چیرۆکى پەناخوازێک لە دوورگەى مانوس کە دەیەوێت لە ئوسترالیا ببێتە پەنابەر

کۆچى کوردان و کۆچ بۆ ئوسترالیا

بارودۆخمان زۆر خراپە. منداڵەکانمان دەچنە قوتابخانەیەکەوە کە هیچ فێنککەرەوەیەکى تێدا نیە. چەندان منداڵ و ئافرەتیان هێناوە بۆ ئەم دوورگەیەو بەشێوەیەکى باش مامەڵەیان لەگەڵدا ناکەن، بەهۆى گەرمى ژینگەکەوە و هەموویان لە بارودۆخێکى زۆر گەرم و کەشوهەوایەکى ناخۆشدان کە ئارەزووى خواردن بەتەواوى لەدەست دەدەن. تواناى ئەوەیان نامێنێت کە خواردن بخۆن چونکە بەهۆى کەشوهەواى گەرمەوە ئارەزووى خواردنیان نیە .منداڵەکانمان کێشیان دابەزیوە، خەڵکى وادەزانن کە ئوسترالیا ڕێز لە ئافرەت و منداڵ دەگرێت، بەڵام هەموو شتێک لێرە پێچەوانەى ئەوەیە پێشبینى دەکرێت. ئێمە داواى فێنککەرەوە دەکەین لە قوتابخانەدا بۆ منداڵەکانمان. زۆر گەرمە و تەنها دوو پانکە لە ژوورەوەدایە و خەرکە لە گەرماندا دەمرین. بەهۆى ئەو گەرمایەوە نەدەتوانن بخوێنن و نە دەتوانن بخەون و نە دەتوانن بحەوێنەوە. منداڵەکان زۆر گەنجن لە ژێر تەمەنى 10 ساڵیدان و بەرگەى ئەو گەرمایە ناگرن. خەڵکى نەخۆش دەکەون و پیردەبن بەهۆى گەرماوە. یەکێک لە ئافرەتەکان کێشەى بەردى گورچیلەى هەیە و لێرە بارودۆخی تەندروستى زۆر خراپە. ئافرەتێکى لێیە کە ڕەبۆى هەیە دوو جار بێهۆش کەوت، هەندێ لە خەڵکى بەهۆى گەرماوە پێستیان کاریگەر بووە، چونکە کەشوهەوایەکە زۆر خراپە. هەندێ لە خەڵکى ناتوانن لەم بارودۆخەدا هەناسە بدەن. هەندێ لە خەڵکى ئازارى دانیان هەیە. 

ئەم بارودۆخە کاریگەرى لەسەر بیروهۆش و جەستەمان داناوە. پێتانوایە ئەوە کارێکى مرۆڤانەیە کە چەندین خەڵک بخەنە خێمەکانەوە. کە هیچ گەرماوێکى پێویستى لێنیە. ئەم شوێنە بەڕاستى کۆن و پەڕپوتە و هیچى تێدا نیە، تەنانەت پەنجەرەو دەرگاکانیشى زۆر خراپن. ئێمە نازانین کە چەند لێرە دەمێنینەوە. هیچ تایبەتمەندى و نهێنیەکمان سەلامەت نیە. 

بۆچى ئێمە دەخەنە ناوچەیەکى مەترسیدارەوە کە مەترسى ئەوە هەیە کە تووشى مەلاریا ببین. خەڵکى کاریگەر بوون بەو بارودۆخە و لەسەر قۆڵ و قاچیان کاریگەرى تەواو هەیە. منداڵەکانمان زۆر هەستیارن بەو بارودۆخە. ئاوى پاکى خواردنەوەمان نیە و زۆر کەمە. ئێمە بیروهۆشمان زۆر کاریگەر بووە بەو بارودۆخە، و لە بارودۆخێکى زۆر خراپداین. لەناو مشک و جرج و گیانلەبەرى پیسدا دەژین. دەرمان و دەرزیمان لێدەدەن بۆئەوەى هَمن ببینەوە بەڵام ئەوە هیچ کاریگەرییەکى نیەو بارودۆخەکە باشتر نابێت. 

پێویستمان بە فێنککەرەوە هەیە بۆ یەکەکان و بۆئەوەى خەومان لێکەوێت و چیتر شێت نەبین. هیچ شوێنێکى پشوومان نیە. لە دوورگەى کریسمس ئێمە فێنککەرەوەمان هەبوو، و ئامێرى جلشۆردن و سەلاجە لە ژوورەکانماندا بوو. خواردنەکەشمان باش نیە، لە دوورگەى کریسمس خواردن باش نەبوو بەڵام دەرفەتى ئەوە هەبوو بگەڕێین و خواردن بۆ منداڵەکانمان پەیدا بکەین. 

ئێمە دڵنیا نین لە بارودۆخى خۆمان، نازانین کە چەندى تر لێرە چاوەڕێ دەکەین. نازانین کە لە داهاتوودا چى ڕوودەدات. لەوبڕوایەداین کە هیچ کەسێک گرنگى نادات بەئێمە و ئێمە سزادراوین چونکە ئێمە ڕاستیەکەیان پێدەڵێن. کام وڵات ئێمە قبووڵ دەکات و ئێمە چەندى تر لێرە دەمێنینەوە. ژیانمان لە مەترسیدایە و کاتێک گەشتمان کرد بۆ ئێمە هیوامان بە ئازادى هەبوو بەڵام ئێمە لە بارودۆخێکداین کە کاریگەرە بە بارودۆخى سیاسى و ئێمە قوربانیەکە دەدەین. ئەوەى ئێمە لێرە دەیڵێین بارودۆخەکە ڕوون دەکاتەوە، و ئەوە تەنها کێشەى ئێمەیە کە پێویستمان بە فێنککەرەوەیە و دەرگاکانمان بۆ چاک بکەنەوەو ئێمە نیگەرانین لەبارەى داهاتوومانەوە. 

به‌ریتانیا كه‌یسی‌ هه‌زاران په‌نابه‌ری‌ كورد داده‌خات

(ئه‌حمه‌د ساڵح) به‌رپرسی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ په‌نابه‌رانی‌ كورد ڕایگه‌یاند، نزیكه‌ی‌ شه‌ش هه‌زار په‌نابه‌ری‌ هه‌رێمی‌ كوردستان كه‌یسه‌كانیان داخراوه‌‌و له‌لایه‌ن به‌ریتانیاوه‌ ئاگاداركراونه‌ته‌وه‌، كه‌ ده‌بێت ئه‌و وڵاته‌ به‌جێبهێڵن.

له‌لێدوانێكی‌ تایبه‌تدا به‌رپرسی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ په‌نابه‌ری‌ كورد، كه‌ ڕێكخراوێكی‌ ناحكومی‌ كوردیه‌‌و باره‌گاكه‌ی‌ له‌شاری‌ (پلیموس)ی‌ باشوری‌ خۆرئاوای‌ به‌ریتانیایه‌،  ئاماژه‌ی‌ بۆ ئه‌و گرفتانه‌ كرد كه‌ له‌ئێستادا دووچاری‌ كورد بوونه‌ته‌وه‌ له‌به‌ریتانیا، وتیشی‌:"كێشه‌ی‌ وه‌رنه‌گرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌‌و تێكه‌لاَونه‌بوونی‌ كورد به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌كانی‌ تری‌ ناو كۆمه‌ڵگه‌ی‌ به‌ریتانیدا، له‌ڕیزی‌ پێشه‌وه‌ی‌ ئه‌و كێشانه‌ن".

ئه‌حمه‌د ساڵح هۆكاری‌ ڕه‌تكردنه‌وه‌ی‌ كه‌یسی‌ ئه‌و ژماره‌ زۆره‌ی‌ په‌نابه‌رانی‌ كوردی‌ گێڕایه‌وه‌ بۆ ئه‌و بارودۆخه‌ سه‌قامگیره‌ی‌ له‌هه‌رێمدا بوونی‌ هه‌یه‌‌و به‌وه‌ش په‌نابه‌رانی‌ كورد ئاسته‌نگیان بۆ دروست ده‌بێت، تا بتوانن بیسه‌لمێنن په‌نابه‌ری‌ ڕاسته‌قینه‌ن‌و پێویستیان به‌پارێزگاریكردنه‌.

به‌رپرسی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ په‌نابه‌رانی‌ كورد له‌زاری‌ نوێنه‌ری‌ ئاژانسی‌ سنوری‌ به‌ریتانیا كه‌ به‌ ( UKBA) ناسراوه‌ باسی‌ له‌وه‌شكرد، نزیكه‌ی‌ شه‌ش هه‌زار په‌نابه‌ری‌ كورستانی‌ عێراق، كه‌یسه‌كانیان داخراوه‌و ده‌بێت له‌داهاتوودا به‌ریتانیا به‌جێبهێڵن. 

ئه‌حمه‌د ساڵح ئه‌وه‌شی‌ خسته‌ڕوو، چه‌ند ڕێكخراوێكی‌ بیانی‌ له‌به‌ریتانیا كارده‌كه‌ن، به‌مه‌به‌ستی‌ هاوكاریكردنی‌ ئه‌و كوردانه‌ی‌ كه‌ كه‌یسه‌كانیان داخراوه‌و ده‌یانه‌وێت خۆبه‌خشانه‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ هه‌رێمی‌ كوردستان، جگه‌ له‌وه‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ هاوكاری‌ مادیش ده‌كرێن.

سه‌باره‌ت به‌ڕه‌وشی‌ ژیانی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ش، ئه‌حمه‌د ساڵح وتی‌:"ئه‌و كه‌یسانه‌ كۆمه‌ڵێك ڕێكاری‌ یاساییان بڕیوه‌‌و كۆتاییان پێهاتووه‌، به‌و جۆره‌ش ئه‌و كه‌سانه‌ ئاگاداركراونه‌ته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌زووترین كات به‌ریتانیا به‌جێبهێڵن"، به‌رپرسی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ په‌نابه‌رانی‌ كورد هێمای‌ به‌وه‌شكرد، په‌نابه‌رانی‌ به‌ریتانیا بێبه‌شكراون له‌هه‌موو سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ ژیان‌و له‌لایه‌ن حكومه‌تی‌ به‌ریتانیاوه‌ هیچ هاوكارییه‌كی‌ مادی‌و مه‌عنه‌ویان بۆ دابینناكرێت، به‌وه‌ش زۆرێك له‌و په‌نابه‌رانه‌ ناچارن له‌ماڵی‌ هاوڕێ‌و كه‌سوكاریان بژین‌و له‌دۆخێكی‌ ناله‌باردان. 

