500 كۆچبه‌ر به‌ئامانجی‌ گه‌یشتنه‌ وڵاتانی‌ ئه‌وروپا له‌ده‌ریاكاندا خنكاون

له‌سێ‌ مانگی‌ رابردودا نزیكه‌ی‌ 500 كۆچبه‌ر به‌ئامانجی‌ په‌ڕینه‌وه‌ بۆ یه‌كێك له‌وڵاتانی‌ ئه‌وروپا له‌ده‌ریاكاندا خنكاون، كۆمسیۆنی‌ باڵای‌ په‌نابه‌رانیش هۆشداری‌ له‌باره‌ی‌ ئه‌گه‌ری‌ زیادبونی‌ ژماره‌ی‌ قوربانیان ده‌دات.

دواهه‌مین راگه‌یه‌ندراوی‌ كۆمیسیۆنی‌ باڵای‌ په‌نابه‌رانی‌ سه‌ر به‌نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان ئاشكرایده‌كات، له‌سه‌ره‌تای‌ ئه‌مساڵه‌وه‌ تائێستا نزیكه‌ی‌ 500 كۆچبه‌ر به‌ئامانجی‌ په‌ڕینه‌وه‌ بۆ یه‌كێك له‌وڵاتانی‌ ئه‌وروپا له‌ده‌ریاكاندا خنكاون.

راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌ كه‌ له‌لایه‌ن ماڵپه‌ری‌ رۆژنامه‌ی‌ فاینه‌نشاڵ تایمز بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ تیایدا هاتوه‌، ئه‌و ئاماره‌ ئه‌وه‌ نیشان ده‌ده‌ن، ئه‌و لایه‌ن‌و هێزانه‌ی‌ له‌و بواره‌دا ده‌ستبه‌كارن ئه‌وه‌نده‌ نین كه‌ بتوانن له‌ئاست شاڵاوی‌ چونی‌ كۆچبه‌ران بن بۆ ئه‌وروپاو داواشده‌كات كه‌ ئۆپه‌راسیۆنه‌ ده‌ریاییه‌كانی‌ رزگاركردنی‌ كۆچبه‌ران زیادبكرێت.

كۆمسیۆنه‌كه‌ هۆشداریده‌دات كه‌ ئه‌گه‌ر پڕۆسه‌ی‌ چاودێرییه‌ ده‌ریایه‌كان زیادنه‌كرێت ئه‌وا ژماره‌یه‌كی‌ زیاتری‌ كۆچبه‌ران له‌داهاتودا گیان له‌ده‌ستده‌ده‌ن. ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌شده‌كات كه‌ ئاماری‌ گیان له‌ده‌ستدانی‌ ئه‌و كۆچبه‌رانه‌ ئه‌وه‌ نیشان ده‌ده‌ن كه‌ به‌به‌راود به‌هه‌مان ماوه‌ی‌ ساڵی‌ پار رێژه‌كه‌ زۆر زیادیكردوه‌. 

له‌لایه‌كی‌ تره‌وه‌، به‌پێی‌ ئاماره‌ فه‌رمیه‌كانی‌ ئوسترالیا له‌سه‌ره‌تای‌ ئه‌مساڵه‌وه‌  هیچ كۆچبه‌رێكی‌ نایاسایی‌ له‌ڕێگه‌ی‌ ده‌ریاوه‌ نه‌گه‌یشتۆته‌ ئه‌و وڵاته‌ كه‌ ئه‌ویش پێده‌چێت به‌هۆی‌ توندی‌ یاساكانی‌ كۆچه‌وه‌ بێت به‌رامبه‌ر ئه‌و كۆچبه‌رانه‌ كه‌ له‌ئه‌گه‌ری‌ گه‌شتنیان به‌و وڵاته‌ به‌قاچاخ له‌ڕێگه‌ی‌ ده‌ریاوه‌ ده‌ستگیرده‌كرێن‌و ڕه‌وانه‌ی‌ كه‌مپه‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ی ئوسترالیا ده‌كرێن‌و ناتوانن داوای‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ له‌و وڵاته‌ بكه‌ن.

پێشتریش كۆمیسیۆنی‌ باڵای‌ په‌نابه‌رانی‌ سه‌ر به‌نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان به‌ئاشكرا نیگه‌رانی‌ نیشانداوه‌ له‌به‌رامبه‌ر توندی‌ یاساكانی‌ كۆچی‌ ئوسترالیا ده‌رهه‌ق به‌كۆچبه‌رانی‌ نایاسایی‌.

هاوكات له‌گه‌ڵ ئاشكراكردنی‌ ئه‌و ئاماره‌شدا ماڵپه‌ری‌ رۆژنامه‌كه‌ ئه‌وه‌ش ئاشكراده‌كات كه‌ ته‌نها له‌ماوه‌ی‌ سێ‌ رۆژی‌ رابردودا هێزه‌ ده‌ریایه‌كانی‌ ئیتاڵیا نزیكه‌ی‌ شه‌ش هه‌زار كۆچبه‌ریان له‌نزیك سنوره‌ ئاوییه‌كانی‌ ئه‌و وڵاته‌ له‌گه‌ڵ لیبیا رزگاركردوه‌.  

سه‌رچاوه‌: ماڵپه‌ری‌ رۆژنامه‌ی‌ فاینه‌نشاڵ تایمز، ماڵپه‌ری‌ فه‌رمی‌ ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی‌ پاراستنی‌ سنوره‌كان (ئوسترالیا)

هه‌زار په‌نابه‌ر له‌ خنكان رزگار کران

پاسه‌وانی‌ كه‌ناراوه‌كانی‌ ئیتاڵیا، هه‌زار په‌نابه‌ر له‌ خنكان رزگار ده‌كه‌ن، كه‌ به‌نیازبون به‌شێوه‌ی‌ نایاسایی‌، بچنه‌ ئه‌وروپا.

