چیرۆکى پەناخوازێک لە دوورگەى مانوس کە دەیەوێت لە ئوسترالیا ببێتە پەنابەر

کۆچى کوردان و کۆچ بۆ ئوسترالیا

بارودۆخمان زۆر خراپە. منداڵەکانمان دەچنە قوتابخانەیەکەوە کە هیچ فێنککەرەوەیەکى تێدا نیە. چەندان منداڵ و ئافرەتیان هێناوە بۆ ئەم دوورگەیەو بەشێوەیەکى باش مامەڵەیان لەگەڵدا ناکەن، بەهۆى گەرمى ژینگەکەوە و هەموویان لە بارودۆخێکى زۆر گەرم و کەشوهەوایەکى ناخۆشدان کە ئارەزووى خواردن بەتەواوى لەدەست دەدەن. تواناى ئەوەیان نامێنێت کە خواردن بخۆن چونکە بەهۆى کەشوهەواى گەرمەوە ئارەزووى خواردنیان نیە .منداڵەکانمان کێشیان دابەزیوە، خەڵکى وادەزانن کە ئوسترالیا ڕێز لە ئافرەت و منداڵ دەگرێت، بەڵام هەموو شتێک لێرە پێچەوانەى ئەوەیە پێشبینى دەکرێت. ئێمە داواى فێنککەرەوە دەکەین لە قوتابخانەدا بۆ منداڵەکانمان. زۆر گەرمە و تەنها دوو پانکە لە ژوورەوەدایە و خەرکە لە گەرماندا دەمرین. بەهۆى ئەو گەرمایەوە نەدەتوانن بخوێنن و نە دەتوانن بخەون و نە دەتوانن بحەوێنەوە. منداڵەکان زۆر گەنجن لە ژێر تەمەنى 10 ساڵیدان و بەرگەى ئەو گەرمایە ناگرن. خەڵکى نەخۆش دەکەون و پیردەبن بەهۆى گەرماوە. یەکێک لە ئافرەتەکان کێشەى بەردى گورچیلەى هەیە و لێرە بارودۆخی تەندروستى زۆر خراپە. ئافرەتێکى لێیە کە ڕەبۆى هەیە دوو جار بێهۆش کەوت، هەندێ لە خەڵکى بەهۆى گەرماوە پێستیان کاریگەر بووە، چونکە کەشوهەوایەکە زۆر خراپە. هەندێ لە خەڵکى ناتوانن لەم بارودۆخەدا هەناسە بدەن. هەندێ لە خەڵکى ئازارى دانیان هەیە. 

ئەم بارودۆخە کاریگەرى لەسەر بیروهۆش و جەستەمان داناوە. پێتانوایە ئەوە کارێکى مرۆڤانەیە کە چەندین خەڵک بخەنە خێمەکانەوە. کە هیچ گەرماوێکى پێویستى لێنیە. ئەم شوێنە بەڕاستى کۆن و پەڕپوتە و هیچى تێدا نیە، تەنانەت پەنجەرەو دەرگاکانیشى زۆر خراپن. ئێمە نازانین کە چەند لێرە دەمێنینەوە. هیچ تایبەتمەندى و نهێنیەکمان سەلامەت نیە. 

بۆچى ئێمە دەخەنە ناوچەیەکى مەترسیدارەوە کە مەترسى ئەوە هەیە کە تووشى مەلاریا ببین. خەڵکى کاریگەر بوون بەو بارودۆخە و لەسەر قۆڵ و قاچیان کاریگەرى تەواو هەیە. منداڵەکانمان زۆر هەستیارن بەو بارودۆخە. ئاوى پاکى خواردنەوەمان نیە و زۆر کەمە. ئێمە بیروهۆشمان زۆر کاریگەر بووە بەو بارودۆخە، و لە بارودۆخێکى زۆر خراپداین. لەناو مشک و جرج و گیانلەبەرى پیسدا دەژین. دەرمان و دەرزیمان لێدەدەن بۆئەوەى هَمن ببینەوە بەڵام ئەوە هیچ کاریگەرییەکى نیەو بارودۆخەکە باشتر نابێت. 