كامه‌ران ئه‌حمه‌د وتیشی‌:"ئه‌وان وه‌ك مه‌ڵبه‌ندی‌ په‌نابه‌رانی‌ كورد له‌دژی‌ سیاسه‌تی‌ دیپۆرتكردنه‌وه‌ن، چونكه‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ زیانێكی‌ گه‌وره‌یان كردووه‌ له‌ڕووی‌ مادی‌‌و كه‌سایه‌تی‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تیشه‌وه‌، هه‌وه‌ها نه‌یانتوانیوه‌ بخوێنن یان مافی‌ په‌نارێتی‌ وه‌ربگرن".

سه‌باره‌ت به‌به‌راوردكردنی‌ ڕه‌وشی‌ ژیانیش لای‌ په‌نابه‌رانی‌ كورد له‌به‌ریتانیاو كۆمه‌ڵگه‌ی‌ كوردی‌ له‌هه‌رێم، ئه‌حمه‌د ساڵح وتی‌:"ڕه‌وشی‌ مادی‌‌و مه‌عنه‌وی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان زۆر باشه‌ به‌به‌راود له‌گه‌ڵ ژیانی‌ ئێره‌، لێره‌ خه‌ڵك كارده‌كه‌ن ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ی‌ بژین، به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان توانای‌ كۆكردنه‌وه‌ی‌ به‌شێك له‌داهاتی‌ كاره‌كانیشیان هه‌یه‌، بۆیه‌ ئه‌وانه‌ی‌ كه‌ ئێستا به‌قاچاخ ده‌یانه‌وێت بگه‌نه‌ ئه‌وروپا، غه‌درێكی‌ گه‌وره‌ له‌خۆیان ده‌كه‌ن، با سود له‌و ده‌رفه‌تانه‌ ببینن كه‌ له‌كوردستان بوونیان هه‌یه‌ ". 

ده‌رباره‌ی‌ كێشه‌ كه‌لتوریه‌كانی‌ كورد له‌به‌ریتانیا، ئه‌حمه‌د ساڵح ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌كرد، ناحاڵیبوون‌و تێنه‌گه‌شتن له‌ كه‌لتووری‌ به‌ریتانیه‌كان به‌به‌شێك له‌كێشه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی‌ كورد به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ داده‌نێت له‌و ولاَته‌، وتیشی‌:"له‌سه‌ر ئاستی‌ تاك خه‌ڵكی‌ ناسراوو چالاكمان زۆره‌ له‌به‌ریتانیا، به‌لاَم ئه‌گه‌ر به‌گشتی‌ قسه‌ له‌و باره‌یه‌وه‌ بكه‌ین، هێشتا كۆمه‌ڵگه‌ی‌ كوردی‌ داخراون".

مه‌ڵبه‌ندی‌ په‌نابه‌رانی‌ كورد ڕێكخراوێكی‌ ناحكومی‌ كوردیه‌ له‌به‌ریتانیاو له‌ساڵی‌ (2002)ه‌وه‌ ده‌ستیكردووه‌ به‌چالاكیه‌كانی‌، به‌ئامانجی‌ ناساندنی‌ كه‌لتورو زمانی‌ كوردی‌‌و ئه‌و كاره‌ساتانه‌ی‌ كه‌ به‌سه‌ر كوردستاندا هاتوون، له‌وانه‌ ئه‌نفال‌و كیمیاباران‌و دروستكردنی‌ په‌یوه‌ندی‌ له‌نێوان كوردانی‌ دانیشتوی‌ به‌ریتانیا به‌گشتی‌‌و كۆمه‌ڵگه‌ی‌ به‌ریتانی‌ له‌ڕێگه‌ی‌ ڕێكخستنی‌ سیمینارو پێشانگه‌ی‌ هونه‌ری‌‌و چه‌ندین چالاكی‌ كه‌لتووری‌ تره‌وه‌. 

-----------------------------------------------------------------

و: هه‌ژار ته‌ها(/)

پشتیوانانى مافى پەناخوازان ڕەخنە لە بەزۆر ناردنەوە دەگرن لەلایەن ئوسترالیاوە

وەزارەتى کۆچبەران سوود وەردەگرێت لەماوەى پشووەکان

کۆچ بۆ ئوسترالیا و کۆچى کوردان

ڕێکخراوەکانى پشتیوانى مافى پەناخوازان نیگەرانن لەوەى کە لەماوەى سەرى ساڵدا بەزۆر ناردنەوەى پەناخوازان لەلایەن وەزارەتى کۆچبەرانى ئوسترالییەوە زۆر زیاد بکات و بگاتە سەدان پەناخواز.

پامێلا کیوڕ لە سەنتەرى سەرچاوەکانى پەناخوازان لە مێڵبۆرن ڕادەگەیەنێت کە وەزارەتى کۆچبەران سوود وەردەگرێت لەماوەى پشووەکاندا بۆئەوەى چالاکییەکان بە بێ دەنگى ئەنجام بدات. 

کیوڕ هەروەها ڕایگەیاند بۆماوەیەک دەبێت کە حکومەتى ئوسترالى کێشەى نەبووە لەگەڵ کەیسى جیاوازدا. ئێمە هەندێ جار کەیسى زۆر جیددیمان بەدى کردووە کە ڕەت کراونەتەوەو ڕەوانەى وڵاتەکەیان کراونەتەوە بەڵام میدیا و دەزگا یاساییەکان هیچ چالاک نەبوون، چونکە کاتى پشوو بووە. 

بەگوتەى ئەو چالاکوانە هەندێجار ئاسانترە کە بەخێرایى بجووڵێیت بەرلەوەى خەڵکى هەست پێ بکەن.

بالا ڤیگنێسواران کە چالاکوانێکى ترە دەڵێت زۆرێک لەپەناخوازەکان ڕەت کراونەتەوە چونکە هۆکارى ئابووری مەبەستى پەناخوازیان بووە، لەکاتێکدا زۆربەیان مافى یاساییان هەیە کە داواى پەنابەرى بکەن. 

وتەبێژێکى وەزارەتى کۆچبەران ڕاگەیاند ئەگەر خەڵکى هیچ بنەمایەکى یاساییان نەبێت بۆئەوەى لە ئوسترالیا بمێننەوە، ئەوا ئامادەکارى دەکەن بۆ ڕەوانە کردنەوەیان. 

سەرچاوە: ئەى بى سى نیوز

ژمارەکان چى دەربارەى پەناخوازانى عێراقى و کورد لەوڵاتە بیانییەکان ئاشکرا دەکەن؟

بەشى یەکەم

کۆچى کوردان و کۆچ بۆ ئوسترالیا

هاوڕێیانم لە چەند بەشێکدا هەوڵ دەدەین ژمارەیەک داتا و زانیارى جۆراوجۆر بخەینەڕوو لەبارەى بارودۆخى پەناخوازانى کورد و عێراقى. ئەو ژمارانە زۆر گرنگن کە هاوڵاتیانى ئەم هەرێمە بیزانن کە زۆرجار قاچاخچییەکان ئەوان هەڵدەخەڵەتێنن بە زانیارى نا دروست، وەکو ئەوەى بەرپرسانى ئوسترالى ئەوە ئاشکرا دەکەن.

بەپێى ئەو زانیارییانەى لەبەردەستدان، پەنابەرە عێراقییەکانى دەرەوەى وڵات 12% یان دامەزراون لە کەرتێکى تایبەت یان کارێک دەکەن لە وڵاتە بیانییەکان و 93%یان لەو ماڵانەدا دەمێننەوە کە حکومەت بۆى بەکرێ گرتوون و هیچ کارێکى جێگیرو باشیان نییە. لەم لینکەدا تەواوى زانیارییەکان دەبینن: http://www.theaustralian.com.au/opinion/columnists/end-the-boatpeople-centrelink-cycle/story-fnbkvnk7-1226476061727

لەماوەى ساڵانى 2007 بۆ 2009دا زیاتر لە 38 هەزار عێراقى 17%ى داخوازى پەنابەرییان لە وڵاتە ئەوروپییەکان پێکهێناوە، کە ئەمەش زۆرترین ڕێژەیە لە هەر وڵاتێکدا. 

لە وڵاتێکى وەکو بەڕیتانیادا ڕێژەى داخوازى پەنابەرى بۆ هەرساڵێک 2000هەزار عێراقى بوون لەنێوان 2003 بۆ 2009، کە تەنها 10%یان توانیان مافى پەناخوازى بەدەست بهێنن.

لە هۆڵەندا بەلایەنى کەمەوە 1300 پەناخوازى عێراقى هەن لە هۆڵەندا کە هەڕەشەى ڕەوانەکردنەوەیان لەسەرە بۆ وڵاتەکانى خۆیان. بەهەمان شێوە سوید ڕایگەیاندووە کە لە 2003ـەوە 20هەزار داخوازى پەنابەرى وەرگرتووە. لەم لینکەدا تەواوى زانیارییەکانى ئەم ژمارانە دەبینن:  http://www.dailymail.co.uk/news/article-2167985/Iraq-refuses-thousands-asylum-seekers-lost-right-stay-Britain.html#ixzz29LchnLr0

هاوڕێیان ئەم زانیارییانەى سەرەوە ئەو ڕاستییە تەواو ڕوون دەکەنەوە کە زۆرێک لە هەوڵەکانى کۆچ کردن بۆ دەرەوەى وڵات تەنها هەوڵێکن ئەگینا زۆرێک لەوان سەرکەوتوو نەبوون. گرفتەکە لەوەدایە کە کوردانى ئێمە وابزانن بەتەنها کۆچ کردنیان بۆ وڵاتێکى بیانى ئیتر هەموو ڕێگاکانیان بەڕوودا دەکرێتەوە.

