Showing posts with label Missing family. Show all posts
Showing posts with label Missing family. Show all posts

Wednesday, June 5, 2013

ونبوه‌كان كه‌ی ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌؟

139201241156_samansalih
به‌بێده‌نگی له‌ناو پاركی ئازادی دانیشتبووم، پاركی ئازادی كه‌یه‌كێكه‌ له‌پاركه‌ جوانه‌كانی شاری سلێمانی له‌باشووری كوردستان، پێشوتر له‌شوێنی ئه‌و پاركه‌ رژێمی به‌عس كوردی ئه‌و شاره‌ی تێدا ده‌كوشت، له‌ناو پاركه‌كه‌و له‌به‌شی سه‌ره‌وه‌ی په‌یكه‌ری (كه‌ر)ێك دروستكراوه‌، بوونی ئه‌و په‌یكه‌ره‌ نیشانه‌ی (دوو) شته‌،
 یه‌كه‌م: بوونی ئازادی بیروڕاو له‌ناویدا ئازادی هونه‌ری،
دووه‌م: رێزگرتن له‌ئاژه‌ڵێك كه‌كورد زۆر سوودی لێبینیوه‌ له‌ڕۆژانی نه‌هامه‌تی، له‌كاتی وردبونه‌وه‌ له‌و په‌یكه‌ره‌و ئه‌و هۆنراوه‌یه‌ی كه‌له‌سه‌ری نوسرابوو، كوڕێكی پانتۆڵ له‌پێ هات و سڵاوی لێكردم، بێ ئه‌وه‌ی یه‌كبناسین ئه‌و ده‌ستی به‌قسه‌كردنكرد، وتی: ئێی دنیا!! به‌خوا زۆرمان ناڕه‌حه‌تی چه‌شت، (كه‌ر)یش (ئاماژه‌ی بۆ په‌یكه‌ره‌كه‌ كرد) له‌و نه‌هامه‌تییه‌ به‌شداربوو له‌گه‌ڵمان، ئه‌و كوڕه‌ زۆری قسه‌ پێبوو، بێ ئه‌وه‌ی بوه‌ستێت دیسانه‌وه‌ وتی: به‌خوا برایه‌كی نازدارم زانكۆی موسڵی ته‌واوكرد له‌ساڵی1992 به‌هۆی ئه‌وه‌ی له‌كوردستان بارودۆخ شلۆق ببو،  بوو به‌پۆلیس،  دوای 4 ساڵ و له‌كاتی شه‌ڕی ناوخۆی كوردستان وازی له‌كاره‌كه‌ی هێناو له‌ڕێی قاچاخچییه‌وه‌، ملی رێگای گرته‌به‌ر بۆ رۆیشتن بۆ ئه‌وروپا، ئه‌و برایه‌م كه‌براگه‌وره‌مان بوو، له‌رێگای رۆیشتن بۆ ئه‌وروپا دیارنه‌ما، (قوربان گیان: سه‌ریشت ده‌ئێشێنم) به‌خوا شوێن نه‌ما هانای بۆ نه‌ین، ئێستاش دایكم، توشی چه‌ندین نه‌خۆشی بووه‌ به‌ناسۆری ئه‌و برایه‌مه‌وه‌، كاكه‌ خۆ قاچاخچی خوای نیه‌!، راستیان پێنه‌ده‌وتین، دوایی بۆمان ده‌ركه‌وت له‌ناو ئاوی (ئیجه‌)خنكاوه‌، به‌ده‌م قسه‌كردنه‌وه‌ ئاهێكی هه‌ڵكێشاو وتی: باشه‌ خۆئه‌و قاچاخچییه‌.... ته‌نیا (ده‌) دۆلاری بدایه‌ به‌و چاكه‌ته‌ی كه‌ته‌په‌دۆری پێوه‌یه‌ بۆ كاتی كه‌وتنه‌ ناوئاو نقوم نابێ‌، ئێستا ئه‌و برایه‌مان رزگای ده‌بوو!، دایكم ئێستاش ده‌ڵێت: خۆزگه‌ ئێسقانه‌كه‌یشم بدۆزیایه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ سه‌رگوزشته‌ی یه‌كێكه‌ له‌و بنه‌ماڵانه‌ی كه‌كوڕ یان كچیان له‌كاتی رۆیشتن بۆ ئه‌وروپا و وڵاتانی تر ونبون، ئه‌و لاوانه‌ی له‌ساڵانی نه‌وه‌ده‌كان ملی رێگای كۆچی ناقانونیان گرته‌به‌ر، هه‌ندێكیان گه‌شتنه‌ ئه‌و شوێنه‌ی كه‌خۆیان خوازیاری بوون، هه‌ندێكیشیان نه‌ك نه‌گه‌یشتن، به‌ڵكو نه‌شگه‌ڕانه‌وه‌و بوونه‌ خۆراكی ماسیی و قاچاخچییه‌كانیش باخه‌ڵیان پێپڕكردن. هه‌رێمی كوردستان له‌دوای راپه‌ڕینی به‌هاری ساڵی 1991ی خه‌ڵكی كوردستان، توشی بارێكی ناهه‌مواری ئابوری، كارگێڕی، سیاسیی، كۆمه‌ڵایه‌تی، هه‌روه‌ها شه‌ڕی ناوخۆبوویه‌وه‌، ئه‌م به‌شه‌ رزگاركراوه‌ی كوردستان، وه‌ك ناوچه‌یه‌كی رزگاركراو به‌هۆی شه‌ڕو نه‌بونی ده‌رفه‌تی كارو لاوازی دامه‌زراوه‌ حكومیه‌كان، نه‌یتوانی پێداویستییه‌كانی هاوڵاتیان