پێویستمان بە فێنککەرەوە هەیە بۆ یەکەکان و بۆئەوەى خەومان لێکەوێت و چیتر شێت نەبین. هیچ شوێنێکى پشوومان نیە. لە دوورگەى کریسمس ئێمە فێنککەرەوەمان هەبوو، و ئامێرى جلشۆردن و سەلاجە لە ژوورەکانماندا بوو. خواردنەکەشمان باش نیە، لە دوورگەى کریسمس خواردن باش نەبوو بەڵام دەرفەتى ئەوە هەبوو بگەڕێین و خواردن بۆ منداڵەکانمان پەیدا بکەین. 

ئێمە دڵنیا نین لە بارودۆخى خۆمان، نازانین کە چەندى تر لێرە چاوەڕێ دەکەین. نازانین کە لە داهاتوودا چى ڕوودەدات. لەوبڕوایەداین کە هیچ کەسێک گرنگى نادات بەئێمە و ئێمە سزادراوین چونکە ئێمە ڕاستیەکەیان پێدەڵێن. کام وڵات ئێمە قبووڵ دەکات و ئێمە چەندى تر لێرە دەمێنینەوە. ژیانمان لە مەترسیدایە و کاتێک گەشتمان کرد بۆ ئێمە هیوامان بە ئازادى هەبوو بەڵام ئێمە لە بارودۆخێکداین کە کاریگەرە بە بارودۆخى سیاسى و ئێمە قوربانیەکە دەدەین. ئەوەى ئێمە لێرە دەیڵێین بارودۆخەکە ڕوون دەکاتەوە، و ئەوە تەنها کێشەى ئێمەیە کە پێویستمان بە فێنککەرەوەیە و دەرگاکانمان بۆ چاک بکەنەوەو ئێمە نیگەرانین لەبارەى داهاتوومانەوە. 