زۆرجار دەڵێن سوید یەکێکە لەو وڵاتانەى کە زۆر پەناخوازى کورد و عێراقى وەردەگرێت، ئەمە دەکرێت تا ڕاددەیەک لە ڕابردوودا دروست بووبێت. بەڵام لەئێستادا بەو ژمارە زۆرەى داخوازى پەنابەرییەوە، زۆر ئەستەمە ئەو وڵاتە هەموو پەناخوازەکان وەربگرێت. چونکە وڵاتانى ئەوروپاش لەئێستادا لە قەیرانى دارایى خۆیاندان، لەشوێنى ئەوەى پەناخوازانى کورد بخەنەسەر کار ئەوا هەوڵدەدەن کارو ئیش بۆ هاوڵاتیانى خۆیان بدۆزنەوە.

ئەوەى زۆر زیاتر جێگەى مەترسییە وەکو ئەوەى لە ژمارەکاندا دەرکەوتووە ئەوەیە کە لەئێستادا مەترسى ڕەوانەکردنەوەو ڕەوانە کردنەوەى بەزۆرى پەناخوازانى کورد و عێراقیش هەیە. چونکە تاوەکو دێت عێراق و کوردستان بەرەو سەقامگیرى دەچێت، و یەکێک لە مەرجەکانى وەرگرتنى پەناخوازانیش لە وڵاتانى بیانیدا ئەوەیە کە هاوڵاتیەکە لەژێر مەترسى ئاسایش، نەژادى، ئاینى، نەتەوەیى یان هەرجۆرێکى تردا بێت. 

هیوادارم گەنجانى ئێمە بەجیددییەوە ئەو داتایانە بخوێننەوەو ئێمەش هەوڵدەدەین لە چەند بەشێکدا بیان خەینەڕوو...

له‌ساڵی 2011 له‌جیهان 72 ملیۆن كه‌س وه‌ك په‌نابه‌ر ژیاون

به‌پێی راپۆرتی ساڵانه‌ی ڕێكخراوی خاچی سوری نێوده‌وڵه‌تی ساڵی 2011 ژماره‌ی ئه‌و هاوڵاتیانه‌ی له‌جیهان وه‌ك په‌ناهه‌نده‌و په‌نابه‌ر ژیانیان به‌سه‌ر بردووه‌ بریتی بووه‌ له‌ 72 ملیۆن كه‌س.

له‌راپۆرتی ساڵانه‌ی ڕێكخراوی خاچی سوری نێوده‌وڵه‌تیدا هاتووه‌، له‌ساڵی 2011 ژماره‌ی ئه‌و هاوڵاتیانی به‌هۆی كاره‌سات و جه‌نگه‌كانه‌وه‌ وه‌ك په‌ناهه‌نده‌ ژیاون ژماره‌یان گه‌یشتۆته‌ 72 ملیۆن كه‌س.

هه‌روه‌ها له‌ڕاپۆرته‌كه‌دا هاتووه‌ ساڵی 2011 له‌سه‌رتاسه‌ری جیهان 336 رووداوی سروشتی ڕوویداوه‌و بڕی 365 ملیار دۆلاریش زیانی هه‌بووه‌..

كورديو

بارودۆخ و هەواڵى پەناخوازانى ئوسترالى لە دوورگەى ناورو

یەکێک لەو پەناخوازانەى ڕۆژى هەینى گەیەنرانە دوورگەى ناورو

کۆچ بۆ ئوسترالیا و کۆچى کوردان

ئەو پەناخوازە ئوسترالیانەى ڕەوانەى ناورو دەکرێن، بەپێى یاساکانى حکومەتى ناورو لەشوێنى یاساى ئوسترالیا کەیسەکانیان هەڵدەسەنگێنرێت.

لە ناورودا تەنها پیاوانى پەناخواز جێگیر ناکرێن بەڵکو ئافرەت و منداڵانیش جێگیر دەکرێن لەداهاتوودا. بەهەمانشێوە کەیسەکانیان هەڵدەسەنگێنرێن کە ئایا وەکو پەناخواز لەئوسترالیا وەردەگیرێن یاخود نا.

پامێڵا کور، چالاکوانێکى بوارى پەناخوازان، ڕاگەیاند کە ئەو 30 پەناخوازە سریلانکییەى کە بۆ یەکەمجار ڕەوانەى ناورو کران، واتێگەیەنراون کە ڕەوانەى خاکى سەرەکى ئوسترالیا دەکرێن، بۆیە زۆر بەهێمنى چوونە ناو فڕۆکەکان و هاتنە دەرەوە و تەنگژەو توندوتیژییان دروست نەکرد.

بارى ئاسایش لە دوورگەى کریسمس توندکراوە وەکو ئامادەکارییەک بۆ گواستنەوەى زیاتر. پاسەوانانى ناوەندەکانى دەستبەسەرکردن لەو دوورگەیەدا بە میدیاکانیان ڕاگەیاندووە کە زۆربەى پەناخوازە ئەفغانییەکان لە ناوەندەکانى دەستبەسەرکردنى ئوسترالیا ترسیان لە ناورو هەیە. بەڵام بەبێ هیچ خۆپیشاندان و توندوتیژیییەک دەگوازرێنەوە. پاسەوانەکان نیگەرانن لەوەى کە گروپێکى ئامادەکراوى پەناخوازى ئێرانى ئامادەکراو بۆ گواستنەوەیان بۆ ناورو ئامادەییان تێدا نییەو چاوەڕێ دەکرێ تەنگژەو کێشە دروست بکەن لەکاتى گواستنەوەیاندا.

لەکاتێکدا لە دوورگەى کریسمس پەناخوازان شوێنى مانەوەیان فێنککەرەوەو، جێگەى باش، و ئینتەرنێت، و کتێبخانە و ژوورى پشوودان و کۆبوونەوەو چالاکییەکانیان هەبوو، لەئێستادا یەکەم گروپى پەناخوازان بۆ چەند چادرگەیەکى گەرم و خراپ و سەرەتایى لە دەشتایى و دۆڵەکانى ناورو ڕەوانە کراون. 

کۆمسیۆنى مافەکانى مرۆڤ لە ئوسترالیا ڕاگەیاند زۆر نیگەرانن لە بارودۆخى مافەکانى مرۆڤى پەناخوازان کە ڕەوانەى ناورو دەکرێن و بەشێوەیەکى ڕێکوپێک ناپارێزرێن.

یەکێک لە دەستبەسەرکراوەکانى پێشوو لە دوورگەى ناورو بارودۆخى سامناک و پڕمەترسى دەساڵ لەمەوبەرى خۆى وەکو پەناخوازێک لەو دوورگەیە دەگێڕێتەوە. ئەو لەوبڕوایەدایە کە دووبارە دەستپێکردنەوەى ئەو ڕێوشوێنە بەرامبەر پەناخوازان تاڕاددەیەکى زۆر لەسەر حسابى پەناخوازان دەبێت.

سەردانى گروپ و پەیجەکانمان بکەن بۆ وەرگرتنى زانیارى لەبارەى کۆچ، مینحەى خوێندن، دەرفەتى کار لە وڵاتانى دەرەوە و کۆچى یاسایى:

https://www.facebook.com/kochikurdan

https://www.facebook.com/groups/102175996536494/

http://kochikurdan.wordpress.com/

http://immigration2australia1.blogspot.com/

https://twitter.com/Kurd_Migration

ته‌رمی ژنێکی په‌نابه‌ر له‌ که‌ناری ده‌ریایی فه‌ره‌نسه‌دا دۆزرایه‌وه‌

به‌پێی هه‌واڵێکی ڕۆژنامه‌ی ده‌یلی مه‌یڵی به‌ریتانی، ته‌رمی ژنێکی په‌نابه‌ر له‌ که‌ناری ده‌ریایی فه‌ره‌نسه‌دا دۆزرایه‌وه‌. ڕۆژنامه‌که‌ ده‌ڵێت: ( له‌ یه‌کێک له‌که‌ناره‌ ئاویه‌کانی فه‌ره‌نسه‌دا لاشه‌ی ژنێک به‌ مردوویی دۆزرایه‌وه‌.) هه‌روه‌ها ده‌ڵێت: ( ئه‌و ژنه‌ خه‌ڵکی ئاسیایه‌و هه‌وڵیداوه‌ 21 میل به‌مه‌له‌ به‌ره‌و که‌ناڵی ئینگلیزی بپه‌ڕێته‌وه‌.) له‌لایه‌کی تره‌وه‌ ڕۆژنامه‌که‌ باس له‌وه‌ ده‌کات:( که‌ 1000 په‌نابه‌ری نایاسایی له‌که‌ناری فرنسه‌دا کۆبونه‌ته‌وه‌ و به‌ته‌مای په‌ڕینه‌وه‌ن بۆ به‌ریتانیا.) پاشان له‌زمانی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وکاتی فره‌نسا فرانسوا هۆلاند که‌ئێستا سه‌رۆک کۆماره‌،‌ ووتی :(ده‌ساڵ له‌مه‌به‌وبه‌ر که‌مپی سه‌نگاتمان داخست، که‌ خاچی سوور سه‌رپه‌رشتی ده‌کرد، به‌ڵام ئێستا په‌نابه‌ره‌ نایاساییه‌کان له‌ژێر داروپه‌ردو ته‌خته‌دا کوخیان بۆ خۆیان دروستکردووه‌ و ناویان لێناوه‌"سه‌نگاتی بچوک"، ئه‌مه‌ش شه‌پۆلێکی تری مه‌ترسیداری په‌نابه‌رانی سه‌ر که‌ناره‌کانه‌ و چاوه‌ڕێی لۆری و که‌شتیه‌کان ده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی بگه‌نه‌ به‌ریتانیا.) ڕۆژنامه‌که‌ نوسیویه‌تی داواکاری گشتی ژان فیلیب ژوبیر ده‌ڵێ: ( له‌گه‌ڵ ته‌رمی ژنه‌ خنکاوه‌که‌، که‌ له‌شی به‌ فازلین چه‌ورکردبوو‌ تا شه‌پۆلی ئاوه‌که‌ بێزاری نه‌کات، له‌لایه‌ن که‌سێک که‌ به‌وێدا ڕۆشتووه‌ بینراوه‌. کیسێکی نایلۆن له‌قه‌راغی ئاوی شارۆچکه‌ی ومیرۆکس‌ دۆزراوه‌ته‌وه، که‌خواردن و جلو به‌رگی تێدابووه‌، واته‌ ئه‌و ژنه‌ خۆی بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر ئاماده‌ کردووه‌ تا به‌مه‌له‌کردن بیبڕێت.) له‌ڕاسیدا جێگای داخه‌ که‌ ناهه‌مواری باری ژیان وا له‌ مرۆڤێک بکات بۆ گه‌یشتن به‌ تروسکه‌یه‌ک ئارامی و ئۆقره‌یی گیانی خۆی به‌خت بکات.

