانیەوە لە ناورو بکرێنەوە. 

پەناخوازەکان لەسەرەتادا لە چادردا نیشتەجێ دەکرێن بەرلەوەى کە شوێنى نیشتەجێ بوونى پێویستى هەمیشەییان بۆ بنیات بنرێت. ئوسترالیا هاریکارى و ڕێنوێنى هەڵسەنگاندنى کەیسى پەناخوازان دەکات لەڕێگەى ڕاهێنانى لایەنە پەیوەندیدارەکانى ناورو و پاپوا نیو گینیا.

2-حکومەتى هاوپەیمانى وەڵامدانەوەیەکى شێوە سەربازى دەبێت بۆ چالاکى پەناخوازەکان و گەیشتنیان بەشێوەی قاچاخ لەڕێگەى بەلەمەوە، و حکومەت فەرماندەیەکى سێ ئەستێرەیى دادەمەزرێنێت کە ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتى وەزیرى کۆچکردندا بێت. حکومەتى هاوپەیمانى فەرمانى نوێ بە سوپاى دەریایى ئوسترالیا دەدات بۆ گێڕانەوەى ئەو بەلەمانەى کە دەکرێت بە سەلامەتى ڕەوانەى ئەو شوێنانە بکرێنەوە کە بە نایاسایى لێوەى هاتوون. هەروەها پشتیوانى ببەخشێت بە وڵاتانى گەیەنەر بەتایبەتى سریلانکا و ئیندۆنیزیا بۆئەوەى گەیشتنى بەلەمەکان کۆتاییان پێبهێنرێت.

3-بەپێى ڕێوشوێنەکانى حکومەتى هاوپەیمانى بڕیاروایە هەر پەناخوازێک کە لەدواى 13ى ئاب گەیشتبێت بە ئوسترالیا، و لەدواى ئەوەى وەکو پەناخواز دەناسێنرێت ڤیزاى پاراستنى کاتى پێدەدرێت. هیچ ڤیزایەکى لەوشێوەیە ماوەکەى نابێت لە سێ ساڵ زیاتر ببێت، و ماوەى ڤیزاکە بەپێى کەیسە جیاوازەکان دیاریدەکرێت. پەناخوازەکان دەتوانن داواى پاراستنى کاتى بکەن لەکاتێکدا ئەو ڤیزایە ماوەیەکى بەسەر دەچێت، بەڵام دووبارە هەڵسەنگاندن بۆ کەیسەکانیان دەکرێتەوە، بڕیاریش لەسەر بارودۆخى ئەوکاتەى وڵاتەکەیان لەکاتى هەڵسەنگاندنەکەدا دەدرێت. بەبوونى ڤیزاى پاراستنى کاتى، پەناخوازەکان ڕێگرى نیشتەجێ بوونى هەمیشەیی و داخوازى مافى هاوڵاتی بوون یاخود یەکگرتنەوەیان لەگەڵ خێزانەکانیاندا لێدەکرێت. ئەگەر هەڵگرى ئەو جۆرە ڤیزایە بڕیارى جێهێشتنى ئوسترالیایدا، ئەوە ڕێگرى گەڕانەوەى لێدەکرێت.

4-ئەو پەناخوازانەى کە بەر لە 13ى ئاب گەیشتونەتە ئوسترالیا، و بەڵگەنامەکانى ناسنامەیان نیە، بەپێى ڕێوشوێنەکانى حکومەتى هاوپەیمانى ئەوا لێکۆڵێنەوە دەکرێت بۆ پێدانى مافى پەنابەرى. بەدواداچوون دەکرێت بۆ هەڵسەنگاندنەکانى دادگاى پێداچوونەوەى کەیسى پەناخوازان. ئەو بەدواداچوونە دەبێت لەلایەن بەرپرسێکى تر لە وەزارەتى کۆچ و هاونیشتمانى بوون جێبەجێ بکرێت، و پەناخوازەکە دووبارە مافى ئەوەى پێدەدرێت داخوازى مافى پەنابەرى پێشکەش بکات بە زانیارى پێویستەوە. ئەو بەدواداچوونانەى ئەنجامەکانیان باش دەرناچێت بەزوویى مافى پەناخوازیان لێدەسەنرێتەوە و ڕەوانەى وڵاتەکەیان دەکرێنەوە یاخود بەشێوەیەکى خۆبەخشانە ڕەوانەى وڵاتى سێیەم دەکرێن بەمەرجێک دەرفەتیان پێبدرێت کە بۆ ئەو وڵاتەى تر بچن.