كۆشكی سپی كچه‌ كوردێكی خه‌ڵات كرد

رۆژی پێنجشەممە له‌ كۆشكی سپی، كچه‌ كوردێك كه‌سه‌ر عه‌بدوڵا، خوێندكاری ماسته‌ر و دانیشتوی شاری ناشڤێڵ له‌ ویلایه‌تی تێنیسی ئه‌مریكا خه‌ڵات كرا. له‌ به‌ر هه‌وڵه‌كانی بۆ پێكه‌وه‌ ژیانی ئاشتیانه‌ له‌ نێوان ئایین و نه‌ته‌وه‌ جیاوازه‌كان و كاركردنی له‌گه‌ڵ په‌نابه‌ره‌كاندا بۆ تێكه‌ڵبونیان له‌ كۆمه‌ڵگای ئه‌مریكا.
ئه‌و خه‌ڵاته‌ كه‌ به‌ “پێشه‌نگی گۆڕان” له‌ پرۆگرامی “به‌خێرهاتنی ئه‌مریكا” كه‌له‌ لایه‌ن كۆشكی سپیه‌وه‌ دانراوه‌ بۆ تاكه‌كه‌س و بیزنس و رێكخراوه‌كان كه‌ یارمه‌تی كۆمه‌ڵگاكانیان له‌ ئه‌مریكا ده‌ده‌ن بۆ به‌هێزتربونیان و هاندانیان بۆ به‌شداریكردن له‌ ژیانی گشتی له‌و وڵاته‌.
كه‌سه‌ر عه‌بدوڵا یه‌كێك له‌و 10 كه‌سه‌یه‌ كه‌  پێنج شه‌ممه‌ 19 ئه‌یلول خه‌ڵاتكرا كه‌ به‌ وته‌ی كۆشكی سپی 17 ساڵه‌ هه‌وڵی “مه‌زن” ده‌دات له‌ به‌ره‌وه‌ پێشبردنی شاری ناشڤێڵ كه‌ له‌ لایه‌ن میدیای ئه‌و شاره‌و و كورده‌كانی‌ دانیشتوی‌ ئه‌و شاره‌وه‌ نازناوی “كوردستانی بچوك”ی پێدرواه‌.
كه‌سه‌ر عه‌بدوڵا له‌ گوندی بێگداوده‌ له‌ پارێزگای دهۆك له‌ 1986 له‌ دایك بوه‌ و چه‌ندین كه‌سی بنه‌ماڵه‌كه‌ی له‌ لایه‌ن حكومه‌تی به‌عسه‌وه‌ كوژراون. كه‌سه‌ر له‌ 1988 تا 1992 له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌ی له‌ كه‌مپی په‌نابه‌ران له‌ شاری مێردین له‌ كوردستانی توركیا ژیاون و له‌ ئه‌یلولی 1992 له‌ لایه‌ن حكومه‌تی ئه‌مریكاوه‌ مۆڵه‌تی نیشته‌جێبونیان پێدراوه‌ له‌و وڵاته‌.
برنادێت میهان، وته‌بێژی كۆشكی سپێ له‌ ئیمه‌یڵێكدا به‌ رۆژنامه‌ی‌ هاوڵاتی راگه‌یاند “كه‌سه‌ر به‌ هه‌وڵه‌كانی له‌ رێگه‌ی (ده‌سپێشخه‌ری به‌خێرهاتنی تێنیسی) كاری باشی كردوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كۆچبه‌ران تێكه‌ڵی كۆمه‌ڵگای ناشڤێڵ بن. هه‌وڵه‌كانی ئه‌و كچه‌ بوه‌ هۆی ئه‌وه‌ كه‌ ناشڤێڵ ببێت به‌ شارێكی كراوه‌ و شوێنی گفتوگۆ و جێگربونی خه‌ڵكی جیاواز كه‌ بوه‌ به‌ یه‌كێك له‌ باشترین لایه‌نه‌كانی تێنیسی.”
كه‌سه‌ر عه‌بدوڵا كه‌ ئیستا خوێندكاری ماسته‌ره‌ له‌ “كۆنترۆلكردنی شه‌ر” له‌ زانكۆی لاپتنی تێنیسی له‌ رێگه‌ی ته‌له‌فونه‌وه‌ به‌ هاوڵاتی ڕاگه‌یاند “به‌ راستی پێشبینی ئه‌مه‌م نه‌ده‌كرد. جێی‌ زۆر شانازیه‌ بۆ من و هیوادارم كه‌ ئه‌م خه‌ڵاته‌ ببێته‌ جێ ئۆمید و هاندان بۆ كه‌سانی تر. خه‌ڵكی كورد له‌ ناشڤیَڵ گه‌وره‌ترین كه‌مینه‌ن به‌ڵام هێشتا زۆر كه‌س له‌ ئه‌مریكا له‌ به‌سه‌رهاتی كورد ئاگادار نیه‌.”
شاری ناشڤێڵ به‌ “شاری مۆسیقا”ش ناسراوه‌ و له‌ ساڵی 2010دا ژماره‌ی دانیشتوانی ناوچه‌ی ناشڤێل زیاد له‌ 1 ملیۆن و 500 هه‌زار كه‌س بو كه‌ له‌و ژماره‌یه‌ به‌ وته‌ی كه‌سه‌ر عه‌بدوڵا 10-15 هه‌زاریان كوردن. زۆربه‌ر ئه‌و كۆردانه‌ی دانیشتوی ئه‌و شاره‌ن خه‌ڵكی كۆردستانی باشورن به‌ڵام كوردی پارچه‌كانی تری كوردستانی تێدا هه‌یه‌.