پڕبكاته‌وه‌، هه‌روه‌كو هه‌مو ناوچه‌كانی دوای شه‌ڕ دانیشتوان و به‌تایبه‌ت لاوان، بیریان له‌كۆچكردن كرده‌وه‌، ئه‌وانه‌شی كۆچیانكرد، به‌شێكی به‌رچاویان جگه‌له‌وه‌ی بازرگانیان پێوه‌كرا هه‌ندێكی زۆریان مردن و خنكان له‌ناو ئاوه‌كان، ته‌نانه‌ت ته‌رمه‌كانیشیان نه‌دۆزرایه‌وه‌. ئێستا كه‌هه‌رێمی كوردستان له‌دۆخێكی ئابوری تاڕاده‌یه‌ك باشدایه‌و هاوكات وڵاتانی ئه‌وروپا سیاسه‌تی ناردنه‌وه‌ی په‌نابه‌ران په‌یڕه‌وده‌كه‌ن و پێدانی ره‌گه‌زنامه‌ له‌وڵاتانی ئه‌وروپا زۆر گرانبووه‌، زۆرترین رێژه‌ی په‌ناهه‌نده‌كان به‌زۆرو هه‌ندێكیشیان به‌رێگای ئاسایش نێردراونه‌ته‌وه‌، ئه‌وا پێویسته‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌رنامه‌ی سیاسیی خۆی له‌بواری ئه‌وانه‌ی له‌وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ رابگه‌یه‌نێت و هه‌روه‌ها له‌ڕێگه‌ی نوسینگه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم كه‌له‌ناو باڵیۆزخانه‌كانی عیراقن له‌هه‌ر وڵاتێك دۆسیه‌ی به‌دواداچوون بكاته‌وه‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ی سه‌ره‌داوی هه‌ر هاوڵاتییه‌كی كوردستان كه‌له‌كاتی كۆچی ناقانونی یان ته‌نانه‌ت قانونی له‌ساڵانی رابردوو دیارنه‌ماون، ئه‌م بابه‌ته‌ ئه‌ركێكی گرنگی حكومه‌تی هه‌رێمه‌و یه‌كێكه‌ له‌نیشانه‌كانی گرنگیدان به‌هاوڵاتیانی كوردستان، له‌مبواره‌دا ده‌توانین وڵاتی تونس، وه‌ك نمونه‌یه‌ك بهێنینه‌وه‌ كه‌ له‌دوای روخانی رژێمی بن عه‌لی، ژماره‌یه‌كی زۆر له‌لاوانی ئه‌و وڵاته‌ كه‌ هه‌ندێك سه‌رچاوه‌ به‌(40) هه‌زار ده‌یخه‌مڵێنن، كۆچیانكرد بۆ وڵاتانی ئه‌وروپاو زۆرتر بۆ  ئیتالیا له‌ڕێگه‌ی نا قانونیه‌وه‌و به‌ڕێگای ده‌ریا، ئێستا به‌فشاری كه‌سوكاری ئه‌و قوربانیانه‌ی له‌كاتی كۆچ ونبون، حكومه‌تی تونس دۆسییه‌یه‌كی تایبه‌تی كردۆته‌وه‌و حكومه‌تی ئیتالیاشیان هاوردۆته‌ سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ی كه‌ده‌بیت له‌سه‌ر ئاستی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ وه‌ڵامی هه‌بێت، ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ نمونه‌یه‌كی نزیك و باشبێت، ئه‌وا بۆ حكومه‌تی هه‌رێمیش هه‌ر راسته‌ كه‌ پێویسته‌ دۆسییه‌ بكاته‌وه‌ بۆ ئه‌ومه‌به‌سته‌و سه‌ره‌داوی هه‌موو ئه‌وكه‌سانه‌ ده‌ستبخات، كه‌دیارنه‌ماون له‌كاتی كۆچكردن بۆ ده‌ره‌وه‌ی كوردستان، كه‌ده‌كرێت ئه‌م هه‌نگاوه‌ هێنانه‌وه‌ی ته‌رمی قوربانیانیش بگرێته‌وه‌ به‌تایبه‌ت ئه‌و گۆڕستانه‌ی له‌وڵاتی یۆنان هه‌یه‌و چه‌ندین كوردی تێدا نێژراوه‌، هه‌نگاوێكی له‌مجۆره‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی زیادكردنی ئینتیمای هاوڵاتیانی كوردستان به‌ده‌سه‌ڵاتی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و له‌ڕوی مرۆییشه‌وه‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی ئارامیی بۆ كه‌سوكاری ونبوه‌كانی كۆچ و حكومه‌تی هه‌رێمیش له‌م هه‌نگاوه‌ ته‌نیا نییه‌و چه‌ندین رێكخراو و دامه‌زراوه‌ی حكومی و ناحكومی له‌ناوخۆی كوردستان و ده‌ره‌وه‌ ئاماده‌ن بۆ هاوكاری ئه‌م كاره‌.