5-بەپێى ڕێوشوێنەکانى حکومەتى پارتى هاوپەیمانى ئوسترالیا، ئەو پەناخوازەى بە بەلەم دەگاتە ئوسترالیا ڕەوانەى دوورگەى ناورو و پاپوا نیو گینیا دەکرێت، و چیتر مافى یارمەتى یاسایى ئازادى نیە بەپێى سیستمى داواکردنى مافى پەنابەرى و کۆچکردن. 

6-حکومەتى داهاتووى ئوسترالیا پەیمانیداوە کە ژمارەى ئەو پەناخوازانە کەم بکاتەوە کە بەشێوەیەکى فەرمى لەڕێگەى پڕۆگرامى مرۆیى و پەنابەران لەڕێگەى کۆمسیۆنى پەنابەرانى نەتەوە یەکگرتووەکان وەریدەگرێت، لە 20000 پەناخوازەوە بۆ 13750 پەناخواز، و ئەم ژمارەیەش ئەوانە ناگرێتەوە کە بە بەلەم کۆچ دەکەن و داواى مافى پەنابەرى دەکەن. 

7-حکومەتى هاوپەیمانى خۆى بەدووردەگرێت لەگرتنەبەرى ڕێگاى جیاواز و کاردەکات لەسەر بەدەستهێنانى پشتیوانى دوولایەنە و کاردانەوە لەڕێگەى بەدەستهێنانى هۆکارەکانى ڕزگارى ناوخۆیى لە وڵاتەکاندا. ئوسترالیا پشتیوانى دەکات و بەردەوام دەبێت لە جێبەجێکردنى پلانى بەیەکەوەیى و کۆکردنەوەى زانیارى و لێکۆڵینەوە لە قاچاخچییەکان لە ئیندۆنیزیا و سریلاکا و مالیزیا، و یاساى توندتر دادەڕێژێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەى قاچاخچیەکان. حکومەت پشتیوانى هەوڵە هەرێمییەکان دەکات بۆ هاریکارى گەڕانەوەى سەلامەتى پەناخوازان و چاودێریکردنى سەلامەتیان لەڕێگەى لێکۆڵەرانى سەربەخۆوەو هەوڵدان بۆئەوەى خەڵکى بۆ وڵاتى خۆیان بگەڕێنەوە.

هەروەها ئوسترالیا باندى قاچاخچییەکان تێکدەشکێنێت لەڕێگەى کەمپینى لە 100 گوندى ناوخۆیى ئیندۆنیزیاوەو کڕینى بەلەمە مەترسیدارەکان لەخاوەنەکانیان و پشتیوانى کردنى لایەنە پەیوەندیدارەکان بۆ بەخشینى زانیارى. هەروەها گەشەپێدانى لایەنى تەکنەلۆژى ناساندنەوەى سەرچاوەى ئەو وڵاتانەى کە کۆچبەرەکان لێیەوە کۆچ دەکەن و وڵاتانى گواستنەوەکان و گەشەپێدانى زانیارى بایۆمێتریکى و بەڵگەنامەى پەناخوازەکان. هەروەها ئوسترالیا هێڵى ئاسمانى ئیندۆنیزیا بەهێزتر دەکات بۆ بەدواداگەڕان و ڕزگارکردنى پەناخوازان و قاچاخچییەکان لەڕێگەى پێدانى بەلەم و پشتیوانى و ڕاهێنانى ستافەکانیان.

بەپێى یاساى نوێى کۆچى ئوسترالى چەندین پەناخواز ڕەوانەى مانوس کران

تایبەت بە بلۆگى کۆچ بۆ ئوسترالیا و کۆچى کوردان

وەزارەتى کۆچى ئوسترالى ڕایگەیاند کە 40 پەناخواز شەوى چوارشەممە لە دورگەى کریسمەوە گواسترانەوە بۆ مانوس. زۆربەى ئەو پەناخوازانە ئێرانى و ئەفغانى بوون و پیاوى ڕەبەن بوون، پۆلیس و ستافى پزیشکى لەگەڵ ئەو پەناخوازانەدا گەشتیان کردووە. 