ڕه‌مزیه‌ سوله‌یمان كه‌ ئه‌ویش كچه‌ كوردێكی‌ شاری زاخۆیه‌ و له‌ ناشڤێڵ نیشته‌جیه‌ و كه‌سه‌ر له‌ نزیكه‌وه‌ ده‌ناسێت پێ وایه‌ كه‌ كه‌س به‌ قه‌د كه‌سه‌ر شایانی ئه‌و خه‌ڵاته‌ی كۆشكی سپی نیه‌. ڕه‌مزیه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ كه‌سه‌ر له‌ سه‌نته‌ری ئه‌مریكی “ئاوتریچ” له‌ شاری ناشڤێڵ كاریان كردوه‌ وئیستا به‌رپرسی سیاسه‌ته‌كانی ئه‌و سه‌نته‌ره‌یه‌ به‌ هاوڵاتی‌ وت “من زۆر شانازیی ئه‌كه‌م به‌ كه‌سه‌ر عه‌بدوڵا بێگداوده‌ له‌به‌ر هه‌وڵه‌كانی و خزمه‌تكردنی نه‌ته‌نیا كۆمه‌ڵگای كوردی به‌ڵكو هه‌مو كه‌سێك.”
له‌ 2005دا، كه‌سه‌ر له‌ زانكۆی حكومی تێنیسی به‌كالۆریسی كۆمه‌ڵناسی ته‌واو كردوه‌ و كاتێك كه‌ له‌و زانكۆ وانه‌ی خوێندوه‌ له‌ سه‌نته‌ری ته‌ندروستی لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و شوێنه‌ كاری كردوه‌ وه‌ك سه‌رۆكی كۆمه‌ڵه‌ی خوێندكارانی مۆسڵمانی ئه‌و زانكۆیه‌ هه‌ڵبژێردراوه‌.
كه‌سه‌ر له‌ كانونی دوه‌می 2006 له‌ په‌یمانگای رابه‌رایه‌تی مه‌ده‌نی مۆسڵمانانی ئه‌مریكا ده‌سبه‌كار بوه‌. له‌ زۆر كۆنفراس له‌ نێوان ئاینه‌كان به‌شداری كردوه‌ و له‌سه‌ر زۆر ته‌وه‌ر قسه‌ی كردوه‌ له‌وانه‌، كۆچبه‌ری، كوردستان و خه‌ڵكی كۆرد، رۆڵی ژنانی مۆسڵمان، و ژیانی خۆی وه‌ك موسڵمانێك له‌ ئه‌مریكا له‌ دوای هێرشه‌كانی 11 سیپتامبری 2001. ئه‌و كچه‌ كۆرده‌ به‌شداری فیلمی دۆكیۆمینته‌ری “كۆردستانی بچوك: ئه‌مریكا” كردوه‌ بۆ ته‌له‌ڤزیۆنی گشتی شاری ناشڤێڵ، ئێستا كه‌سه‌ر سه‌رۆكی‌ خوێندنگای‌ ڤالۆره‌.
كه‌سه‌ر به‌ هاوڵاتی ده‌ڵێت كه‌ ئه‌م خه‌ڵاته‌ بۆ ئه‌و زۆر گرنگه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ كه‌ “من منداڵیم له‌ شه‌ڕ و له‌ كه‌مپی په‌نابه‌ران به‌سه‌ر بردوه‌ و كاتێكیش له‌ ئاماده‌یی بوم كارم كردوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ یارمه‌تی دایك و باوكم بده‌م بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن ژیانمان دابین بكه‌ن.”
باراك ئۆباما له‌سه‌ر 19 ئه‌یلول كه‌ له‌و وڵاته‌ به‌ رۆژی ده‌ستور و هاوڵاتیبون ناونراوه‌ له‌ به‌یانێكدا رایگه‌یاند:”ئیمه‌ به‌ شانازیه‌وه‌ نه‌ته‌ویێكین كه‌ له‌ كۆچبه‌ر پێكهاتوین …كه‌ ژیانی خۆیان كردوه‌ته‌ قوربانی بۆ ئه‌وه‌ی منداڵه‌كانیان داهاتویه‌كی رونیان هه‌بێت. هه‌مو ساڵێك له‌ رۆژی هاوڵاتیبوندا، ئێمه‌ به‌ خێرهاتنی ئه‌ندامه‌ نوێكانی خێزانی ئه‌مریكا ده‌كه‌ین كاتێك كه‌ سوێند به‌ ده‌ستور ده‌خۆن و ده‌بن به‌ به‌شێك له‌ ئێمه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌شێكی نوێ چیرۆكی نه‌ته‌وه‌ییمان بنوسین.”