http://www.dailymail.co.uk/news/article-2188130/Migrant-woman-dies-trying-swim-English-Channel-Britain.html

وەرگیراوە لە پەیجى: فیدراسیۆنی سەراسەریی پەنابەرانی عێراقی

سەردانى گروپ و پەیجەکانمان بکەن بۆ وەرگرتنى زانیارى لەبارەى کۆچ، مینحەى خوێندن، دەرفەتى کار لە وڵاتانى دەرەوە و کۆچى یاسایى:

https://www.facebook.com/kochikurdan

https://www.facebook.com/groups/102175996536494/

http://kochikurdan.wordpress.com/

http://immigration2australia1.blogspot.com/

https://twitter.com/Kurd_Migration

ژمارەى پەنابەران گەیشتۆتە (800) هەزار لە (2011) دا

بلۆگى کۆچى کوردان

بەپێى ڕاپۆرتێک کە لەلایەن کۆمسیۆنى باڵاى پەنابەرانى نەتەوە یەکگرتووەکان (UNHCR) بڵاوکراوەتەوە ئەوە نیشان دەدات کە لە ساڵى رابردوودا (2011) ڕیکۆردێکى نوێ شکێنراوە لە زیادبوونى ژمارەى ئەوانەى داواى مافى پەنابەرى دەکەن.

لە ڕاپۆرتەکەدا کۆمسیۆنەکە بۆیەکەمجار بەشێوەیەکى تەواو ئاماژە دەکات بە مەترسى قەیرانە مرۆییەکان لەدواى ئەوەى کە لە کۆتاییەکانى (2010)ـەوە هاوڵاتییەکى زۆر بەزۆر وڵات و نیشتمانى خۆیان پێجێهێلراوە، و لەدواى ئەوەش ڕاستەوخۆ هەریەکە لە وڵاتەکانى لیبیا، سۆماڵیا، سودان، و چەند وڵاتى تر ئەم حاڵەتەیان بەخۆیەوە بینییوە. لەو (4) ملیۆن و (300)هەزار هاوڵاتییەى کە ماڵ و حاڵییان جێهێشتووە (800)هەزارییان وڵاتییان جێهێشتووەو بوونەتە پەنابەر.

سەرۆکى کۆمسیۆنى باڵاى پەنابەران لە نەتەوە یەکگرتووەکان (ئەنتۆنیۆ گوتێرێز) ڕایگەیاند کە ساڵى (2011) وەکو ساڵى قەیران و گرفت بوو بۆ ژیانى زۆرێک لە هاوڵاتییان و ئەوانەش کە پێى کاریگەربوون باجى زۆر دەدەن. هەروەها ئاماژەى بەوەدا کە ئەوەى ئێمە پێویستە لەسەرى سوپاسگوزار بین تەنها ئەوەیە کە سیستمێکى نێودەوڵەتى هەیە بۆ بەرگرى کردن لەو کەسانە و سنوورەکان لە زۆرێک لە وڵاتانى جیهاندا کراوەن. ئەمانەش کاتى تاقیرکردنەوەو هەڵسەنگاندنن.

لە سەرتاسەرى جیهاندا (42) ملیۆن و (500)هەزار کەس لە (2011) بوون بە پەنابەر (15.2ملیۆن)، لەناوخۆى وڵاتدا کۆچییان کردووە (26.4ملیۆن)، یاهخود لەپڕۆسەى داواکردنى مافى پەنابەریدان (895000). سەرەڕاى زیادبوونى ژمارەیەکى نوێ لە پەنابەران، بەڵام بەشێوەیەکى گشتى کۆچ کەمتربوو لە (2010) کە (43.7ملیۆن) بوو. لەلایەکى ترەوە (2011) سێیەم کەمترین ڕێژەى ژمارەى گەڕاوەکانى بەخۆیەوە بینى کە (532000)، بەبەراورد لەگەڵ ساڵەکانى ترى ئەم دەیەیەدا.

ئەو ڕاپۆرتە ئاماژە بەوە دەدات کە لە کۆى (10.4ملیۆن) پەنابەر کە تائێستا لەژێر کۆنترۆڵى (UNHCR)ن، بەگشتى سێ چارەگى (7.1) لە مەنفا بوون بەلایەنى کەمەوە بۆماوەى (5 ساڵ)، لەچاوەڕوانى چارەسەرێک بۆ کەیسەکەیان.

بەشێوەیەکى گشتى ئەفغانستان زۆرترین ڕێژەى پەنابەرى هەیە (2.7ملیۆن) و دواى ئەو عێراق دێت (1.4ملیۆن)، سۆماڵیا (1.1ملیۆن)، سودان (500000)، و ئینجا کۆمارى دیموکراتى کۆنگۆ (491000).

نزیکەى چوار لەسەر پێنجى پەنابەرانى جیهان وڵاتەکەى خۆیان جێدەهێڵن بۆ وڵاتانى هاوسێیان، ئەمەش وایکردووە ژمارەیەکى زۆر لە پەنابەر دروست ببێت، بۆنمونە لە پاکستان (1.7 ملیۆن) کەس، ئێران (886500)کەس، کینیا (566500) کەس و چاد (366500) کەس.

لەناو وڵاتانى جیهاندا بەشێوەیەکى فەرمى، ئەڵمانیا لە پلەى یەکەم دێت بەوەرگرتنى (571700)پەنار، لەناو ئەو وڵاتانەى زۆرترین رێژەى پەنابەرییان وەرگرتووە.

جێگەى باسە لە سەرەتادا کۆمسیۆنى باڵاى پەنابەران لە نەتەوە یەکگرتووەکان تەنها بۆ یارمەتیدانى پەنابەران بوو، لەدواى دامەزراندنییەوە لە (1950) بەڵام لەدواتردا کارو چالاکییەکانى بەرفراوان بوون بۆ یارمەتیدان و هاریکاریکردنى ئەو هاوڵاتیییانەش کە لەناو وڵاتەکەى خۆیاندا ماڵ و جحاڵییان لێتێکدەچێت. ئەو کۆمسیۆنە هاریکارى پارێزگارى لە نزیکەى (15.5) هاوڵاتى دەکات کە لەناو وڵاتەکەى خۆیاندا ماڵ و حاڵییان لێتێکچووە.

بۆ خوێندنەوەى وردەکارى ڕاپۆرتەکە:

http://www.unhcr.org/globaltrends/2011-GlobalTrends-annex-tables.zip

سەردانى گروپ و پەیجەکانمان بکەن بۆ وەرگرتنى زانیارى لەبارەى کۆچ، مینحەى خوێندن، دەرفەتى کار لە وڵاتانى دەرەوە و کۆچى یاسایى:

https://www.facebook.com/kochikurdan

https://www.facebook.com/groups/102175996536494/

http://kochikurdan.wordpress.com/

http://immigration2australia1.blogspot.com/

ئوسترالییەکان داواى داخستنى سنوورەکانیان بەسەر 230000 کۆچبەردا دەکەن

پێرێ، لەکاتى گەیشتنى ژمارەیەک لە پەنابەران بە دورگەى کریسمس

بلۆگى کۆچ بۆ ئوسترالیا
بەپێى دواهەمین ڕاپرسى کە ئەنجامدراوە ئەوە دەرکەوتووە کە ژمارەیەکى زۆر لە ئوسترالییەکان نیگەرانن لەوەى کە لەسەر سنوورەکانى وڵاتەکەیاندا ڕوودەدات، و بەمەش زیاتر لە (51%)ى ئوسترالییەکان بەهەموو شێوەیەک کۆچى هاوڵاتیانى بیانى بۆ وڵاتەکەیان ڕەت دەکەنەوە، کە ئەم ڕێژەیەش (%10) زیاترە لەو ڕێژەیەى لە (2005)دا هەبووە.
ترس لە ئاسایشى ئیش و مەترسى ئیش دەستنەکەوتن و زیادبوونى ڕێژەى دانیشتووان هۆکارە سەرەکییەکانى گۆڕانى تێڕوانینە لەو بوارەدا. یەکێک لە بەرپرسە باڵاکانى ئۆپۆزسیۆن ڕایگەیاند کە هۆکارى نیگەرانى و توڕەیى هاوڵاتییان بۆئەوە دەگەرێتەوە کە ژمارەیەکى زۆر لە پەنابەر داواى هاتنە ناوەوەى وڵات و داواى مافى پەنابەرێتییان کردووە، یاخود هەوڵى لەوشێوەیە دەدەن.
بەپێى ئەو ڕاپرسییەى لەلایەن سەنتەرێکى لێکۆڵینەوەى ئوسترالییەوە بەناوى (کیو ئێم ئار ئەى) کراوە، تەنها یەک لەسێى ئەو (2000) بەشداربووانە لەو بڕوایەدان کە ئوسترالیا بە پەنابەرانى وڵاتانى جیاوازەوە خۆش و سەرنجڕاکێش بووە. ئەمە لەکاتێکدایە کە دوو لە سێى بەشداربووان لەو بڕوایەدان کە پێویستە پەنابەران و کۆچکردووانى وڵاتانى دى پێویستە لەگەڵ کەلتورى ئوسترالیادا خۆیان ڕابهێنن.
بۆب بیرێڵ کە پسپۆڕى بوارى کۆچە لە زانکۆى مۆناش ڕایگەیاند کە ئەم داتایانە ئەوە نیشان دەدات کە ڕاى گشتى گۆڕانکارى بەسەردا هاتووە.
بیرێڵ ڕایگەیاند کە ئەمە جێگەى نیگەرانییە لەکاتێکدا ئێمە ڕێگە دەدەین کە زیاتر لە (100000) هەزار هاوڵاتى تر کۆچ بۆ وڵاتەکەیان بکەن بۆئەوەى کاربککەن، ئەمە لەکاتێکدایە کە لەناوخۆدا ڕێژەى بێکارى لەئاستێکى خراپدایە.
واچاوەڕوان دەکرێت کە بۆ ساڵى (2012-2013) ژمارەى کۆچبەران بگات بە (230000) کە ئەمەش یەکسانە بەو ڕێژەیەى کە لە (1960)دا کۆچى بەلێشاو هەبوو.
جێگەى باسە لایەنەکانى ئۆپۆزسیۆنیش لە ئوسترالیا ڕەخنەى توند ئاڕاستەى حکومەتى وڵاتەکەیان دەکەن کە ڕێوشوێنى پێویست لەبارەى کۆچى نایاساییەوە ناگرێتەبەر و ژمارەیەکى زۆر لە کۆچبەران قبووڵ دەکات بۆئەوەى بچنە وڵاتەکەیانەوە.