حكومه‌تی‌ ئیتاڵیا ئاشكرایكرد، نزیكه‌ی‌ هه‌زار په‌نابه‌ر له‌ سێ‌ كه‌شتیی‌ نه‌فه‌رهه‌ڵگردا، له‌كاتێكدا مه‌ترسیی‌ ئه‌وه‌یان له‌سه‌ر دروستبوه‌ كه‌ ژێرئاو بكه‌ون‌و بخنكێن، پاسه‌وانی‌ كه‌ناراوه‌كانی‌ ئیتاڵیا، به‌فریایان كه‌وتون‌و له‌ خنكان رزگاریان كردون.

به‌رپرسانی‌ پاسه‌وانی‌ كه‌ناراوه‌كان باسیان له‌وه‌كرد، له‌ڕێگه‌ی‌ ته‌له‌فۆنه‌وه‌ له‌ئه‌گه‌ری‌ ژێرئاوكه‌وتنی‌ ئه‌و سێ‌ كه‌شتییه‌ ئاگاداركراونه‌ته‌وه‌‌و په‌نابه‌ره‌كان داوای‌ به‌هاناوه‌چونیان لێكردون، بۆیه‌ پاسه‌وانێتی‌ كه‌ناراوه‌كان‌و هێزی‌ ده‌ریایی‌ ئیتاڵیا‌و چه‌ند كه‌شتییه‌كی‌ بازرگانیی‌، به‌هانایانه‌وه‌ چون‌و له‌ خنكان رزگاریان كردون.

بەپێی ئاژانسی‌ رۆیته‌رز، په‌نابه‌ره‌كان گه‌یه‌نراونه‌ته‌ به‌نده‌ری‌ سه‌قه‌لییه‌‌و یه‌كێكیان به‌هۆی‌ نه‌خۆشییه‌وه‌، گیانی‌ له‌ده‌ستداوه‌.

هه‌رچه‌نده‌ به‌رپرسانی‌ ئیتاڵیا ناسنامه‌ی‌ په‌نابه‌ره‌كانیان ئاشكرا نه‌كردوه‌، به‌ڵام به‌ وته‌ی‌ پاسه‌وانی‌ كه‌ناراوه‌كان، كه‌شتییه‌ نه‌فه‌رهه‌ڵگره‌كان له‌ نزیك كه‌ناراوه‌كانی‌ لیبیا، له‌ژێرئاوكه‌وتن رزگار كراون.

به‌پێی‌ ئاماری‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان، له‌ماوه‌ی‌ سێ‌ مانگی‌ رابردودا، (480) په‌نابه‌ری‌ نایاسایی‌ له‌ناو ده‌ریای‌ ناوه‌ڕاستدا، خنكاون.

ئه‌وروپا رێوشوێنی نوێ به‌رامبه‌ر ‌په‌نابه‌ران ده‌گرێته‌به‌ر ‌

كۆمسیاری ئه‌وروپا بڕیاریدا كه‌ په‌له‌ بكرێت له‌كاره‌كانی داڕشتنه‌وه‌ی سیاسه‌تێكی نوێ بۆ گرفتی په‌نابه‌ران به‌مه‌به‌ستی چاكسازی له‌یاسای په‌نابه‌راندا.

ئه‌و هه‌وڵه‌ی ئه‌وروپا دوای زنجیره‌یه‌ك كاره‌ساتی گه‌وره‌ دێت، كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ هه‌زاران په‌نابه‌ر له‌ده‌ریای ناوه‌راستدا نوقم بوون كه‌ ژماره‌یه‌كی زۆریان گیانیان له‌ده‌ستداو ژماره‌یه‌كیشیان رزگار كران.

ده‌سته‌ی جێبه‌جێكردنی كۆمسیاری ئه‌وروپا گفتوگۆكانی له‌باره‌ی ئه‌و ستراتیژییه‌ته‌وه‌ ده‌ستپێكردووه‌ كه‌ لێپرسراوی كاروباری ناوخۆی كۆمسیۆنی ئه‌وروپا بۆ نه‌هێشتنی په‌نابه‌ری نایاسایی پێشكه‌شی كردووه‌، فرانس تیمه‌ر مانز جێگری سه‌رۆكی كۆمسیۆنی ئه‌وروپا رایگه‌یاند: خشته‌ی كاره‌كانی كۆمسیۆنه‌كه‌ ئه‌وله‌ویه‌تی به‌چوار بوار داوه‌ له‌وانه‌ چاكسازی له‌یاساو رێساكانی پێدانی مافی په‌نابه‌ری كه‌ ئێستا په‌یڕه‌و ده‌كرێت له‌گه‌ڵ پارێزگاریكردن له‌سنووره‌كانی یه‌كێتیی ئه‌وروپاو گرتنه‌به‌ری رێوشوێنی توند دژی په‌نابه‌رانی نایاسایی و بازرگانیكردن به‌مرۆڤه‌وه‌و مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ په‌نابه‌ره‌ یاساییه‌كاندا.

70 په‌نابه‌ری عێراقی و سوری له‌ئاوه‌كانی رۆمانیا رزگاركران

هێزه‌ ده‌ریاییه‌كانی رۆمانیا 70 په‌نابه‌ری عێراقی و سوری له‌خنكان رزگارده‌كه‌ن.

ئه‌مڕۆ شه‌ممه‌ هێزه‌ ده‌ریاییه‌كانی وڵاتی رۆمانیا 70 په‌نابه‌ری عێراقی و سورییان له‌ ئاوه‌كانی نزیك رۆمانیا له‌ خنكان رزگاركرد كه‌ له‌به‌له‌مێكدا ده‌یانویست خۆیان بگه‌یه‌ننه‌ ئه‌وروپا.

ماریۆس نیكۆلسكۆی وته‌بێژی هێزی ده‌ریایی رۆمانیا رایگه‌یاند، ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ی كه‌ رزگاركراون ویستویانه‌ له‌رێگای ده‌ریاوه‌ خۆیان بگه‌یه‌ننه‌ رۆمانیاو ته‌واوی پێداویستیه‌كانیان بۆ دابینكراوه‌، ئه‌وه‌ش یه‌كه‌م به‌له‌می له‌وجۆره‌یه‌ له‌ماوه‌ی ئه‌مساڵدا ویستویه‌تی خۆی بگه‌یه‌نێته‌ رۆمانیا.