كه‌سه‌ر عه‌بدوڵا له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌ی‌ رێبه‌ر عه‌بدولره‌حمان‌و دومنداڵه‌كه‌ی‌ جه‌ننه‌‌و روه‌یدا له‌ ناشڤێڵ

 

 فازڵ هۆرامی‌،  تایبه‌ت به‌ هاوڵاتی‌

بڕیارێكی‌ حكومه‌ت سه‌باره‌ت به‌ خوێندكارانی‌ ماسته‌ر و دكتۆرا له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵات

ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران بڕیار ده‌دات له‌سه‌ر خه‌رجكردنی‌ موسته‌حه‌قاتی‌ دارایی گشت حاڵه‌ته‌كانی‌ پێشووی‌ مۆڵه‌تی‌ خوێندن له‌ وه‌زاره‌تی‌ خوێندنی‌ باڵاو توێژینه‌وه‌ی‌ زانستی‌‌و گشت وه‌زاره‌ته‌كانی‌ دیكه‌ی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم‌و لایه‌نه‌كانی‌ نه‌به‌ستراو به‌ وه‌زاره‌ت كه‌ مۆڵه‌تی‌ خوێندنیان وه‌رگرتووه‌ بۆ ته‌واوكردنی‌ ماسته‌ر و دكتۆرا له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ هه‌رێم.

سكرتارییه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران به‌ ئیمزای‌ محه‌ممه‌د قه‌ره‌داغی‌، ، ئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه‌  به‌ نووسراوی‌ ژماره‌ 9174  كه‌ وێنه‌یه‌كی ده‌ست خه‌ندان كه‌وتووه‌، داوا له‌سه‌رجه‌م وه‌زاره‌ته‌كان ده‌كات بڕیاری‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیرانی‌ ژماره‌ 61 له‌ (9ی ئه‌یلولی2013) جێبه‌جێ بكه‌ن به‌ پێی تایبه‌تمه‌ندی‌.

له‌ بڕیاره‌كه‌دا، هاتووه‌ :" ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران بڕیار ده‌دات له‌سه‌ر خه‌رجكردنی‌ موسته‌حه‌قاتی‌ دارایی گشت حاڵه‌ته‌كانی‌ پێشووی‌ مۆڵه‌تی‌ خوێندن له‌ وه‌زاره‌تی‌ خوێندنی‌ باڵاو توێژینه‌وه‌ی‌ زانستی‌‌و گشت وه‌زاره‌ته‌كانی‌ دیكه‌ی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم‌و لایه‌نه‌كانی‌ نه‌به‌ستراو به‌ وه‌زاره‌ت كه‌ مۆڵه‌تی‌ خوێندنیان وه‌رگرتووه‌ بۆ ته‌واوكردنی‌ ماسته‌ر و دكتۆرا له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ هه‌رێم ".

ته‌ئكیدیشكراوه‌ته‌وه‌، بڕیاره‌كه‌ ته‌نها ئه‌و كه‌سانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ تا به‌رواری‌ (9ی ئه‌یلولی2013) به‌ره‌سمی‌ په‌یوه‌ندییان به‌ زانكۆكانیان كردووه‌‌و خوێندنیان ده‌ستپێكردووه‌.




خه‌ندان- سۆران كه‌ریم

ڤیزاى کاتى ئوسترالیا چیە؟

کۆچى کوردان کۆچ بۆ ئوسترالیا 

لەسەردەمى حکومەتى (هاوەرد)دا ئوسترالیا لەنێوان ساڵانى 1999-2007 ڤیزاى پاراستنى کاتى دەبەخشى. تۆنى ئابۆت دووبارە ئەو جۆرە ڤیزایەى ڕاگەیاندەوەو بڕیارى ئەوەیدا کە دووبارە ئەو ڤیزایە دەبەخشێت بەو پەناخوازانەى دەردەکەوێت پەنابەرى ڕاستەقینەن. 

لەئێستادا ئەو پەناخوازانەى کە ڤیزاى پەڕینەوەیان بۆدەکراوەو بڕیاروایە لەم دواییانەدا ڤیزاى کاتى وەربگرن. لەئێستادا هەندێ بۆچوونى پەناخوازانتان بۆ بڵاودەکەینەوە کە لە ڕابردوودا ڤیزاى پاراستنى کاتیان وەرگرتووە. 

پەناخوازێکى عێراقى کە لە ساڵى 2003دا هەڵگرى ئەو جۆرە ڤیزایە بوو، ڕایگەیاند "بەبۆچوونى من، ئەو جۆرە ڤیزایە وەکو زیندانى وایە. ژیانمان هەیە بەبێ هیوا، و ئامانج. زۆر بە سادەیى بڵێم ئەوەى خەڵکى دەیەوێت لەم ژیانەدا بەدەستى بهێنێت هیوایە. بەبێ هیوا ژیان هیچ مانایەکى نیە. 