شایەنى باسە، دکتۆر ئۆتۆ نومان، بەڕێوەبەرى جێبەجێکارى تەنها نەخۆشخانەى دوورگەى مانووس ڕایگەیاند جەختى لەناوى پەناخوازەکان کردۆتەوە. هەروەها ڕایگەیاند پێشبینى گەیشتنى پەناخوازى زیاتر دەکەین لە سبەینێدا. گەنجترین پەناخوازیان 18 ساڵ بووە. 

گروپى پەناخوازەکان داخوازى بەرگرى پڕۆسێس کردنى کەیسەکانیان لە پاپوا نیو گینیا دەبێت.

لەدواى ئەوەى حکومەتى ئوسترالى پڕۆسێس کردنى کەیسى ئەو پەناخوازانەى بە بەلەم دەگەن ڕەوانەى دەرەوەى ئوسترالیا کرد. ئەگەر وەک پەناخواز ناسران ئەوا دەتوانن لە پاپوا نیو گینیا نیشتەجێ ببن،بەپێى ئەو پلانەى ڕۆژى هەینى کێڤن ڕوودى سەرۆک وەزیرانەوە ڕایگەیاند.

چادرى زیاتر هەڵدراوە بۆ جێکردنەوەى پەناخوازان لە ناوەندە فراوانکراوەکەدا، و چێشتخانەى دەرەکى و پێکهاتەکانى تر ئامادەکراون.

وەزیرى کۆچ ڕایگەیاند قاچاخچییەکان چیتر بەرهەمێکیان نیە بیفرۆشن. هیچ سوودێک لە گەیشتن بە بەلەم نییە. بێرک ڕایگەیاندووە کە ڕێژەى وەرگرتن لە دوو ناوەنددى مانوسدا کراوەتە 3000 کەس و شوێنى تریش دەکرێتەوە بەپێى پێویست.  بەگوتەى وەزیرى کۆچ لە چەند ڕۆژى داهاتوودا چەندینى تر دەگوازرێنەوە بۆ دورگەى مانوس و هەر کەسێک بگات بەوشوێنە دڵنیا دەبێتەوە لەوەى حکومەت لەسەر وەعدى خۆیەتى و هیچ پەناخوازێکى نایاسایى گەیشتوو بە بەلەم لە ئوسترالیا جێگیر ناکرێت.

لەلایەکى ترەوە، وتەبێژى هاوپەیمانێتى کۆچبەران سکۆت ماریسۆن ڕایگەیاند کە حکومەت پەلە دەکات لە جێبەجێکردنى یاسا نوێیەکەدا. هەروەها وتى حکوموت ڕاگەیاندنى گەورە دەکەن و مەبەستی سیاسییان هەیە و لەدواى چەند هەفتەیەک تووشى کێشە دەبن. لەئێستادا هیچ پەیوەست بوونێکى یاسایى نییە بۆ جێگیرکردنى پەناخوازان لە پاپوا نیو گینیا. جێگیر کردنى خەڵکى لە پاپوا نیو گینیا هیچ شتێک پێشناخات هەرگیز هیچ شتێک پێش ناخات.

منداڵى پەناخوازە دەستگیرکراوەکان لە چ دۆخێکدان؟

کۆچى کوردان و کۆچ بۆ ئوسترالیا

لەدواى ئەوەى حکومەتى ئوسترالى زۆربەى زۆرى ئەو پەناخوازانەى بە بەلەم دەگەنە ئەو وڵاتە ڕەوانەى دوورگەکانى دەرەوەى خاکەکانى ئوسترالیا دەکات و لەلایەن یاساکانى ئەو وڵاتانەوە هەڵسەنگاندن بۆ کەیسەکانیان دەکرێت، لەدواتردا ڕەزامەندى یان ڕەتکردنەوەیان پێدەدرێت بۆئەوەى بێنە ناو خاکى ئوسترالیاوە یاخود نا.