په‌نابه‌ره‌كان كه‌ له‌به‌له‌مێكی توركیدا بوون، له‌ئه‌سته‌مبوڵه‌وه‌ كه‌وتبونه‌ رێ و 16 كیلۆمه‌تریان مابووه‌ بگه‌نه‌ كه‌ناره‌كانی رۆمانیاو 20 ژن و مناڵی تێدابووه‌.

به‌پێی ئاماره‌كان 160 هه‌زار كه‌س له‌ماوه‌ی ساڵی رابوردودا توانیویانه‌ خۆیان بگه‌یه‌ننه‌ ئیتالیاو 40 هه‌زار كه‌سی تریش خۆیان گه‌یاندۆته‌ وڵاتی یۆنان، به‌هه‌زاران كه‌سیش له‌و رێگه‌یه‌دا خنكاون.

دادگایكردنی‌ تۆمه‌تبارانی‌ كه‌یسی‌ كوشتنی‌ په‌ناخوازه‌ كورده‌كه‌ ده‌ستپێده‌كاته‌وه‌

ڕۆژنامه‌ی‌ گاردیانی‌ به‌ریتانی‌ ئاشكرای‌ كرد، له‌م مانگه‌دا دادگایكردنی‌ ئه‌و دوو كه‌سه‌ی‌ كه‌ تۆمه‌تبارن به‌كوشتنی‌ په‌ناخوازه‌ كورده‌كه‌ له‌دوورگه‌ی‌ پاپانیوگینیا ده‌ستپێده‌كاته‌وه‌.

ڕه‌زا به‌راتی‌، ناوی‌ ئه‌و په‌ناخوازه‌ كورده‌یه‌ كه‌له‌ 17 شوباتی‌ ساڵی‌ ڕابردوو، له‌ئه‌نجامی‌ پشێویه‌كانی‌ نێوان پۆلیسی‌ ئه‌و دوورگه‌یه‌و په‌ناخوازانی‌ ده‌ستبه‌سه‌ركراو له‌و دوورگه‌یه‌ كه‌ خۆپیشاندانیان ئه‌نجامدا بوو گیانی‌ له‌ده‌ستدا و ئه‌مه‌ جگه‌ له‌بیرنداربوونی‌ نزیكه‌ی‌ 70 په‌ناخوازی‌ تر. 

به‌پێی‌ زانیاریه‌كانی‌ ڕۆژنامه‌ی‌ گاردیان، ڕه‌زای‌ ته‌مه‌ن 23 ساڵ خانه‌واده‌ی‌ له‌ بنه‌چه‌دا خه‌ڵكی‌ پارێزگای‌ ئیلامی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ كوردستانن، به‌شداری‌ خۆپیشاندانه‌كه‌ی‌ نه‌كردووه‌ به‌ڵام له‌ماوه‌ی‌ پیشێویه‌كانی‌ ئه‌و شه‌وه‌دا به‌سه‌ختی‌ وه‌ك ڕاپۆرته‌كان ئاماژه‌ی‌ بۆ ده‌كه‌ن له‌لایه‌ن ستافی‌ كه‌مپه‌كه‌یانه‌وه‌ هێرشكراوه‌ته‌ سه‌ری‌ و پاشان هه‌ر ئه‌و شه‌وه‌ به‌هۆی‌ به‌ركه‌وتنی‌ سه‌ریه‌وه‌ له‌و هێرشه‌دا گیانی‌ له‌ده‌ستداوه‌.

له‌ مانگی‌ ئابی‌ ساڵی‌ پاردا، حكومه‌تی‌ پاپانیوگینیا ده‌ستگیركردنی‌ دوو كه‌سی‌ ڕاگه‌یاند كه‌ یه‌كێكیان پاسه‌وانێكی‌ كه‌مپه‌كه‌ بووه‌و ئه‌ویتریشیان كارمه‌ندی‌ دامه‌زراوه‌یه‌كی‌ تری‌ ئه‌و دوورگه‌یه‌یه‌.

یه‌كه‌م دانیشتنی‌ دادگایكردنی‌ ئه‌و دوو كه‌سه‌ له‌ تشرینی‌ دووه‌می‌ ساڵی‌ ڕابردوو ده‌ستیپێكرد به‌ڵام به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ پارێزه‌ریان بۆ دابین نه‌كرا بوو، دادگایه‌كه‌یان دواخرا.

ڕه‌زا، له‌مانگی‌ حوزه‌یرانی‌ ساڵی‌ 2013 دا، به‌شێوه‌یه‌كی‌ نایاسایی‌ و له‌ڕێگه‌ی‌ به‌له‌مه‌وه‌ گه‌شتۆته‌ دوورگه‌ی‌ كریستماسی‌ ئوسترالیا، به‌وه‌ش سیاسه‌تی‌ دیپۆرتكردنه‌وی‌ به‌سه‌ردا جێبه‌جێكراوه‌ و ڕه‌وانه‌ی‌ دوورگه‌ی‌ پاپانیوگینیا كراوه‌.

له‌پاش ڕێككه‌وتنی‌ له‌گه‌ڵ هه‌ردوو دوورگه‌ی‌ ناورۆ و پاپانیوگینیا، له‌مانگی‌ ئابی‌ 2012 ه‌وه‌، حكومه‌تی‌ ئوسترالیا چه‌ند كه‌مپێكی‌ كرده‌وه‌ له‌و دوو دوورگه‌یه‌ بۆ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ی‌ كه‌به‌له‌م و به‌شێوه‌یه‌كی‌ نایاسایی‌ خۆیان ده‌گه‌یه‌ننه‌ ئوسترالیا و بڕیاریدا كه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ نه‌داته‌ هیچ كه‌سێك كه‌له‌ڕێگه‌ی‌ ده‌ریاوه‌و به‌قاچاخ ده‌گه‌نه‌ ئه‌و ووڵاته‌و دیپۆرتی‌ ئه‌و دوو دوورگه‌یه‌شیان بكات كه‌به‌پێی‌ ڕێكه‌وتنامه‌كه‌.