هەڵگرێکى ترى ئەو ڤیزایە لە 2006، دا دەڵێت ئەم حکومەتە زۆر ناشایستە مامەڵە دەکات بەرامبەر ئێمە... کەى من دایک و خوشکەکانم دەبینم؟ باوکم نەخۆشە و دەیەوێت خێزان و منداڵەکانى هەموو کۆببنەوە لە یەک شوێندا. دەترسێت لەوەى بەرلەوەى ئێمە ببینێت گیانى لەدەست بدات. 

داهاتووى ئێمە و قەدەرى ئێمە نەزانراوە. هیچ ئازادییەکمان نیە، و لە ناوەندى دەستبەسەرکردن هاتووینە دەرەوە بەڵام وەکو ئەوەیە کە لە زیندانێکدا بین، ئەمەش گوتەى پەنابەرێکى ترى هەڵگرى ئەو جۆرە ڤیزایە بوو. 

لێکۆڵینەوەیەک ئەوەى پیشانداوە کە هەڵگرانى ئەو جۆرە ڤیزایە تووشى چەندین نەخۆشى دەروونى بوون بەهۆى ئەوەى هەڵگرانى ئەو ڤیزا کاتیە نەیانتوانیوە لەگەڵ خێزانەکانیاندا یەکبگرنەوە و مافى ئەوەیان نیە کە گەشت بۆدەرەوەى وڵات بکەن بۆ بینینى خێزانەکانیان لەدەرەوەى وڵات و لەدواى سێ ساڵ ئەگەرى هەیە کە ڕەوانەى وڵاتەکەى خۆیان بکرێنەوە. 

لەئێستادا ئەوانەى هەڵگرى ڤیزاى پەڕینەوەن بۆچوونیان لەبارەى ڤیزاى پاراستنى کاتیەوە بەوشێوەیەیە: 

پەناخوازێکى ئێرانى دەڵێت: بەم ڤیزایە لەوبڕوایەدام جیاکارى بەرامبەر ئێمە دەکرێت. ئێمە حەزدەکەین وەکو خەڵکى ئاسایى بژین. حەزدەکەین ئەندامێک بین لە خێزانەکەمان. حەزدەکەین کە ژیانى خۆمان دروست بکەین. و منداڵمان هەبێت. بەڵام چۆن؟ بەم جۆرە ڤیزایە نازانین کە داهاتوومان چى دەبێت. 

پەناخوازێکى ترى ئێرانى دەڵێت، حەزدەکەم بە سیاسییەکان بڵێم: ئێمە مەخەنە ناو ڕکابەرییەکانى خۆتانەوە. تکایە لە ئێمە تێبگەن چونکە ئێمە مرۆڤین. 

پەناخوازێکى هازارا دەڵێت: خێزانەکەم زۆر نیگەرانن و زۆر خەمبارن. هەموو ڕۆژێک و هەمووکاتێک من بیریان دەکەم. 

سەرۆک وەزیرانى نوێى ئوسترالیا چى دەکات

کۆچ بۆ ئوسترالیا و کۆچى کوردان

دوێنى تۆنى ئابۆت سوێندى یاسایى خوارد وەکو سەرۆک وەزیرانى نوێى ئوسترالیا و پەیمانیدا کە بەزوویى شەپۆلى هاتنى پەناخوازان بەرەو ئوسترالیا لەڕێگەى بەلەمەوە لە ئیندۆنیزیاوە هێواش بکاتەوە. 

ئابۆت ڕایگەیاند، کە ئەمڕۆ تەنها ڕۆژێکى ئاهەنگ گێڕان نیە، بەڵکو ڕۆژى کارکردنە. هەروەها ڕایگەیاند کە ڕێوشوێنى نوێى ئوسترالیا بۆ پەناخوازان گەڕاندنەوەى بەزوویى ئەو پەناخوازانە دەگرێتەوە کە گەیشتوونەتە ئوسترالیا لەڕێگەى بەلەمەوە لە ئیندۆنیزیاوە. 