لەئێستادا منداڵى پەناخوازە دەستگیرکراوەکان لە بارودۆخێکى سەختتدان. لەم ڕۆژانەدا سیناتۆرى پارتى سەوزەکان، سارا هانسۆن یۆنگ، چەند وێنەیەکى نزیکەى 34 منداڵى دەستگیرکراوى لە ناوەندەکانى دەستبەسەرکردنەکاندا بڵاوکردەوە. لەناو ئەو وێنانەدا چەندین وێنەى سەرنجڕاکێش هەیە کە بە ئاشکرا باس لە بارودۆخى سەختى ئەو پەناخوازانەو ئەو کاریگەرە دەروونییە دەخاتەڕوو کە کاریگەرى زۆرى لەسەریان هەبووە.

لە وێنەکاندا بەندیخانە و گریان و دیمەنەکانى ئەو دوورگەیە بە ئاشکرا دیارە. ئەو سیناتۆرە جەختى لەسەر بەیاننامەکەى کۆمسیۆنى پەناخوازانى سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان کردووەتەوە کە نیگەرانى دەربڕیوە لە دەستگیرکردنى منداڵەکان و هێشتنەوەیان لە کامپەکانى دەستبەسەرکردندا. 

هەروەها هانسۆن یۆنگ دەڵێت کە ناوەندى دەستبەسەرکردنى دوورگەى مانووس منداڵێتى لە منداڵە دەستبەسەرکراوەکان دەستێنێتەوە.

ئەمە لەکاتێکدایە کە وەزارەتى کۆچبەرانى ئوسترالیا جەختى لەوە کردۆتەوە کە ئەو پەناخوازانەى کە لەئاستى نێوەوڵەتیشدا بە پەنابەر ناسراون بۆماوەى نزیکەى پێنج ساڵ لە دەرەوەى خاکەکانى ئوسترالیادا دەهێڵرێنەوە.

ئەو سیناتۆرە ئاماژە بەوە دەدات کە ژن و مێردێکى تامیلى بەرلەوەى بە بەلەم بگەن بە ئوسترالیا و دەستگیربکرێن، لە مالیزیا وەکو پەنابەر دانیان پێدانراوە لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، بۆماوەى چوار ساڵ دەستگیر دەکرێن لە دوورگەى ماونوس لە ناوەندى پڕۆسێسکردنى کەیسەکانیاندا بەرلەوەى بگەن بە ئوسترالیا. لەهەمانکاتدا وتەبێژێک لە وەزارەتى کۆچبەران ئەوەى ڕاگەیاندووە تاوەک پەناخوازەکان لەلایەن نارو یاخود پاپوا نیوگینا وەکو پەنابەر نەناسرێن بەلایانەوە گرنگ نییە کە نەتەوە یەکگرتووەکان بە پەنابەریان دابنێن یاخود نا.

پامێلا کیور لەڕێکخراوى ناوەندى سەرچاوەکانى پەناخوازەکان ڕایدەگەیەنێت پێویستە لە ئاستى نێودەوڵەتیدا دەستێوەردان هەبێت. چونکە نەتەوە یەکگرتووەکان بەرپرسیارێتى هەیە لەوەى کە بڕیارى پەناخوازى بۆ هەرکەسێک دابێت. ئەگەر ئەو پەناخوازانە لەدەرەوەى خاکەکانى ئوسترالیادا دەستگیربکرێن، دەبێت کۆمسیۆنى پەنابەرانى نەتەوە یەکگرتووەکان دەستێوەردان بکات.

چیرۆکى گەشتی درێژى پەناخوازەکان لە ئوسترالیا بەزمانى خۆیان

کۆچ بۆ ئوسترالیا و کۆچى کوردان

پەناخوازەکان لەئێستادا دڵخۆشن بەوەى کە دادگا ڕایگەیاندووە کە ناوەندى دوورگەى مانوس نادەستوورییە. پەناخوازەکان ئاماژەیان بەوەداوە کە چۆن بە زۆر ڕەوانەى پاپوا نیو گینیا کراون.