بۆ زانیارى زیاتر لەبارەى کۆچ و خوێندن لە دەرەوەى وڵات سەردانى پەیج و بلۆگەکانمان بکەن:

https://www.facebook.com/kochikurdan

http://kochikurdan.wordpress.com/

http://immigration2australia1.blogspot.com/

كۆچ بۆ ئوسترالیا به‌رێژه‌ى 20% زیادى كردووه‌

1510 په‌نابه‌ر له‌ ئوسترالیا دیپۆرت كراوه‌ته‌وه‌، له‌ناویاندا به‌ ده‌یان كورد‌ هه‌یه‌

له‌ مانگى ته‌موزى ساڵى رابردووه‌وه‌ كۆچ بۆ ئوسترالیا له‌ زیادبووندایه‌‌و به‌پێى دوایین راپۆرتى وه‌زاره‌تى كۆچ‌و په‌نابه‌رانى ئوستڕالیا كه‌ ئه‌مڕۆ بڵاوى كردووه‌ته‌وه‌ رێژه‌ى په‌نابه‌ران به‌ رێژه‌ى 20% زیادى كردووه‌.

له‌ مانگى ته‌موزى 2011ه‌وه‌ تاوه‌كو ئێستا سه‌دان هه‌زار په‌نابه‌ر روویان له‌ ئوسترالیا كردووه‌، به‌ڵام ته‌نیا 116 هه‌زار مافى په‌نابه‌رێتیان وه‌رگرتووه‌، به‌مه‌ش 20% په‌نابه‌ران له‌و وڵاته‌ له‌چاو ساڵى پێشوو زیادى كردووه‌.

76 هه‌زار‌و 187 په‌نابه‌ر گه‌یشتوونه‌ته‌ ناو ئوسترالیا‌و 40 هه‌زار‌و 413ش له‌ده‌ره‌وه‌ى ئوسترالیا له‌رێگه‌ى فیزاوه‌ هاتوون، ساڵانه‌ سه‌دان هه‌زار په‌نابه‌ر روو له‌ ئوسترالیا ده‌كه‌ن له‌ پێناو گه‌ڕان به‌دواى ژیانێكى باشتر، كه‌ له‌و ژماره‌ زۆره‌ش حكومه‌تى ئوسترالیا 100 بۆ 120 هه‌زار په‌نابه‌ر وه‌رده‌گرێ، ئه‌وانى دیكه‌ش دیپۆرت ده‌كاته‌وه‌ كه‌ ته‌نها هه‌فته‌ى رابردوو ئوسترالیا 1510 كه‌سى دیپۆرت كرده‌وه‌، كه‌ تێیاندا ده‌یان كورد‌و عێراقى هه‌بوون.  

وه‌رگرتنى په‌نابه‌ر له‌ ئوسترالیا له‌سه‌ر بنه‌ماى كوالێتى‌و لێهاتوویى په‌نابه‌ره‌، له‌وانه‌ش ده‌بێت كه‌سه‌كه‌ زمان بزانێت‌و، بڕوانامه‌ و ئه‌زموونى كاركردنى هه‌بێت. زۆربه‌ى په‌نابه‌ره‌كانیش له‌ نیوزله‌ندا به‌ رێژه‌ى (11.5%)، هندستان به‌ رێژه‌ى (11.3%)، به‌ریتانیا (11%)، چین (11%) دێن‌و به‌ده‌یان كه‌سیش له‌ یۆنان، عێراق، توركیا، سووریا، ئێران به‌ ناوچه‌ كوردییه‌كانیشه‌وه‌ ساڵانه‌ روو له‌و وڵاته‌ ده‌كه‌ن.
 
ئوسترالیا پلانى هه‌یه‌ زیاتر ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ وه‌ربگرێت كه‌ كارێك ده‌زانن له‌و كارانه‌ش (شوفێرى تراكتۆر و بارهه‌ڵگر، بۆڕیچى، كاره‌باچى، وه‌ستاى دیوار و بینادروستكردن) سه‌ره‌راى ئه‌وه‌ش ده‌بێت زمانزان بێت‌و ئه‌زموونیشى هه‌بێت له‌هه‌موو بواره‌كانى دیكه‌ى ژیاندا.
رووداو- ئوسترالیا

لە بەریتانیاوە گەڕایەوە، لە کوردستان خنکا

بۆ پرسەى براکەى گەڕایەوە بەڵام خۆیشى گیانى لەدەستدا

به‌مه‌به‌ستی‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ بۆ هه‌رێمی‌ كوردستان برایه‌كی‌ ئه‌ندازیار له‌به‌ریتانیاوه‌ ده‌كه‌وێته‌ رێ‌، به‌ڵام له‌ڕێگه‌ی‌ گه‌ڕانه‌وه‌دا له‌ناوچه‌ی‌ هیران و نازه‌نین ده‌كه‌وێته‌ ناو ئاوێكه‌وه‌ و دوای‌ مانه‌وه‌ی‌ له‌نه‌خۆشخانه‌ بۆ چه‌ند ڕۆژێك ، شه‌وی‌ ڕابردوو گیانی‌ له‌ده‌ستدا.
دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ تاریق ئه‌حمه‌د ئه‌و ئه‌ندازیاره‌ی‌ كه‌ 21ی‌ ئه‌م مانگه‌ كه‌وته‌ ناو یه‌كێك له‌ عه‌مباره‌كانی‌ پاڵاوگه‌ی‌ نه‌وتی‌ سلێمانی‌ و پاش 26 كاتژمێر ته‌رمه‌كه‌ی‌ ده‌رهێنرا، یه‌كێك له‌براكانی‌ له‌ وڵاتی‌ به‌ریتانیاوه‌ گه‌ڕایه‌وه‌ هه‌رێمی‌ كوردستان به‌مه‌به‌ستی‌ به‌شداریكردن له‌پرسه‌ی‌ براكه‌ی‌، به‌ڵام له‌كاتی‌ گه‌ڕانه‌وه‌یدا له‌ناوچه‌ی‌ هیران و نازه‌نین به‌مه‌به‌ستی‌ پشودان ڕاده‌وه‌ستێت، له‌وكاته‌دا ده‌كه‌وێته‌ ئاوێكه‌وه‌ و به‌په‌له‌ ده‌گه‌یه‌نرێته‌ نه‌خۆشخانه‌و پاش سێ‌ ڕۆژ له‌نه‌خۆشخانه‌ شه‌وی‌ رابردوو گیانی‌ له‌ده‌ستدا.
 21ی‌ ئه‌م مانگه‌ ئه‌ندازیارێك به‌ناوی‌ تاریق ئه‌حمه‌د له‌كاتی‌ كاركردنیدا، كه‌وته‌ ناو یه‌كێك له‌عه‌مباره‌كانی‌ پاڵاوگه‌ی‌ نه‌وتی‌ سلێمانیه‌وه‌ و پاش 26 كاتژمێر توانرا ته‌رمه‌كه‌ی‌ له‌عه‌مباره‌كه‌دا ده‌ربهێنرێته‌وه‌، پاش ڕوداوه‌كه‌ش چه‌ند په‌رله‌مانتارێك داوای‌ لێكۆڵینه‌وه‌یانكرد له‌ڕووداوه‌كه‌ و هاوكات  به‌هۆی‌ ئه‌و ڕوداوه‌شه‌وه‌ دوێنێ‌ ناسك تۆفیق ده‌ستی‌ له‌پۆستی‌ بڕیارده‌ری‌ لیژنه‌ی‌ پیشه‌سازی‌ وزه‌ له‌په‌رله‌مانی‌ كوردستان كێشایه‌وه‌.

NRT

300 هه‌زار كه‌س داوای په‌نابه‌رێتیان كردووه‌ له‌ ئه‌وروپا 15هه‌زاریان عێراقیه‌

عێراق له‌ ڕیزبه‌ندی‌ چواره‌می‌ ئه‌و وولاَتانه‌دایه‌‌

به‌پێی‌ دواهه‌مین ڕاپۆرتی‌ كۆمیسیۆنی‌ ئه‌وروپا ، 301 هه‌زار په‌ناخواز داوای‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتیان له‌ وولاَتانی‌ یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا كردووه‌ له‌ ساڵی‌ 2011دا و زیادبوونێك به‌ 42 هه‌زار په‌ناخواز به‌به‌راورد له‌ ساڵی‌ 2010 دا به‌دی‌ ده‌كرێت.