ئه‌و په‌ناخوازانه‌ ده‌توانن داوای‌ مافی‌ په‌نابه‌رێتی‌ له‌و دوو دوورگه‌یه‌ بكه‌ن ئه‌گه‌ر سه‌لماندیان په‌نابه‌ری‌ ڕاسته‌قینه‌ن. 

 له‌به‌رامبه‌ریشدا، په‌ناخوازانی‌ دیپۆرتكراو به‌به‌رده‌وامی‌ خۆپشاندان ڕێكده‌خه‌ن و به‌هۆی‌ خراپی‌ بارودۆخیانه‌وه‌ داوای‌ داخستنی‌ ده‌ستبه‌جێی‌ ئه‌و كه‌مپانه‌ ده‌كه‌ن. 

سه‌رچاوه‌كان : ماڵپه‌ری‌ ڕۆژنامه‌ی‌ گاردیان، ماڵپه‌ری‌ ڕۆژنامه‌ی‌ ئه‌ی‌ بی‌ سی‌ نیوز 

سۆشیال میدیا..... فراوانتر له‌وه‌ی زانیومانه‌

له‌ ساده‌ترین پێناسه‌دا ، سۆشیال میدیا ئه‌و جۆره‌ له‌ میدیایه‌ كه‌ چیتر خودی خۆی به‌ ته‌نها قسه‌ ناكات و، جیاواز له‌ میدیا باوه‌كان وه‌ك ڕادیۆ و ته‌له‌فیزیۆن و میدیای چاپكراو ڕێگه‌ به‌ خه‌ڵك ده‌دات ببن به‌ شێك له‌ به‌های ناوه‌ڕۆكی ئه‌و زانیاریه‌ی كه‌ سۆشیال میدیا بڵاویده‌كاته‌وه‌. 

له‌ سۆشیاڵ میدیادا هه‌م ده‌زگا فه‌رمییه‌كان و هه‌م خه‌ڵكیش ده‌توانن ئازادتر بدوێن و به‌ ستایلی جیاواز بنووسن و بڵاوبكه‌نه‌وه‌. 

چه‌ند جۆرێك له‌ سۆشیاڵ میدیامان هه‌یه‌. وه‌كو وترا ئه‌و میدیایه‌ جیاوازی گه‌وره‌ی به‌شداریكردن و په‌یوه‌ندیكردنه‌ كه‌ ده‌كرێت جۆری تێكه‌ڵ بوونی له‌گه‌ڵ خه‌ڵكیدا به‌م جۆره‌ پۆلێن بكرێت:

- سۆشیال بوكماركین – ئه‌م جۆره‌ له‌ سۆشیال میدیا ڕێگه‌ به‌ به‌شداربووه‌كانی ده‌دات كه‌ ئه‌و ماڵپه‌رانه‌ی كه‌ ده‌یانه‌وێت نیشان (تاگ) بكات له‌سه‌ر بنه‌مای نیشانه‌كردنی به‌شداربووه‌كانی تر.

- سۆشیال نیوز :  ئه‌م جۆره‌ش له‌ سۆشیال میدیا ڕێگه‌ به‌ به‌شداربووه‌كانی ده‌دات كه‌ ده‌نگ بده‌ن یان كۆمێت بنوسن له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ت و هه‌واڵانه‌ی كه‌ ئه‌و ماڵپه‌رانه‌ بڵاویده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ به‌ ماڵپه‌ری سۆشیال نیوز ناوده‌برێن.

- سۆشیال فۆتۆ و فیدیۆ : ئه‌م جۆره‌ش له‌ سۆشیال میدیا ڕێگه‌ به‌ به‌شداربووه‌كانی ده‌دات كه‌ بتوانن فۆتۆ و ڤیدۆ په‌لۆد بكه‌نه‌ سه‌ر ماڵپه‌ره‌كه‌یان و هه‌روه‌ها رێگه‌ به‌شداربووه‌كانیشی ده‌دات كه‌ كۆمێت بنوسن له‌سه‌ر فۆتۆ و گرته‌ ڤیدیۆیه‌كان.

- ویكیس : ئه‌م جۆره‌ش له‌ سۆشیال میدیا ڕێگه‌ به‌ شداربووه‌كانی ده‌دات كه‌ به‌رهه‌می نوسراو زیاد بكه‌ن بۆ ماڵپه‌ره‌كه‌یان و هه‌روه‌ها ڕێگه‌ به‌ به‌شداربووان ده‌دات كه‌ نوسینی زیاتر یان به‌رهه‌مه‌ نوسراوه‌كان كه‌ ئه‌پلۆد كراون كه‌مبكه‌نه‌وه‌.

- سۆشیال نێتۆركین یان تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان : ڕه‌نگه‌ ئه‌م جۆره‌ له‌ سۆشیال میدیا باوترین جۆری بێت له‌ناو كۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا و ئه‌وه‌ی ئه‌م جۆره‌ش له‌ سۆشیال میدیاكانی تر جیا ده‌كاته‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ڕێگه‌ به‌ به‌شداربووه‌كانی ده‌دات كه‌ بتوانن له‌ نێو خودی خۆیاندا په‌یوه‌ندی بگرن و ببنه‌ هاوڕێی یه‌كتری ، كه‌ ئه‌مه‌ش بۆته‌ هۆكاری ئه‌وه‌ی كه‌ زۆرترین خه‌ڵك به‌ تایبه‌تی له‌م ناوچه‌یه‌ له‌ ده‌وری خۆیان كۆبكه‌نه‌وه‌. 