Saturday, July 7, 2012

دوازده ساڵە 213 پەناخوازی كورد بێ سەروشوێنن


"سكاڵامان لەسەر وەزارەتی ناوخۆی بەریتانیا تۆماركردووە"

لەسەرەتای ساڵی 2000وە زیاتر لە 400 گەنجی كورد بوونەتە قوربانی رێگەی گەیشتن بە ئەوروپا و 213 كەس لەوانە تائێستا بێ سەروشوێنن. ئەوە سەرباری بڵاوبوونەوەی دیاردەی خۆكوشتن لەنێو پەناخوازان كە بەپێی ئامارێك تائێستا گەیشتووەتە 14 حالەت.
لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا، دیاردەی خۆكوشتن لەنێو پەنابەرانی كورد لە وڵاتانی ئەوروپا و ئەمریكا رووی لە زیادبوون كردووە و ئەمەش وەك دەگوترێ، بۆ ئەو گوشارە دەروونی و ئابووری و كۆمەڵایەتیانە دەگەڕێتەوە كە پەنابەران بەرەوڕووی دەبنەوە. 
دەشتی جەمال، سكرتێری فیدراسیۆنی سەرتاسەری پەنابەرانی عێراقی، لەبارەی زیادبوونی ئەو دیاردەیە لەنێو پەنابەرانی كورد لە تاراوگە، گوتی "هۆكاری دەستبردن بۆ خۆكوشتن لەلایەن ئەو پەنابەرانەوە بەڕای من دەگەڕێتەوە بۆ نائومێدی ئەو پەنابەرانە و هەروەها خراپی مامەڵەی حكومەتەكانی وڵاتانی ئەوروپا بەرامبەر پەنابەران، بەوهۆیەوە پەنابەران دەكەونە ژێر گوشارێكی زۆری دەووونی و فیزیكی و تووشی نائومێدی دەبن، دواجاریش پەنا دەبەنە بەر خۆكوشتن". 
بەپێی توێژینەوەیەكی وەزارەتی تەندروستی هۆڵەندی كە ساڵی 2010 بڵاوكرایەوە، لەماوەی نێوان ساڵی 2002 و 2010، بەگشتی 40 پەناخواز لە هۆڵەندا خۆیان كوشتووە و 290ی دیكەش هەوڵی خۆكوشتنیان داوە.
یەكێك لە كەیسە نێودارەكانی خۆكوشتنی پەناخوازانی كورد لە ئەوروپا لەساڵی 2004 بوو، كاتێك پەناخوازێكی كورد لە بەریتانیا بەناوی ئاكۆ مەحموود ئەحمەد، تەمەن 25 ساڵ، لەشاری كۆڤەنتری لە پردێكەوە خۆی هەڵدایە خوارێ و خۆی كوشت. ئەو گەنجە تەنیا یەك ساڵ بوو گەیشتبووە ئەو وڵاتە، بەڵام بەهۆی رەتكردنەوەی داوای مافی پەنابەری و بەهۆی ئەوەی هیچ پارێزەرێكی نەبوو بەرگری لێبكات و حكومەتیش هاوكاریەكانی راگرتبوو، بڕیاری خۆكوشتنیدا.
دەشتی جەمال بە (رووداو)ی راگەیاند كە رووداوی خۆكوشتن لەنێو پەنابەرانی كورد لەم چەند ساڵەی رابردوودا زیادیكردووە و گوتیشی "بەگوێرەی ئەو داتایانەی لەبەردەست ئێمەدان، لەماوەی دوو ساڵی رابردوودا چوار حالەتی خۆكوشتن لە سوێد هەبووە و لە بەریتانیا هەشت حالەت هەبووە و دوو حالەتیش لە سویسرا بووە. ئەمە بێجگە لەوەی كە لەماوەی ئەم چەند ساڵەی دواییدا، زیاتر لە 200 كەس لەناو ئاودا خنكاون، بەتایبەتیش لەرێی نێوان ئەندەنووسیا و ئوسترالیا و هەندێكی دیكەش لە رێگای یۆنان خنكاون".