ڕاپۆرته‌كه‌ی‌ كۆمیسیۆنی‌ ئه‌وروپا كه‌ دوێنێ‌( هه‌ینی‌- 23 ئازار) له‌سه‌ر ماڵپه‌ری‌ فه‌رمی‌ یۆرۆستات كه‌ تایبه‌ته‌ به‌ ئاماره‌ فه‌رمیه‌كانی‌ یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا هۆشداری‌ ده‌داته‌ وولاَتانی‌ یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا به‌وه‌ی‌ زیادبونێك له‌ ڕێژه‌ی‌ په‌ناخوازاندا به‌دی‌ ده‌كرێـت و له‌ سه‌دا نه‌وه‌تی‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ش كه‌ له‌ ساڵی‌ 2011 تۆماركراون داواكاری‌ نوێ‌ بوون له‌ سه‌دا ده‌ش په‌ناخوازی‌ سالاَنی‌ ڕابردوو بوون و تێهه‌ڵچوونه‌وه‌یان بۆ كه‌یسه‌كانیان كردووه‌.

سه‌باره‌ت به‌ ڕیزبه‌ندی‌ ئه‌و وولاَتانه‌ی‌ كه‌ زۆرترین په‌ناخوازیان داوای‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ له‌ وولاَتانی‌ یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا كردووه‌ وولاَتانی‌ ( ئه‌فغانستان ، ڕووسیا، پاكستان ، عێراق ) ن.

له‌ ڕاپۆرته‌كه‌دا هاتووه‌ كه‌ عێراق به‌ 15,200 په‌ناخواز كه‌ نزیكه‌ی‌ له‌ سه‌دا پێنچی‌ سه‌رجه‌م په‌ناخوازان پێك ده‌هێنێت له‌ ڕیزبه‌ندی‌ چواره‌می‌ ئه‌و وولاَتانه‌دایه‌ كه‌ زۆرترین داواكاریان بۆ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ پێشكه‌ش كردووه‌.

سه‌باره‌ت به‌ وولاَتانی‌ وه‌رگریش ، فه‌ره‌نسا و ئه‌ڵمانیا و ئیتالیا له‌ ڕیزبه‌ندی‌ پێشه‌وه‌ی‌ ئه‌و وولاَتانه‌ن كه‌ زۆرترین  داواكاری‌ مافی‌ وه‌رگرتنی‌ په‌نابه‌رێتیان لێپێشكه‌ش كراوه‌ و به‌ریتانیاش له‌ ڕیزبه‌ندی‌ شه‌شه‌م دایه‌.

سه‌باره‌ت به‌ ڕێژه‌ی‌ وه‌رگرتن و ڕه‌تكردنه‌وه‌ی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ش كه‌ داواكاریان پێشكه‌ش كردووه‌ ، ڕاپۆرته‌كه‌ ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ 177,900 په‌ناخواز كه‌ زیاتره‌ له‌ ڕێژه‌ی‌ له‌ سه‌دا په‌نجای‌ سه‌رجه‌م په‌ناخوازان كه‌یسه‌كانیان ڕه‌تكراوه‌ته‌وه‌

سه‌رچاوه‌ : ماڵپه‌ری‌ فه‌رمی‌ ئاژانسی‌ ئاماره‌كانی‌ یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا كه‌ ناسراوه‌ به‌

Eurostat

هه‌ژار ته‌ها 

كۆمه‌ڵ نیوز 

ره‌گه‌زی‌ مێیه‌ زۆرترین قوربانی ده‌ده‌ن له‌پێناو وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌ریدا

گومانی‌ تێدانیه‌ له‌ ئێستادا كه‌ كوردانی‌ په‌ناخواز بونه‌ته‌ قوربانی‌ قه‌یرانێكی‌ مرۆیی،‌ كه‌ جێگه‌ی‌ نیگه‌رانی‌ سه‌رجه‌م لایه‌نه‌ داكۆكیكار و به‌شێك له‌ وڵاتانی‌ وه‌رگری‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌شه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر په‌ناخوازێكی‌ كوردی‌ به‌ڕه‌گه‌ز نێرینه‌ جارێك له‌ قه‌یراندا بێت ئه‌وا ئه‌و قه‌یرانه‌ چه‌ند جاره‌یه‌ بۆ په‌ناخوازێكی‌ به‌ڕه‌گه‌ز میێنه‌.

یاسا نێوده‌وڵه‌تیه‌كان هیچ جیاوازیه‌كی‌ ئه‌وتۆ ناكات له‌نێوان په‌ناخوازاندا له‌سه‌ر بنه‌مای‌ ره‌گه‌ ز

یاساكانی‌ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ "ره‌گه‌ز" به‌هه‌ند وه‌رناگرن:
ئه‌وه‌ی‌ جێگه‌ی‌ نیگه‌رانی‌ رێكخراوه‌كانی‌ داكۆیكردنن له‌ مافه‌كانی‌ ره‌گه‌زی‌ مێینه‌ ئه‌وه‌یه،‌ كه‌ یاسا نێوده‌وڵه‌تیه‌كان هیچ جیاوازیه‌كی‌ ئه‌وتۆ ناكات له‌نێوان په‌ناخوازاندا له‌سه‌ر بنه‌مای‌ ره‌گه‌ز و ژن بون به‌هه‌ند وه‌رناگیرێت. ئه‌و پێناسه‌ بنچینه‌ییه‌ی‌ كه‌ له‌ سه‌رجه‌م وڵاتانی‌ وه‌رگردا كاری‌ پێده‌كرێت بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی‌ كه‌یسی‌ په‌ناخوازان ده‌ڵێت: "په‌ناخواز ده‌بێت به‌ په‌نابه‌ر (واته‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ وه‌رده‌گرێت) ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ له‌ژێر مه‌ترسیه‌كی‌ راسته‌قینه‌ و سه‌لمێنراوی‌ سته‌ملێكردندا بێت له‌ وڵاتی‌ خۆی،‌ به‌هۆی‌ باكگراونده‌ ئیتنیكیه‌كه‌یه‌وه‌، یان بیروباوه‌ی‌ سیاسیه‌وه‌ یان به‌هۆی‌ ئه‌ندام بونی‌ له‌ رێكخراوێكی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ دیاریكراودا، یان به‌هۆی‌ بیروباوه‌ ئایینه‌كه‌یه‌وه‌". له‌م پێناسه‌یه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ بنه‌مای‌ بنچینه‌یی وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ره‌گه‌ز وه‌ك خودی‌ خۆی‌ به‌هه‌ند وه‌رناگرێت، ئه‌وه‌ی‌ به‌هه‌ند وه‌رگیراوه‌ سه‌لماندنی‌ ئه‌و سته‌م و ترسه‌یه‌ كه‌ ئه‌و مرۆڤه‌ی‌ ناچاركردوه‌ وڵاتی‌ خۆی‌ به‌جێبهێلێت و له‌كاتی‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ بۆ وڵاتی‌ خۆی‌ مافی‌ ژیان و بونی‌ ده‌كه‌وێته‌ مه‌ترسیه‌وه‌

ئاماره‌كان چی‌ ده‌ڵێن؟
له‌به‌ر رۆشنایی ئه‌و ئامارانه‌ی‌ كه‌ لایه‌نه‌ فه‌رمیه‌كانی‌ به‌ریتانیا بڵاویانكردۆته‌وه‌، له‌سه‌دا حه‌فتای‌ ئه‌و ژنانه‌ی‌ كه‌ داوای‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتیان له‌و وڵاته‌ كردوه‌ ره‌فزكراون له‌ ساڵی‌ رابردودا و له‌ نیوه‌ زیاتری‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ش، كه‌ له‌ كه‌مپه‌كانی‌ وڵاته‌ یه‌گرتوه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكادان ژنان و منداڵانن و له‌ كۆی‌ زیاتر له‌و 5000 په‌ناخوازه‌ش، كه‌ له‌ كه‌مپه‌كانی‌ وڵاتی‌ ئوسترالیادان نزیكه‌ی‌ 1000 په‌ناخوازی‌ به‌ ره‌گه‌ز مێینه‌ و منداڵه‌كانییانن كه‌ به‌هه‌مان شێوه‌ی‌ پیاوان له‌ چاوه‌ڕوانی‌ مافی‌ وه‌رگرتنی‌ په‌نابه‌ریدا بۆ كاتێكی‌ نادیار به‌ند كراون.

ژنان ده‌نێردرێن بۆ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی

كه‌یسی‌ په‌ناخوازانی‌ ژنانی‌ كورد:
كێشه‌ی‌ خێزانی‌ كورد كه‌ له‌ دایكێك و چوار منداڵ كه‌ سیانیان به‌ ره‌گه‌ز مێینه‌ بون له‌ وڵاتی‌ به‌ریتانیا، كه‌ له‌ ساڵانی‌ 2002دا بۆ ماوه‌ی‌ زیاتر له‌ 13 مانگ له‌ كه‌مپێكی‌ ئه‌و وڵاته‌دا به‌ندكران كه‌یسێكی‌ به‌ڵگه‌ نه‌ویسته‌ كه‌ وڵاتانی‌ وه‌رگر كێشه‌ی‌ په‌ناخوازان له‌سه‌ر بنه‌مای‌ ره‌گه‌ز لێكناده‌نه‌وه‌ و بگره‌ له‌م كه‌یسه‌دا ئه‌م خێزانه‌ نه‌ك ره‌گه‌زیان به‌هه‌ند وه‌رنه‌گیرا، به‌ڵكو ژماره‌یه‌كی‌ پێوانه‌ییان تۆمار كرد بۆ به‌ندكردن له‌ كه‌مپێكی‌ ئه‌و وڵاته‌دا، كه‌ ئه‌مه‌ش حكومه‌تی‌ ئه‌و وڵاته‌ی‌ ناچاركرد له‌ پاش ده‌ ساڵ قه‌ره‌بویه‌كی‌ مادی‌ ئه‌و خێزانه‌ بكاته‌وه‌ كه‌ به‌ وته‌ی‌ ئه‌ندامانی‌ ئه‌و خێزانه‌ تائێستاش گاریگه‌ریه‌ چراپه‌كانی‌ مانه‌وه‌یان له‌و كه‌مپه‌دا له‌ڕوی‌ جه‌سته‌یی و ده‌رونیه‌وه‌ له‌سه‌ر ماوه‌.