- ئاشكرایه‌ كه‌ باوترین جۆری تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تیش له‌م ناوچه‌یه‌ فه‌یسبوكه‌ به‌جۆرێك له‌ ئێستادا به‌ ته‌نها له‌ عێراق زیاتر له‌ 2555140 دوو ملیۆن و پێنج سه‌د و په‌نجاو پێنج هه‌زارو سه‌د و چل به‌شداربووی هه‌یه‌. به‌ڵام وه‌ك لێكۆڵه‌ره‌وه‌كان ده‌ڵێن ، به‌ربڵاوی تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان به‌ مانای ئه‌وه‌ نایه‌ت كه‌ زانیاریه‌كانی ئه‌و تۆڕانه‌ بابه‌تی بن چونكه‌ به‌شێكی زۆر له‌و په‌یجانه‌ی له‌ تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كاندا هه‌ن كۆپی میدیا باوه‌كانن به‌جۆرێك كه‌ ئاسته‌مه‌ بتوانین میدیایه‌كی باو بدۆزینه‌وه‌ و خاوه‌نی په‌یجێكی خۆی نه‌بێت له‌ تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان به‌ گشتی و فه‌یسبوك به‌ تایبه‌تی. ڕاسته‌ كه‌ به‌شداربووانی تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان له‌وانه‌یه‌ حه‌ز بكه‌ن ببن به‌ هه‌واداری ئه‌و په‌یجه‌ میدیایانه‌ و به‌وه‌ش هه‌واڵ و زانیاریه‌كانی ئه‌و میدیایه‌ به‌ ئاسانی ده‌گاته‌ ده‌ستیان له‌ڕێگه‌ی لایكردنی په‌یجه‌كانیانه‌وه‌ ، به‌ڵام له‌ ڕاستیدا كاری تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان ده‌شێت له‌وه‌ كاریگه‌رتر بێت له‌وه‌ی ببێت به‌ كۆكه‌ره‌وه‌ی بابه‌ته‌ میدیایه‌كان و ببنه‌ سه‌رچاوه‌ی زانیاری فلته‌ر كراو. مه‌به‌ست له‌ زانیاری فلته‌ركراو ، ئه‌و زانیاریه‌ تایه‌بتمه‌ندانه‌یه‌ كه‌ ده‌كریـَت په‌یجی تایبه‌ت به‌ خۆیان بۆدروست بكرێت و به‌وه‌ش به‌شداربووه‌كانی زانیاری بابه‌تی له‌و باره‌یه‌وه‌ وه‌ربگرن. له‌ ئێستادا گه‌لێك په‌یجی تایبه‌تمه‌دی كوردی له‌ گه‌لێك بواری جیاوازدا دروست بوون ، له‌وانه‌ش په‌یجی ( كۆچی كوردان ) وه‌ك نمونه‌ ، كه‌ له‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌دایه‌ زۆرترین زانیاری و بابه‌تی و دروست له‌باره‌ی قه‌یرانی كۆچ و كۆچبه‌ری له‌ جیهاندا بگه‌یه‌نێت به‌ به‌شداربووانی.  

ئاماده‌كردنی : هه‌ژار ته‌ها

کێ بەرپرسیارە لە خراپى بابەتى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان؟

پاش ئەوەى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان توانیان لە قۆناغى بوون بە پردێک بۆ دروستکردنى پەیوندى کۆمەڵایەتى  نێوان تاکەکان و پاشان بینیى ڕۆڵى کەرەسەیەکى سیاسى بە تایبەت لەو ووڵاتانەى کە گۆڕانکارى سیاسى تێیاندا ڕوویاندا ، لە ئێستادا تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان لەسەر ئاستى جیهان بونەتە هۆکارێکى پەروەردەیى کە دەتوانێت لە زووترین کات و بە ئاسانترین شێوە ئامانجە پەروەردەیەکان بگەیەنن. بەڵام لە هەرێمى کوردستان و بە ووتەى بەشێک لە میدیاکاران تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بە گشتى و تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانى تایبەت بە میدیاکان نەیانتوانیوە ئەو ڕۆڵە بەرجەستە بکەن. 

ئیحسان مەلا فواد ، ڕۆژنامەنوس لە ڕۆژنامەى ئاوێنە و ماڵپەرى ئاوێنە نیوز ، دەڵێت بەشێکى زۆر لە میدیاکان پەیجە کۆمەڵایەتیەکانیان تەنها بۆ کارى وروژاندن بەکاردەهێنن و نەیانتوانیوە ئەو خەڵکەى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بەکاربهێنن بکەنە خوێنەرێکى جدى. خراپتر لەوەش ، بە ووتەى ئەو ڕۆژنامەنوسە ، هەژموونى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیان ئەوەندە بەسەرەوەیە کە ئەگەر میدیاکان هەواڵەکانى " شێیەر" نەکات لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ئەوا تەماشاکەریان نابێت یان زۆر سنوردار دەبێت. ئیسحان دەڵێت " تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانى میدیاکان خوێنەرى کوردیان گۆڕى بۆ تەماشاکەر ونەیانتوانى خوێنەرى سادە بکەن بە خوێنەرى جدى ". 

سەبارەت بە گرنگى ئەو پەیجانەش کە خۆیان تایبەتمەند کردووە بە پرسێکى تایبەتەوە وەک پەیجەکانى تایبەت بە کشتوکاڵ و زانیاریە گشتیەکان و بابەتە تەندورستیەکان یان هەندێک پەیجى ترى وەک کۆچى کوردان کە تایبەتە بە بڵاوکردنەوەى زانیارى سەبارەت بە قەیرانى کۆچ و یاساکانى کۆچى ووڵاتان تا لەڕێگەیەوە خوێنەرى کورد بتوانێت زانیارى دروست لەسەر مەسەلەى کۆچ بزانێت ، ئیحسان ووتى ژمارەى پەیجە بێناوەڕۆکەکان ئەوەندە زۆرن کە ئەو پەیجە زانیارى بەخشانەیان شاردۆتەوە. 

لاوک ئەمجەد ، هەواڵساز لە سایتى سبەى ، باوەڕى وایە کەدەکرێت  تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ئامڕازێکى باش بن بۆ کۆکردنەوەى دەنگە خەڵک لەدەورى میدیایەکى تایبەت ، بەڵام خراپى جۆرى هەواڵى میدیاکان ، بە تایبەت هەواڵى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیان ، بونەتە هۆى لەدەستدانى متمانەى خۆیان لەناو خەڵکدا و ووتى " لەپێناوى ئەوەى بڵێن هەواڵێکیان زۆرترین خوێنەر یان لایکى هەبووە ، (میدیاکان) گاڵتە بە عەقڵى خوێنەر دەکەن و هەواڵێک دەرخوادى خەڵک دەدەن کە هیچ پەیوەندیەکى بە ژیانى ئەوەوە نیە. بۆیە دەبێت دەزگاکانى ڕاگەیاندن ئەوەندە بە گرنکى بە جۆرى زانیاریەکانیان بدەن ئەوەندە گوێ بە کۆکردنەوەى لایک نەدەن ". 