ئەو پەناخوازانەى ڕەوانەى دوورگەى مانوس کراون بۆماوەى سێ هەفتەیە کە مانیان گرتووە لە خواردن و خواردنەوەو بەردەوامن لە ناڕەزایەتییەکانیان و مەترسى دروست کردن بۆسەر ژیانى خۆیان و ئیدانەکردنى بەزۆر گواستنەوەیان بۆ پاپوا نیوگینیا. هەروەها ڕایانگەیاندووە کە لەمانگرتن بەردەوام دەبن هەتاوەکو پێیان ڕادەگەیەنرێت کە کەى و چۆن داخوازى پەنابەرییان قبووڵ دەکرێت یان ڕەت دەکرێتەوە.

گەنجێکى کوڕى تەمەن 19 ساڵ لەم دواییانەدا هەوڵى خۆ هەڵواسینیدا. ئەو گەنجە وتبووى: ئەمە کۆتایى ژیانمە. من خەونى زۆرم هەبوو بەڵام لەئێستادا هیچ هیوایەکم نەماوە. من زۆر ئازار دەچێژم بەو هۆیەوە.

دوو کەسى تر کە هەوڵى خۆهەڵواسینی خۆیاندابوو، بەبپێى گوتەى دەستبەسەرکراوەکان گەڕێنراونەتەوە بۆ ناوەندى دەستبەسەرکردنى داروین بەهۆى تێکچوونى بارى تەندروستییانەوە. بەڵام بەرپرسانى ئەو ناوچەیە ئەوە ڕەت دەکەنەوە کە هیچ هەوڵێکى خۆ کوشتن هەبوو بێت.

یەکێک لە پەناخوازەکان بە دەزگاى (نیو ماتیڵدا)ى وتووە کە نابێت قسە لەگەڵ کەسانى تردا بکەن یاخود جگەرەیان پێبدەن. ئەمە لەکاتێکدایە کە پەناخوازەکانى ناوەندەکانى دەستبەسەرکردن مافى چوونە سەر ئینتەرنێتیان هەیە ڕۆژانە کاتژمێرێک  بەڵام پەناخوازە نوێیەکان ئەو مافەیان نییە. 

پەناخوازەکانى دورگەى مانوس پێشوازیان کرد لە بڕیارى دادگا کە لەلایەن سەرکردەى ئۆپۆزسیۆن لە پاپوا نیو گینیا پێشکەش کراوە کە بێڵدێن ناماهە، کە بڕیارەکەى دادگا ئەوە ڕادەگەیەنێت کە ئەو ناوەندانەى دەستبەسەرکرد  لەو وڵاتەدا نادەستوورین و هەروەها فەرمانى ئەوە دەدات کە پەناخوازەکان ئازاد بکرێن یاخود بەلایەنى کەمەوە گواستنەوەیان ڕابگیرێت. 

بەپێى ڕاگەیەنراوێکى میدیایى ناماه وتوویەتى کە ئەو ناوەندانەى دەستبەسەرکردن لە مانوس بەپێى ماددەى 42 لە دەستوورى وڵاتەکەیاندا نایاساییە کە خەڵکى لەسەر خاکى پاپوا نیو گینیا لەمافەکانى خۆى بێبەش دەکرێت.

ئەو سەرکردەیەى ئۆپۆزسیۆن ڕەخنە لەو کارەى حکومەتەکەى دەگرێت و پێى وایە کە لەلایەن وەزیرى دەرەوەو کۆچبەرانەوە یاساکانى وڵاتەکەى ئیستیغلال کراوە بۆ ڕەوانەکردنى پەناخوازەکانى ئوسترالیا بۆ وڵاتەکەى و مامەڵەکردنى بەپێى یاساى پاپوا نیو گینیا هەروەها ڕەتکردنەوەى مافى پەناخوازى ئەو هاوڵاتیانە. 

لەئێستادا پەناخوازەکان ئەوەیان ڕاگەیاندووە کە بەبێ خواست و بڕیارى خۆیان ڕەوانەى دوورگەى مانوس کراون. ئەم بارودۆخە هەمان شێوەى ئەوکاتەیە کە ڕەخنەیان لە دەسەڵاتدارانى ئوسترالیا گرت لە23ى کانوونى یەکەمدا کە ڕەوانەى پاپوا نیو گینیایان کردن. 