سكرتێری ئەو فیدراسیۆنە ئەوەشی ئاشكراكرد كە "لەساڵی 2000وە 213 پەنابەری كوردمان هەیە كە تائێستا بێ سەروشوێنن و كەسوكاریان نازانن چییان بەسەرهاتووە".
د. یوسف عوسمان، شارەزای دەروونی، سەبارەت بۆ هۆكارەكانی خۆكوشتنی پەنابەرانی كورد لە وڵاتانی دەرەوە دەڵێ "لە كۆمەڵگەی كوردیدا پێوەری كۆمەڵایەتی هەیە كە زۆر ئازار بەو كەسانە دەگەیێنێت. كاتێك قسە لەگەڵ كەسوكاریان دەكەن، ئەوان گوشارێكی زۆریان دەخەنە سەرو لێیان دەپێچنەوە كە كوا دەستكەوتی ئەم سەفەركردنەیان، كاتێكیش پەنابەرەكە لەوێ بێكارە و هیچ دەستكەوتێكی نییە، بێئومێدی دایاندەگرێ و پەنادەبەنە بەر خۆكوشتن. گوشاری دەروونی و كۆمەڵایەتی لەسەر ئەو مرۆڤە ناچاریدەكات هەوڵی خۆكوشتن بدات و ناتوانێ لەو گوشارە دەروونییە دەربازبێ و هەستدەكات لە ژیانیدا شكستی خواردووە".
كێس لابان، كە دەروونناسێكی هۆڵەندییە، دەڵێ هۆكاری دوورە وڵاتی و سەختی ژیانی نێو كامپ و دڵەڕاوكێ لەبارەی داهاتوویانەوە، هۆكارە سەرەكییەكانی خۆكوشتنی پەنابەرانن.
ئەو پزیشكە لەساڵی 2010 توێژینەوەیەكی لەسەر 300 پەنابەری عێراقی لە هۆڵەندا ئەنجامداوەو بۆی ئاشكرابووە كە دوو لەسەر سێی ئەو پەناخوازانە نەخۆشی دەروونییان هەیە، ئەوەش بەبڕوای ئەو یەكێكە لە پاڵنەرە سەرەكییەكانی بڕیاردان لەسەر خۆكوشتن. 
 دوایین رووداوی خۆكوشتن لەنێو پەنابەرانی كوردی ئەوروپا لە 31ی كانوونی دووەمی 2011 بوو كاتێك پەنابەرێك بەناوی (ر. ر)، خەڵكی سلێمانی كە زیاتر لە 11 ساڵ بوو لە بەریتانیا دەژیا، بەهۆی رەتكردنەوەی داوای مافی پەنابەرێتی، لە ژوورەكەی خۆیدا بە زنجیر خۆی خنكاند. فیدراسیۆنی سەرتاسەری پەنابەرانی عێراقی پاش رووداوەكە لە بەیاننامەیەكدا ناڕەزایی دەربڕی و دەسەڵاتدارانی بەریتانیای بە بەرپرسیار دانا لە خۆكوشتنی ئەو پەنابەرە.
دەشتی جەمال، لەوبارەوە گوتی "چەندین جار ئێمە دەسەڵاتدارانی بەریتانیمان ئاگاداركردەوە كە ئەو كوڕە باری دەروونی خراپە و پێویستی بەچارەسەرە، بەڵام ئەوان هیچ وەڵامێكیان نەداینەوەو سكاڵایەكیشمان لەدژی وەزارەتی ناوخۆی بەریتانی تۆماركردووە، چونكە پێمانوایە ئەوان خەتابارن لە مردنی ئەو پەنابەرە".

هاوار عەبدولڕەزاق
رووداو- هەولێر