بەڵام وەک لاوک ئاماژەى بۆ کرد ، هۆکارى سوود وەرنەگرتنى خەڵک لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان وەک ئامڕازێکى پەروەردەیى تەنها نەگێڕایەوە بۆ میدیاکان و ووتى کێشەکە هەر میدیکان نیە و خەڵکیش بێزارە و لەناو ئەو هەموو گرفتانەى هەیانە دەیانەوێت بۆماوەیەکى کورتیش بێت شتێک ببینێت یان بخوێنێتەوە کە دڵخۆشى بکات ، بۆیە لەوانەیە نوکتەیەک دوو بۆ سێ هەزار لایکى بۆ دەچێت بەڵام بابەتێکى جدى ژمارەیەکى زۆر سنوردار لایک دەکرێت.  

هاوڕا لەگەڵ هاوپیشەکانى ، ڕزگار فایەق ، جێگرى سەرنوسەرى ڕۆژنامەى چاودێر ، میدیاکان نەیانتوانیوە بەشێوەیەکى زانستى تەواو سود لە ئامڕازى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان وەربگرن کە دەتوانن کاریگەرى بەرچاو لەسەر بەشداربووەکانى بەجێ بهێڵن ، بەڵام میدیا کەوتۆتە ژێر کاریکەرى ئاپۆڕاى ڕایەکى گشتى لەناو تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان کە داواى مەتریاڵى بەپەلە و کورت دەکەن. بەڵام ئەوەى نەشاردەوە کە مانەوەى بینەرى زۆر با خوێنەریش نەبن لەدەوى بابەتێک هەر کارێکى خراپ نیە کە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان دەتوانن ئەو ڕۆڵە بگێڕن بەڵام وەک ئەو ئاماژەى بۆ کرد نەبوونى کاریگەرى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بەئاڕاستەى پەروەردەکردن بە تایبەت تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانى تایبەت بە میدیاکان بەهۆى بێکاریگەرى خودى ئەو بابەتانەوەیە کە میدیکان بڵاویدەکەوەنەوە ، ووتیشى کە دەبێت ئەو ڕاستیەش لەبەرچاو بگیرێت کە بەرپرسیارێتى ڕەچاو ناکرێت لە بڵاوکردنەوەى جۆرى زانیارى لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان. 

وەک پێشنیار بۆ ئاڕاستەکردنى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بە تایبەت تۆڕە کۆمەڵاتیەکانى تایبەت بە میدیکان ، ئەو ڕۆژنامەنوسانە پێشنیارى بەستنى بۆنەیەک بەبەشدارى بەرپرسە باڵاکانى سەرجەم میدیا دیارەکانى کوردستان دەکەن کەلەوێدا ئەوان بەڵێن بدەن کە بەپرسیارێتى بخەنە ئەستۆى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانى میدیاکانیان ، هەروەها پێشنیارى ئەوەشیان کرد کە ئەگەر کارێکى وەهاش کاریگەرى نەبێت دەبێت خودى ڕۆژنامەنوسان و بەرپرسى پەیج و ئەکاوتنەکانى سەر پە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان پرانسیپى " خود پەیوەستى و خود سانسۆرى " جێبەجێبکەن بەجۆرێک هەمیشە خۆیان ببن بە چاودێر بەسەر خۆیانەوە و هەوڵ بدەن بەشداربووانى تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بە بابەتى پەروەردەیى ئاشنا بکەنەوە.  

ئا:هەژار تەها

به‌خه‌یاڵى گه‌یشتن به‌ئه‌وروپا ژێرئاو که‌وتن

ژماره‌یه‌ک گه‌نجی کورد له‌کاتی رۆیشتنیان له‌یۆنانه‌وه‌ بۆ ئیتاڵیا که‌شتیه‌که‌یان ژێرئاو که‌وت‌و نۆ که‌س له‌سه‌رنشینانى خنکان، چوار له‌وانه‌ دانیشتوى شاری که‌لارو ناحیه‌ی رزگارین، سه‌ره‌تاى ئه‌م هه‌فته‌یه‌ ته‌رمه‌کانیان گه‌یه‌نرایه‌وه‌ ده‌ستى که‌سوکاریان.

حەوتی ئه‌م مانگه‌، که‌شتیه‌ک که‌ 15 گه‌نجی تێدابوه‌، له‌وڵاتی یۆنانه‌وه‌ به‌ره‌و ئیتاڵیا که‌وتوه‌ته‌ڕێ، زۆربه‌ی ئه‌و گه‌نجانه‌ی به‌هۆی ژێرئاو که‌وتنی باخیره‌که‌وه‌ خنکاون، خه‌ڵکی که‌لارو ناوچه‌کانی تری گه‌رمیانن، چاره‌نوسی چه‌ند گه‌نجێکی تریش تائێستا نادیاره‌.

له‌ماوه‌ى سێ مانگى رابردودا، دوو وه‌جبه‌ له‌گه‌نجانى ناوچه‌ى گه‌رمیان به‌ڕێگه‌ى قاچاخ رویان له‌ئه‌وروپا کردوه‌، له‌هه‌ردوو جاره‌که‌شدا که‌شتیه‌کان ژێرئاو که‌وتون.

خه‌لیل مه‌حمود، برای جه‌بار یه‌کێک له‌و گه‌نجانه‌ی له‌که‌شتیه‌که‌دا خنکاوه‌، به‌‌هاوڵاتی وت «حەوتی ئه‌م مانگه‌ براکه‌م له‌گه‌ڵ 14 گه‌نجی تردا له‌ڕێگه‌ی باخیره‌وه‌ به‌ره‌و ئیتاڵیا رۆیشتون، به‌ڵام له‌ڕێگه‌ باخیره‌که‌یان ژێرئاو که‌وتوه‌«.