جێگرى سەرۆک ئەرکانى سوپاى ئوسترالیا، ژەنەڕاڵى گەورە ئانگیوس کامپبێڵ، وەکو جێبەجێکارى نوێى پارێزەرى سنوورى ئوسترالیا دەستنیشان کراوە، کە بە پڕۆسەى سەربەخۆیى سنوورەکان دەستنیشان دەکرێت. لەم پڕۆسەیەدا دەسەڵاتى تەواو دەدرێت بەو ژەنەڕاڵە سەربازیە. 

حکومەت ڕایگەیاندووە کە ئەو پڕۆسەیە گەڕاندنەوەى پەناخوازانە لەڕێگەى کەشتیەوە لە حاڵەتێکدا کە ئەو پڕۆسەیە سەلامەت بێت. 

ئەم ڕێوشوێنە نوێیەى حکومەتى ئوسترالى لەلایەن بەرپرسانى ئیندۆنیزیاوە بۆتە جێگەى ڕەخنە، هەروەها کە کڕینەوەى بەلەمەکانیش لەخۆى دەگرێت لە گوندەکان بۆئەوەى نەکەوێتە دەستى قاچاخچییەکانەوە. بەرپرسانى ئوسترالى ڕایدەگەیەنن کە خەڵاتى ماددى دەبەخشن بە گوندنشینانى ئیندۆنیزیا ئەگەر زانیارییان پێببەخشن لەبارەى قاچاخچییەکانەوە. 

هەر لەڕێگەى جێبەجێکردنى ئەو پڕۆسەیەوە وەزارەتى کۆچى ئوسترالى هەڵدەستێت بە پێدانى ڤیزاى کاتى پاراستن بە پەناخوازان ئەوانەى لەڕێگەى بەلەمەوە دەگەنە خاکەکانى ئوسترالیا. 

ئەو ڤیزایە دەبەخشرێت بەو 23 هەزار کەسەى کە لەڕێگەى بەلەمەوە لە ئابى ساڵى ڕابردووەوە گەیشتوونە ئوسترالیا و خاوەنى ڤیزاى پەڕینەوەن، و هەرگیز نیشتەجێ بوونى هەمیشەییان پێنادرێت. 

دانیال وێب، لە ناوەندى مافەکانى مرۆڤى ئوسترالى ڕایدەگەیەنێت کە ئەو هەوڵەى حکومەتى ئوسترالى زۆر جێگەى ڕەخنەیە. 

هەروەها ڕایدەگەیەنێت کە ئەو پەناخوازانە هەموو شەوێک دەچنە سەرجێگا بەبێ دڵنیایى لەبارەى داهاتوویانەوە. هیچ ڕێگایەک نیە بزانن داهاتوویان چى دەبێت و ئایا دووردەخرێنەوە یاخود دەگەرشِێنرێنەوە بۆ وڵاتەکەیان. پێموایە ئەمەش کارێکى زۆر پڕ شەرمەزایە.

بەریتانیا و ئیتاڵیا ئاسانکاری وەرگرتنی ڤیزە بۆ هاوڵاتیانی هەرێم دەکەن

لەمیانەی کوبوونەوەیەک لەنێوان کۆنسوڵی گشتی بەریتانا و بەرپرسی پەیوەندیەكانی دەرەوەی حكومەتی هەرێم کە لە هەولێر

بەڕێوەچوو، تێیدا باس لە پەیوەندییەکانی نێوان هەردوولا و ئامادەکارییەکانی هەرێمی کوردستان کرا بۆ بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنەکانی هەرێمی کوردستان و بەرپرسی گشتی کۆنسوڵی بەریتانیاش جەختی لە کردنەوەی بنکەیەکی تایبەت بە وەرگرتنی ڤیزەی بەریتانیا کردەوە لە شاری هەولێر.

پێگە الوكاله‌ الاخباریه‌ بڵاویکردەوە: لەمیانەی سەردانێکی هیو ئیڤانس بەرپرسی گشتی کۆنسوڵی بەریتانیا لەهەرێم و کۆبوونەوەیان لەگەڵ فەلاح مستەفا بەرپرسی پەیوەندییەكانی دەرەوەی حكومەتی هەرێم، ئیڤانس جەختی لە هەبوونی متمانەی تەواوکرد سەبارەت بە بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنەکانی هەرێم بەشێوازێکی سەرکەوتوو و جەختیشی لەوە کردەوە، سەرکەوتنی ئەم هەڵبژاردنانە سەرکەوتنە بۆ هەموو میللەتی کورد و بەرزراگرتنی ئەزموونی دیموکراتییە لە ناوچەکە.