ئەوان بەتوندى یاساکانى ئوسترالیا و ڕێوشوێنەکان بەرامبەریان ڕەت دەکەنەوە. هەربۆیە دەستیان بە مانگرتن کردووە. لەهەمانکاتدا بەهیواى ئەوەى کە کەیسەکانیان خوێندنەوەى بۆ بکرێت بریاریانداوە کە بەردەوامبن لە ڕێکارە یاساییەکانیان وداوا لە لایەنەکان دەکەن کە پشتیوانیان لێ بکەن بەمەبەستى گەیشتن بە ئامانجەکانیان. 

لەو نامەیەدا کە پەناخوازەکان ئاڕاستەى میدیا و ئۆپۆزسیۆنیان کردووە ئاماژەیان بەوەداوە کە ئەوان بەزۆر ڕەوانەى دوورگەى مانوس کراون. 

ئافرەتێکى پەناخواز نووسیوویەتى: کاتژمێر 6 و نیوى سەرلەبەیانى هاتن بۆئەوەى بمانبەن بۆ (چاوپێکەوتنێک). نەمتوانى پرچم ڕێکخەم یاخود بەرگى خەوتن بگۆڕم. براینە ژوورێکەوە کە کۆمەڵێک لێکۆڵەرى لێبوون. کەسانى زەبەلاح و بەهێز بوون کە بێزارکەر دیاربوون، کوتەکیان بەدەستەوە بوو. جیاوازبوون لەو پۆلیس و کەسانەى کە لە دوورگەى کریسمس بینیمانن. هیچ شتێکیان پێنەوتین تەنها پشکنینیانین و ئینجا خستیانینە ناو پاسێکەوە.

پەناخوازەکان ئینجا ڕەوانەى ناوچەیەکى تر کرابوون کە بەپێى نەتەوە جیاوازەکان جیاکرابوونەوەو و پیاوێک بەدڵخۆشییەوە وتبووى کە ڕەوانەى پاپوا نیو گینیا دەکرێن.

پەناخوازەکان دەڵێن کە هیچ شتێکیان نەزانیوە دەربارەى پاپوا نیو گینیا و ڕێگەیان پێنەدراوە هیچ پرسیارێک بکەن.

پەناخوازێکى تر دەڵێت لەوکاتەدا پێمان گوترا کە جلوبەرگ و کەلوپەلەکانمان کۆدەکرێنەوەو ڕەوانەى پاپوا نیو گینیا دەکرێین. ژمارەیەک پاسەوان خانەوادە جیاوازەکانیان کۆکردۆتەوەو قسەیان لەگەڵدا کردوون. پێیان گوتوون کە ڕەوانەى شوێنێکى تر دەکرێن. بەبێ ئەوەى دەرفەتى خواحافیزیان لەدۆستەکانیان هەبێت.

هەمان ئەو ئافرەتە گوتویەتى کە ئەوان بەهیچ شێوەیەک بە ڕێزەوە مامەڵەیان لەگەڵ کەلوپەلەکانیاندا نەکردووە، کۆمپانیاى چاودێرى ناوەندى دەستبەسەرکردنەکان کۆیان کردۆتەوە. هەرگیز نەگەڕاینەوە بۆ ژوورەکەى خۆمان. شتى پیسیان هەڵگرتبوو و خاوێنیان فڕێدابوو بەوشێوەیە. هەندێ شتى گرنگمان لەدەستچوو.

لەدواى چاوەڕوانییەکى زۆرو چەند کاتژمێرێک پاسێکى تر ئەوانى بردبوو و ئینجا بەرەو فڕۆکەخانە، هەروەکو ئەوەى تاوانباربن.

لەگەشتەکەیاندا کۆمەڵێک پاسەوان و پۆلیسى فیدڕاڵى حکومەتى ئوسترالیان لەگەڵدا بوون. پەناخوازەکان دەیگێڕنەوە کە ئەوان نەیانتوانیوە پشتێنى سەلامەتى ببەستن چونکە ڕێگەیان پێنەدراوە هەروەها ناو فڕۆکەکە زۆر ساردبووە. ماوەیەکى زۆر لە فڕۆکەکەدا ماونەتەوە. تەنها یەک ساندویچ و ئاوێکیان بۆ هێناون. لەکاتێکدا ویستوویانە بچنە سەرئاو لەناو فڕۆکەکەدا نەیانهێشتووە کە دەرگاکە بەتەواوى دابخەن. بەگوتەى ئەوان هەروەکو ئەوەبووە کە تاوانێکى زۆر گەورەیان کردبێت.