خه‌لیل مه‌حمود، ئاماژه‌ی به‌وه‌کرد براکه‌ی پێشتر پۆلیسی هاتوچۆ بوه‌‌و وازی له‌کاره‌که‌ی هێناوه‌، مانگی رابردوو به‌ره‌و یۆنان به‌ڕێکه‌وتوه‌، «براکه‌م له‌یۆنان چه‌ند گه‌نجێکی تری ناسیوه‌‌و له‌وێ پێکه‌وه‌ بڕیاریانداوه‌ به‌ره‌و ئیتاڵیا بڕۆن».

به‌پێی وته‌ی خه‌لیل، که‌شتیه‌ ژێرئاو که‌وتوه‌که‌ 15 عێراقی تێدابوه‌ که‌ زۆربه‌یان کوردبون‌و ته‌نیا شه‌ش که‌سیان رزگاریان بوه‌و ئه‌وانى تری خنکاون، به‌ڵام ته‌رمی هه‌ندێکیان نه‌دۆزراوه‌ته‌وه‌.

له‌و نۆ گه‌نجه‌ی خنکاون، چوار گه‌نجیان خه‌ڵکی که‌لار‌و ناحیه‌ی رزگاریه‌، به‌ڵام یه‌کێکی تریان خه‌ڵکی شاری که‌رکوک بوه‌و سێ رۆژ له‌مه‌وبه‌ر ته‌رمه‌کانیان هێنرایه‌وه‌ بۆ هه‌رێمی کوردستان.

خنکانی ئه‌و گه‌نجانه‌ له‌کاتێکدایه‌، چاره‌نوسی چه‌ند گه‌نجێکی تری که‌لاری نادیاره‌، که‌ 28/12ى ساڵى رابردوو به‌هه‌مانشێوه‌ له‌ڕێگه‌ی که‌شیه‌که‌وه‌ به‌ره‌و ئیتاڵیا رۆیشتون‌و دواى ئه‌وه‌ هیچ هه‌واڵێکیان نه‌ماوه‌.

یه‌کێک له‌و گه‌نجانه‌، ناوى نیهاد عه‌لی فه‌تاحه‌و له‌گه‌ڵ کوردێکى ئێزیدی خه‌ڵکى شه‌نگالدا، به‌ره‌و ئیتاڵیا رۆیشتون‌و له‌وکاته‌وه‌ چاره‌نوسیان نادیاره‌.

حاجی عه‌لی فه‌تاح، باوکی نیهاد، ئاماژه‌ی به‌وه‌کرد کوڕه‌که‌ی پۆلی شه‌شه‌می زانستی ته‌واوکردوه‌‌و هه‌رێمی کوردستانی جێهێشتوه‌، تا 28/12ی ساڵی پار ئاگاداربون له‌یۆنان بوه‌، به‌‌هاوڵاتی وت «ئاگادارین که‌کاتژمێر چوارو نیوی هه‌مان رۆژ باخیره‌که‌یان گڕی گرتوه‌«.

حاجی عه‌لی که‌ ماوه‌ی 50 رۆژه‌ به‌دوای چاره‌نوسی کوڕه‌که‌یدا ده‌گه‌ڕێت، باسیله‌وه‌کرد له‌ڕێگه‌ی ته‌له‌فۆنه‌وه‌ قسه‌یان له‌گه‌ڵ ئه‌و قاچاخچیه‌دا کردوه‌ که‌ کوڕه‌که‌ی بردوه‌، قاچاخچیه‌که‌ش پێیوتون کوڕه‌که‌یان ده‌رچوه‌ تائیتاڵیاو دواتر ئاگای لێی نه‌ماوه‌.

هه‌روه‌ها وتیشی «پاره‌که‌مان له‌قاچاخچیه‌که‌ سه‌ندوه‌ته‌وه‌، ئێستا سه‌رقاڵی گه‌ڕانین به‌دوای چاره‌نوسی کوڕه‌که‌مدا».

رۆیشتنی گه‌نجان به‌ره‌و وڵاتانی ئه‌وروپا که‌ له‌ساڵانى نه‌وه‌ده‌کانى سه‌ده‌ى رابردوو ببوه‌ دیارده‌یه‌کى به‌ربڵاو، خه‌ریکه‌ دیسانه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه‌.

به‌پێی به‌دواداچونى ‌هاوڵاتی، ته‌نها له‌ماوه‌ی دوو مانگی رابردودا نزیکه‌ی 20 گه‌نج له‌که‌لارو ده‌ربه‌ندیخانه‌وه‌ به‌ره‌و ئه‌وروپا رۆیشتون.

سه‌رکه‌وت ئه‌حمه‌د، گه‌نجێکی که‌لاریه‌‌و سه‌رقاڵی مامه‌ڵه‌کردنه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بچێته‌ ئه‌وروپا، به هاوڵاتی وت «له‌م ژیانه‌ بێزارم، ده‌مه‌وێت ژیانی ئه‌وروپاش تاقیبکه‌مه‌وه‌«.

سه‌رکه‌وت فه‌رمانبه‌ره‌‌و وازی له‌کاره‌که‌ی هێناوه‌، ده‌ڵێت که‌سوکاره‌که‌ی زۆر هه‌وڵیان له‌گه‌ڵیداوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی رازی بکه‌ن‌و نه‌ڕوات، به‌ڵام «سورم له‌سه‌ر رۆیشتن، بۆیه‌ مامه‌ڵه‌ یاساییه‌کانم به‌ده‌فته‌رێک دۆلار (10 هه‌زار دۆلار) ته‌واوکردوه‌و به‌م نزیکانه‌ ده‌ڕۆم».

٣٠ هەزار پەنابەرى نایاسایى لە دەریای ناوەڕاستدا گیانیان لەدەستداوە

لە ٢١ ساڵی رابردوودا ٣٠ هەزار پەنابەرى نایاسایى لە دەریای ناوەڕاستدا گیانیان لەدەستداوە و ساڵی ٢٠١١ش زۆرترین ژمارەی پەنابەر لەو دەریایەدا ژیانیان لەدەستداوە.