لە درێژەی کۆبونەوەکەدا باس لە بەرەوپێشچوونی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوولا و گرنگی ئاڵوگۆڕی ئەم سەردانە فەرمییانە کرا، هەروەها ئەوەش خرایە ڕوو کە بوونی پەیوەندی بازرگانی و ڕۆشنبیری سوودێکی زۆری بۆهەردوولا هەیە.

لە بەشێکی دیکەی کۆبونەوەکەدا، هیو ئیڤانس باسی لە کردنەوەی بنکەیەکی تایبەت کرد لە هەولێر بەمەبەستی ئاسانکردنی کاروباری وەرگرتنی ڤیزەی بەریتانیا لەلایەن هاوڵاتیانی هەرێم و چیتر ڕوبەرووی کێشە نەبنەوە بەهۆی چونیان بۆ بەغداد بەمەستی وەرگرتنی ڤیزەی بەریتانیا.

لەلایەکی دیکەوە، هەر ئەمڕۆ فەلاح موستەفا لەگەڵ کۆنسوڵی گشتی ئیتالیا لە هەرێم کۆبۆوە و وێڕای تاوتوێکردنی چەندین بابەتی گرنگ لە هەریەک لە بوارەکانی ئابوری و بازرگانی و بەشداریکردنێکی گەورەی کۆمپانیا ئیتاڵییەکان لەبواری بوژاندنەوەی هەرێم، کارمیلیۆ فیکارا بەرپرسی کونسوڵی گشتی ئیتاڵیا جەختی لە هەوڵەکانی کۆنسوڵخانەکەیان کردەوە بەمەستی ئاسانکار وەرگرتنی ڤیزەی ئیتاڵیا لەلایەن هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان. 

لە عەرەبییەوە هاوڕێ فەریق 

خەندان-

ژمارەى ئەو عێراقیانەى داواى پەناخوازیان لە ئوسترالیا کردووە

کۆچى کوردان و کۆچ بۆ ئوسترالیا 

بەپێى ئەو ژمارانەى بڵاوکراونەتەوە لەم مانگەدا، 50444 کەس لە کامپى پەناخوازان و لە شوێنى جیاوازدا بەشێوەیەکى یاسایى داواى مافى پەنابەریان کردووە، کە لەنێوان حوزەیرانى 2013 بۆ تەموزى 2013 ژمارەى ئەو پەناخوازانەى قبووڵ کراون 12 هەزار پەناخواز بوون. 

لەو 12 هەزار پەناخوازەى ڤیزایان پێدراوە کە بەشێوەیەکى یاسایى کۆچ بکەن بۆ ئوسترالیا زیاتر لە یەک لە سێیان لەدایک بووى عێراقن، و بیست لە سەدیان ئەفغانى و 19 لەسەدیان بۆرماین، بەپێى ڕاپۆرتێکى حکومەتى ئوسترالى. هەروەها لەماوەى چوار ساڵى ڕابردوودا عێراقى و ئەفغانى زیاتر قبووڵ کراون لەڕێگەى ئەو پڕۆگرامە مرۆییە یاساییەى حکومەتى ئوسترالیەوە زیاتر لە هەر نەتەوەیەکى تر. 

هەروەها ڕاپۆرتەکەى حکومەتى ئوسترالى ئەوەى ئاشکرا کردووە کە ئەو عێراقیانەى قبووڵ دەکرێن لە وڵاتى جیاوازدا ژیاون کە بەشێوەیەکى سەرەکى لە سوریا بوون، بەڵام ئەفغانیەکان لە ئێران و پاکستان و ئیندۆنیزیاوە قبووڵ کراون. 

بەپێى ژمارەکانى حکومەتى ئوسترالى، 12596 عێراقى بەشێوەیەکى یاسایى داواى مافى پەنابەریان کردووە و لەو ژمارەیە 4064یان قبووڵ کراون، لەکاتێکدا 10777 ئەفغانى داواى مافى پەنابەریان کردووە و 2431یان قبووڵ کراون.