ژنان ده‌نێردرێن بۆ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی:
به‌هۆی‌ بێئاگایی په‌ناخوازان له‌ یاساكانی‌ كۆچ و وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ و زیاتر توندكردنی‌ رێوشوێنه‌كانی‌ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌، به‌شێك له‌ په‌ناخوازان له‌ سه‌ره‌تادا ئه‌ندامانی‌ مێینه‌ی‌ خێزانه‌كانیان ده‌نێرن به‌ هیوای‌ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ و ئاسانكاری‌ بۆ ئه‌وانی‌ تر له‌ پاش ئه‌وه‌ی‌ ئه‌وان مافی‌ په‌نابه‌رێتیان وه‌رگرت، به‌شێك په‌ناخوازانی‌ كوردیش به‌رده‌رنین له‌و دیده‌ هه‌ڵه‌یه‌ی‌ كه‌ پێیوایه‌ ئه‌م كاره‌ رۆڵی‌ ده‌بێت بۆ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌. ژنێكی‌ په‌ناخوازی‌ كورد كه‌ كێشه‌كه‌ی‌ بوه‌ جێگه‌ی‌ مشتومڕی‌ ناوه‌نده‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانی‌ ئوسترالیا له‌ ساڵی‌ رابردودا، به‌ منداڵێكی‌ پێنج ساڵانه‌وه‌ له‌ پێش مێرده‌كه‌ی‌ به‌ ساڵێك به‌ به‌له‌مێك له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك په‌ناخوازی‌ تردا خۆی‌ گه‌یانده‌ ئوسترالیا و حكومه‌تی‌ ئه‌و وڵاته‌ش به‌بێ‌ به‌هه‌ند وه‌رگرتنی‌ ره‌گه‌زه‌كه‌یی‌ و لێكدانه‌وه‌ی‌ كێشه‌كه‌ی‌ كه‌ له‌وانه‌یه‌ پێویستیان به‌ جۆرێك له‌ مامه‌ڵه‌ی‌ تر بوایه‌ ده‌ستبه‌جێ‌ گواسترانه‌وه‌ بۆ كه‌مپێكی‌ په‌ناخوازانی‌ ئه‌و وڵاته‌.

مونیره‌ عوسمان

له‌ رۆژی‌ هه‌شتی‌ مارس دا كه‌ بۆنه‌یه‌كی‌ جیهانیه‌ بۆ دوپاتكردنه‌وه‌ی‌ خه‌باتی‌ ژنان بۆ گه‌شتن به‌ مافه‌كانیان، مونیره‌ عوسمان، رۆژنامه‌نوس و چالاك له‌ بواری‌ كۆمه‌ڵگای‌ مه‌ده‌نی‌، سه‌ره‌ڕای‌ ره‌خنه‌گرتنی‌ له‌ میدیا كوردیه‌كان به‌وه‌ی‌ كه‌ نه‌یانتوانیوه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتگرتر روماڵكردنی‌ كێشه‌كانی‌ ژنان چ له‌ تاراوگه‌و چ له‌ ناوخۆی‌ كوردستان بكه‌نه‌ وه‌سیله‌یه‌كی‌ فشار بۆ به‌هه‌ند وه‌رگرتنی‌ كێشه‌كانی ژنان وتی:‌ "ته‌نها ئه‌وانه‌ی‌ كه‌سوكاریان له‌ وڵاتانی‌ جیهانه‌ و په‌نابه‌رن ده‌زانن كه‌ ژنانی‌ كورد چه‌ند كێشه‌یان هه‌یه‌ له‌و وڵاتانه‌ " وتیشی:‌ "ده‌بێت ژنان له‌و راستیه‌ تێبگه‌ن كه‌ ئه‌وان به‌كارده‌هێنرێن له‌ لایه‌ن مێرده‌كانیانه‌وه‌، كاتێك ناچار ده‌كرێت بۆ كۆچكردنیان بۆ وڵاتان به‌ مه‌به‌ستی‌ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتى 

به‌هار مونزیر 

به‌هار مونزیر، كه‌ خاوه‌نی‌ ئه‌زمونی‌ كاركردنه‌ له‌ بواری‌ كۆمه‌ڵگای‌ مه‌ده‌نی‌ له‌ تاراوگه‌ و له‌ ئێستاشدا داكۆكیكاره‌ له‌ بواری‌ مافه‌كانی‌ ژنان له‌ كوردستان ده‌ڵێت:‌ "هه‌رچه‌نده‌ وڵاتانی‌ وه‌رگر به‌ ئاگان له‌ خراپی‌ ره‌وشی‌ ژنانی‌ كورد، به‌ڵام زۆرجار پیاوان ویستویانه‌ ببن به‌ خاوه‌ن كه‌یس له‌ رێگه‌ی‌ ژنه‌كانیانه‌وه‌، له‌ راستیدا وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ هیچ په‌یوه‌ندیه‌كی‌ به‌ ره‌گه‌زه‌وه‌ نیه‌ و په‌یوه‌ندی‌ به‌وه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ ئه‌و په‌ناخوازه‌ تاچه‌ند ژیانی‌ له‌ مه‌ترسیدا بوه‌ له‌ وڵاتی‌ خۆی‌".

كنێر عه‌بدوڵا‌ 

هاوڕا له‌گه‌ڵ چالاكانی‌ تری‌ بواری‌ ژنان، كنێر عه‌بدوڵا‌، سه‌رنوسه‌ری‌ گۆڤاری‌ ته‌وار و ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌ پێیوایه‌: "ئه‌و پیاوانه‌ی‌ ژنه‌كانیان پێش خۆیان ده‌نێرن بۆ وڵاتانی‌ خۆرئاوا به‌ مه‌به‌ستی‌ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ كه‌وتونه‌ته‌ هه‌ڵه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌وه،‌ چونكه‌ ئه‌و بۆچونه‌ عه‌قڵێتێكی‌ پیاوسالاری‌ له‌ پشته‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ ژنان لاوازن له‌ كاتێكدا بێئاگان له‌وه‌ی‌ له‌و وڵاتانه‌ هیچ جیاوازیه‌ك ناكرێت له‌سه‌ر بنه‌مای‌ ره‌گه‌ز. به‌ دیوێكی‌ تریشدا ئه‌و جۆره‌ پیاوانه‌ له‌ بیركردنه‌وه‌یه‌كی‌ ئیزدیواجیدان چۆن پیاوێك عه‌قلیه‌تێكی‌ پیاوسالاری‌ هه‌بێت رێخۆشكه‌ر ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و ژنه‌ بێباكانه‌ بنێرێت بۆ ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵات، به‌ بڕوای‌ من ئه‌مه‌ قۆستنه‌وه‌ی‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی‌ پیاوانه‌وه‌ له‌سه‌ر حسابی‌ ژنان و به‌ تایبه‌ت كاتێك ئه‌و ژنه‌ نه‌خوێنده‌وار بێت و وا تێبگه‌یه‌نرێت كه‌ ئه‌و كاره‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ هه‌مویانه‌. ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ پێشێلكاری‌ و شێواندنی‌ پرۆسه‌ مرۆیه‌كان".

وەرگیراوە لە (سبەى)

ئاماده‌كردنی‌: هه‌ژار ته‌ها

پەناخوازێکى کورد گڵۆپێکى کارەبایى قووت دەدات

پەناخوازان کە بەشێوەیەکى نایاسایى دەگەنە ئەو ووڵاتە بەند دةکرێن 

لە ڕووداوێکى سەیرداو لە دژى سیاسەتى کۆچى ئوسترالیا ، پەناخوازێکى کورد لە کەمپى داروینى باکورى ئوسترالیا گڵۆپێکى کارەبایى قوت دەدات.

بەپێى هەواڵێکى ئاژانسى (ئەى بى سى نیوز) ، ئەو پەناخوازە بەهۆى زۆرى مانەوەى لە کەمپەکەدا و وەڵامنەدانەوەى کەیسەکەى ئەو کارەى ئەنجامداوە و پەناخوازێکى تریش کە لە شوێنى ڕووداوەکە بووە بەهۆى ترسناکى ڕووداوەکەوە بوراوەتەوە.

بەرپرسێکى بەرێوبەرایەتى کۆچ و ڕەگەزنامەى ئەو ووڵاتەش بەبێ ئەوەى بچێتە ناو ووردەکارى چۆنێتى ڕووداوەکەوە ڕایگەیاند کە حاڵەتێکى لەو جۆرە ڕوویداوە و پەناخوازەکە لەپاش ڕەوانەکردنى بۆ نەخۆشخانەو چارەسەرکردنى گەڕێنراوەتەوە بۆ کەمپەکە.

شایانى باسە بەهۆى ئەو سیاسەتەى کە حکومەتى ئوسترالیا پیادەى دەکات لە بەرامبەر ئەو پەناخوازانەى کە بەشێوەیەکى نایاسایى و زۆرجار لە ڕێگەى بەلەمى بچوکى ڕاوە ماسیەوە خۆیان دەگەیەننە ئەو ووڵاتە و دەبێت بۆماوەیەکى دیارى نەکراو کە زۆرجار لە دوو ساڵ تێدەپەرَێت لە کەمپەکانى ئەو ووڵاتەدا بمێننەوە و ڕێگەیان پێنادرێت بچنە دەرەوەى کەمپەکان ، زۆرجار پەناخوازان ناچار دەکات کە پەنابەرنەبەر خۆئازاردان و نانەوەى ئاژاوەو پشێوى لەو کەمپانەدا.