هەر پەناخوازەکان دەیگێڕنەوە کە لەکۆتایدا فڕۆکەکە لە پاپوا نیو گینیا نیشتۆتەوە هەموویان یەک بە یەک لە فڕۆکەکە دابەزێنراون لەلایەن پۆلیسەکانەوە. هیچ زانیارییەکیان لەبارەى گەشتەکەوە پێنەداون. بۆیە بەگوتەى خۆیان لەو گەشتەدا زۆر زیاتر ترساون لەوەى کە بۆکوێ دەچن.

ئەوان دەڵێن کە ئەو ئەزموونە زۆر ترسناکتربووە لە کۆچیان بە بەلەم کە زۆر تووشى مەترسى بوونەتەوە بۆئەوەى بگەن بە ئوسترالیا. کە ژیانمان لە دەستى سروشتدا بووە. بەڵام لێرە لە ئوسترالیا ئێمە چاوەڕوانى چارەسەرێک بووین بەڵام کەوتینە دەستى مرۆڤەوە کە زۆر بەتوندوتیژى مامەڵەیان لەگەڵدا دەکردین.

لەهەمانکاتدا پەناخوازەکان لەوکاتەوەى کە لەساڵى ڕابردووەوە هێنراون بۆ ئێرە ڕێگەیان پێنەدراوە کە کامپەکان بەجێبهێڵن ڕەخنەى ئەوە دەگرن کە بۆچى وەڵامى نامەکانیان نادەنەوە. لەکاتێکدا ئەوان ڕەخنەیان لە گرفتى شوێنیان گرتوەو سنوورداییەکانیان کە بۆیان دانراوە. لەکاتێکدا کە منداڵەکانیشیان تەواو بێزاربوون و بەرەو توندوتیژى دەچن. منداڵەکانیان ڕەخنە لە باوکەکان دەگرن کە بۆچى ئەوان هێناویانن بۆ ئێرەو پەیوەندییان تێکدەچێت. منداڵەکان ڕەخنە لە خواردنەکان دەگرن کە ناتوانن بیشیخۆن. وەکو باوک و دایکەکان ئەوان ڕایدەگەیەنن زۆر مەترسیان هەیە لەبارەى داهاتووى منداڵەکانیانەوە.

لەبوارى تەندروستیشەوە پەناخوازەکان لە قەیرانى گەورەدان لەکاتێکدا بەرپرسانى بوارى تەندروستى ئەوەیان خستۆتەڕوو کە ناتوانن شتێکى ئەوتۆیان بۆ بکەن چونکە دەسەڵاتیان سنووردارە. بەڵام پەناخوازەکان ڕەخنەى توند دەگرن لەو بارودۆخە.

دکتۆرێک و چەند پەرستارێک و پسپۆڕى دەروونى لە ناوەندى دەستبەسەرکردندا هەیە بەڵام دکتۆرى ددانى لێ نییە.

ئیان ڕینتۆوڵ وتەبێژى ڕێکخراوى هاوپەیمانى کارکردن بۆ پەناخواز ڕایدەگەیەنێـ کە پەناخوازەکانى مانوس و ناورو دەیانەوێت بزانن کە بۆچى یەک یاساى گشتگیر نییە بۆ ئەو پەناخوازانەى لەدواى 13ى ئابى پارساڵەوە هاتوون.

ژمارەیەکى زۆر لە پەناخوازەکان کە لەدواى 13ى ئابەوە هاتوون لەناو کۆمەڵگەى ئوسترالیدا دەژین تاوەکو کەیسەکانیان هەڵدەسەنگێنرێت. بارودۆخیان بەتەواوى جیاوازە لەوانەى لە دوورگەى مانوس و ناورون.

کریس بۆوێنى وەزیرى کۆچبەران وادەردەکەوێت کە جیاکارى لەگەڵ ژمارەیەکى کەم لە پەناخوازەکاندا بکات بە ناردنیان بۆ ناوچەیەکى زۆر سەخت و دژوار لە دوورگەکانى مانوس و ناورو.