بەپێى ئامارە فەرمیەکان ، ژمارەى پەناخوازانى کورد بە گشتى و کوردانى فەیلى بە تایبەتى کە بەشێوەیەکى نایاسایى و بە بەلەم دەگەنە ئوسترالیا ڕوو لە زیاد بوون بووە لەماوەى چەند ساڵى ڕابردوودا و لە ساڵى 2009 دا تەنها 138 پەناخواز بوون و لە ساڵى 2010 دا ئەو ژمارەیە بەرزبۆتەوە بۆ 822 کورد و  تەنها لە سێ مانگى ساڵى ڕابردوودا 341 پەناخواز بوون و لە ئێستاشدا دەیان پەناخوازى کورد و 275  عێراقى لەو کەمپانەدا لە چاوەڕوانى وەرگرتنى مافى پەنابەرێتیدان

هەر سەبارەت بەو ڕووداوە ، ئاژانسى ناوبراو ئاماژەى بەوە کردووە کە پێدەچێت ئەو پەناخوازە کوردە یەکێک بێت لەو سێ پەناخوازە کوردە فەیلیەى کە بەم دوایانە دەمى خۆیان دووریەوە.

خراپى ڕەوشى پەناخوازان کە لە ئێستادا بە گشتى بە 5000 پەناخواز مەزەندە دەکرێت لە کەمپەکانى ئەو ووڵاتە ڕێکخراوى لێبوردنى نێودەوڵەتى ناچار کرد بە شێوەیەکى مەیدانى سەردانى کەمپەکانى ئوسترالیا بکەن و لە ڕاپۆرتێکدا داواى دەستبەجێ داخستنى ژمارەیەک لە کەمپەکانى ئەو ووڵاتەیان کرد و داوایان لە حکومەتى ئەو ووڵاتە کرد کە پاپەند بێت بە ڕێکەوتنامە نێودەوڵەتیەکانى پاراستنى مافەکانى مرۆڤ و کەمکردنەوەى وادەى مانەوەى پەناخوازان لە کەمپەکاندا.

لە وەڵامى ڕەخنەکانى ڕێکخراوە جیهانیەکان سەبارەت بە ڕەوشى کەمپەکانى ووڵاتەکەى ، بەڕێوبەرایەتى کۆچى ئوسترالیا ڕایگەیاند کە بەردەوامە لە باشترکردنى ڕەوشى پەناخوازان لە کەمپەکاندا بەڵام مانەوەى ئەو کەمپانە بە پێویست وەسف دەکات و مەبەست لێیان ئازاردانى پەناخوازان نیە و لەبەر ڕۆشنایى یاساکانى کۆچ بۆ ئوسترالیا دامەزراون و بەوجۆرەش دەبێت پەناخوازان کە بەشێوەیەکى نایاسایى دەگەنە ئەو ووڵاتە بەند بکرێن تا ئەو کاتەى مافى پەنابەرێتیان یەکلایى دەکرێتەوە.

خۆرنیوز
ئامادەکردنى : هەژار تەها

چالاكوانێك له‌ چاوه‌ڕوانی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتیدا له‌ئوستورالیا گیانی‌ له‌ده‌ستدا

هه‌ژار ته‌ها  و کۆشان

وێنه‌ی‌ چه‌ند په‌ناخوازێك له‌كاتی‌ مانگرتنیان له‌سه‌ر سه‌قفی‌ كه‌مپێكی‌ ئوستورالیا

داكۆكیكارێكی‌ په‌ناخوازان ڕاگه‌یاند دوێنێ‌ په‌ناخوازێكی‌ به‌ڕه‌گه‌ز ئێرانی‌ كه‌ نزیكه‌ی‌ ساڵ و نیوێكه‌ له‌ كه‌مپێكی‌ په‌ناخوازاندا له‌ ئوسترالیا له‌ چاوه‌ڕوانی‌ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتیدا بووه‌ گیانی له‌ ده‌ستدا. 

ئه‌و داكۆكیكاره‌ به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ ناوی‌ ئه‌و په‌ناخوازه‌ ئاشكرا بكات وتی‌ “ئه‌و په‌ناخوازه‌ چالاكه‌وانێكی‌ سیاسی‌ بووه‌ و سه‌ر به‌ به‌ڕه‌وتی‌ ئۆپۆزیسیۆنی‌ ئێران بووه‌ و پێشتر له‌ پێش كۆچكردنی‌ بۆ ئوسترالیا له‌لایه‌ن ڕژێمی‌ ئێرانه‌وه‌ به‌ندكراوه‌  به‌ تۆمه‌تی‌ به‌شداریكردنی‌ له‌ خۆپیشاندانه‌كانی‌ ساڵی‌ 2009ی‌ ئێران و براكه‌شی‌ له‌لایه‌ن ڕژێمی‌ ئێرانه‌وه‌ له‌ سێداره‌ دراوه‌ “. 

هه‌رچه‌نده‌ لێكۆڵینه‌وه‌ سه‌ره‌تایه‌كان ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن كه‌ به‌هۆی‌ ئازاری‌ سنگه‌وه‌ گیانی‌ له‌ده‌ست داوه‌ به‌ڵام به‌ وته‌ی‌ محه‌مه‌د سادقپور ئه‌ندامی‌ (ڕیكخراوی‌ ئوسترالی‌ بۆ پاڵپشتی‌ دیموكراسی‌ له‌ ئێران) هه‌فته‌ی‌ ڕابردوو ئه‌و په‌ناخوازه‌ی‌ بینیوه‌ و له‌ ڕووی‌ ده‌روونیه‌وه‌ بارودۆخی‌ ناجێگیربووه‌ و لایه‌نی‌ به‌رپرسی‌ ئه‌و وڵاته‌شیان له‌ كێشه‌ ده‌روونیه‌كانی‌ ئه‌و په‌ناخوازه‌ ئاگاداركردۆته‌وه‌. 

هه‌ر سه‌باره‌ت به‌ هۆكاری‌ مردنی‌ ئه‌و په‌ناخوازه‌ ڕێكخراوی‌ SPAی‌ ئوسترالی‌ تایبه‌ت به‌ هۆشداری‌ ده‌رباره‌ی‌ خۆكوشتن داوای‌ له‌ حكومه‌تی‌ ئوسترالیا كرد كه‌ لیژنه‌یه‌كی‌ لێكۆڵینه‌وه‌ بۆ كه‌یسی‌ مردنی‌ ئه‌و په‌ناخوازه‌ بكرێت چونكه‌ ئه‌مه‌ پێنجه‌مین ڕووداوی‌ گیان له‌ده‌ستدانی‌ په‌ناخوازانه‌ له‌ ماوه‌ی‌ 18 مانگی‌ ڕابردوودا له‌ كه‌مپه‌كانی‌ ئه‌و وڵاته‌دا كه‌ چه‌ند حاڵه‌تێكیان خۆكوشتن بووه‌ له‌ دژی‌ سیاسه‌تی‌ كۆچی‌ ئه‌و وڵاته‌..

ئەم ڕووداوە بوویە هۆى ئەوەى کە بەرپرسانى ئوسترالى نیگەران بن، تەنانەت موحەمەد سادیقپور، ئەندامى ئوسترالیانى پشتیوان لە دیموکراسى ڕایگەیاند کە حکومەتى ئێرانى ئەو هاوڵاتییەى نەکوشت، بەڵکو حکومەتەکەى ئێمە بوویە هۆى ئەو کوشتنە. هەروەها ئاماژەى بەوەدا کە هەفتەى ڕابردوو من ئەوم بینیووەو ڕایگەیاندووە کە لە بارێکى زۆر سەختدایە و وتویەتى نیگەرانە دەربارەى خێزان و مناڵەکانى، بۆیەشە کۆمەڵگاى ئێرانى نامەى تایبەتییان ڕەوانە کردووە بۆ بەرپرسانى بەندیخانەکانى ئوسترالیا بۆئەوەى پشتیوانى لێبکەن و بەئاسانى ڕزگارى ببێت.
لەلایەکى ترەوە ئەمنستى ئینتەرناشناڵ (رێکخراوى لێبوردنى نێودەوڵەتى) نیگەرانى خۆى دەردەبڕێت لەهەندێ لە بەندیخانەکانى گیراوەکانى ئوسترالیا. لە ڕاپۆرتێکدا ئەو ڕێکخراوە ڕایدەگەیەنێت کە زیندانییەکانى پەنابەرەکان هەست و نەستییان بەتەواوى وێران دەکات. ئەمەش بەهۆى ئەوەى خزمەتگوزارییەکان لەناویاندا زۆر کۆن و تەواو خراپ و شوێنى بچووکن.
وتەبێژى ئەمنستى دکتۆر گراهام تۆم دەڵێت کە هەندێک لە بەندیخانە و شوێنى مانەوەى پەنابەران وەکو پێویست نین بۆمانەوەى ماوە درێژى پەنابەران.
ئەمنستى ئەوەى خستۆتەڕوو کە پێویستە تەنها ماوەى (30) ڕۆژ ماوەى مانەوەى ئەوانەبێت کە داواى مافى پەنابەرى دەکەن.

به‌پێی‌ دواهه‌مین ئاماری‌ فه‌رمیش نزیكه‌ی‌ 5000 په‌ناخواز كه‌زۆربه‌یان به‌ڕه‌گه‌ز ئه‌فغانی‌ و ئێرانی‌ و عێراقی‌ و كوردن له‌ كه‌مپه‌ زۆره‌ملێیه‌كانی‌ ئه‌و وولاَته‌دا له‌چاوه‌ڕوانی‌ وه‌رگرتنی‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتیدان. 

وته‌بێژێك به‌ناوی‌ به‌ڕێوبه‌رایه‌تی‌ كۆچی‌ ئوسترالیاوه‌ وتی‌ به‌زووترین كات په‌یوه‌ندی‌ ده‌كرێت به‌ كه‌سوكاری‌ ئه‌و په‌ناخوازه‌وه‌ و لێكۆلینه‌وه‌ش ده‌كرێت بۆ ده‌رخستنی‌ چۆنێتی‌ و هۆكاری‌ مردنه‌كه‌ی.

سه‌رچاوه‌: ئاژانسه‌كان

بۆ ئەم ڕاپۆرتە سوود لە هەواڵێکى (هاوڵاتى)یش وەرگیراوە