ئاژانسی ئەنادۆڵی تورکی لە سەر زاری نیکۆلاس لامبێرت لە ناوەندی توێژینەوەی زانستی فەڕەنساوە بڵاویکردوەتەوە دەریای ناوەڕاست مەترسیدارترین رێگەیە بۆ کۆچی نایاسایی پەنابەران بەرەو ئەوروپا.

بەپێی راپۆرتەکە لە ساڵی ٢٠٠٠ وە تا ئێستا نزیکەی ٢٠ هەزار پەنابەر لەو دەریایەدا گیانیان لەدەستداوە و زۆربەیان خنکاون و ژمارەیەکیشیان بەهۆی سەرما یان برسێتییەوە ژیانیان لەدەستداوە.

نیکۆلاس رامبێرت راشیگەیاندوە ساڵی ٢٠١١ خراپترین ساڵ بووە بۆ پەنابەران کە تەنها لەو ساڵەدا چوار هەزار و ٢٥٠ پەنابەر لە دەریای ناوەڕاستدا ژیانیان لەدەستداوە.

رووداوەکەی یەکشەمەی هەفتەی رابردووش کە تیایدا ٣٦٦ پەنابەر لەو دەریایەدا خنکان لەماوەی دوو ساڵی رابردوودا گەورەترین کارەسات بووە بۆ پەنابەران.

ساڵانە ژمارەیەکی زۆر پەنابەر لە ئاسیا و  ئەفریقاوە بە ئومێدی ژیانێکی باشتر بەرەو ئەوروپا کۆچ دەکەن و بەشێکی بەرچاوی ئەو پەنابەرانەش بە بەلەم لەرێگەی دەریای ناوەڕاستەوە دەپەڕنەوە.

ئیتاڵیا: 29 په‌ناخواز گیانیان له‌ ده‌ستدا

ئاژانسی‌ هه‌واڵی‌ ڕۆیته‌ر بڵاویكرده‌وه‌، لایه‌نی‌ كه‌م 29 په‌ناخواز له‌ پێش گه‌شتنیان به‌ دوورگه‌ی‌ لاپادوسای‌ ئیتاڵیا گیانیان له‌ ده‌ستداوه‌.

به‌گوێره‌ی‌ ڕاگه‌یه‌ندراوێكی‌ هێزه‌ ده‌ریایه‌كانی‌ ئیتاڵیا، ده‌رنگانێكی‌ یه‌كشه‌ممه‌، 105 په‌ناخوازیان ڕزگاركردووه‌  له‌نزیك كه‌ناره‌ ئاویه‌كانی‌ ئه‌و وڵاته‌، به‌ڵام ده‌بوو زیاتر له‌ 18 كاتژمێر له‌ به‌له‌مه‌ ڕزگاركه‌ره‌كانی‌ ئیتاڵیادا بمێنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ بگه‌یه‌نرێنه‌ نزیكترین جێگه‌ له‌و ووڵاته‌ كه‌ ئه‌ویش دوورگه‌ی‌ لامپادوسایه‌. 

له‌ ئه‌نجامی‌ مانه‌وه‌شیان بۆ ئه‌و ماوه‌ زۆره‌ له‌سه‌ر پشتی‌ به‌له‌مه‌ ڕزگاره‌كه‌ره‌كان‌و نزمبونه‌وی‌ پله‌ی‌ گه‌رمای‌ له‌شیان، به‌وته‌ی‌ سه‌رۆكی‌ شاره‌وانی‌ دوورگه‌كه‌ش، لایه‌نی‌ كه‌م 29 په‌ناخواز گیانیان له‌ده‌ستداوه‌.

ئه‌و وڵاته‌ وه‌رگرانه‌ی‌ كه‌ كه‌نارده‌ریایه‌كانیان بۆته‌ جێگه‌ی‌ سه‌رنجی‌ په‌ناخوازان، به‌ به‌رده‌وامی‌ چه‌ندین ئۆپه‌راسیۆن به‌ناوی‌ جیاوازه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌ده‌ن مه‌به‌ستیان لێی‌ ڕزگاركردنی‌ گیانی‌ په‌ناخوازانه‌ له‌ ناویاندا ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی‌ هاوبه‌شی‌ نێوان ئیتاڵیا‌و یه‌كێتی‌ ئه‌وروپایه‌، هه‌روه‌ها ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی‌ حكومه‌تی‌ ئوسترالیایه‌ له‌زه‌ریای‌ هندیدا ئه‌مانیش هه‌ر مه‌به‌ستیانه‌ په‌ناخوازان ڕزگار بكه‌ن به‌ڵام حكومه‌تی‌ ئوسترالیا ئه‌و په‌ناخوازانه‌ ده‌گێرنه‌وه‌ بۆ ئه‌و ووڵاته‌ی‌ به‌له‌مه‌كانی‌ لێوه‌ هاتووه‌ ئه‌مه‌ش بوَته‌ جێگه‌ی‌ نیگه‌رانی‌ ڕێكخراوه‌كانی‌ تایبه‌ت به‌ داكۆكیكردن له‌ په‌ناخوازان. 

هاوكات، سه‌رۆكی‌ شاره‌وانی‌ دوورگه‌ی‌ لامپادوسا به‌توندی‌ ڕه‌خنه‌ی‌ له‌و قاچاخچیانه‌ گرت گه‌شتی‌ نایاسایی‌ ده‌ریایی‌ بۆ په‌ناخوازان ڕێك ده‌خه‌ن‌و وتی‌ "ئه‌وان گوێناده‌نه‌ ئه‌وه‌ی‌ ئاخۆ چاره‌نوسی‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ به‌چی‌ ده‌گات".

به‌گوێره‌ی‌ زانیاریه‌ میدیایه‌كانیش، پێده‌چێت ئه‌وه‌ یه‌كه‌م حاڵه‌تی‌ گیانله‌ده‌ستدانی‌ په‌ناخوازان بێت له‌ ئاوه‌كانی‌ ده‌ریای‌ ناوه‌ڕاستدا له‌سه‌ره‌تای‌ ساڵی‌ 2015 ه‌وه‌. ئه‌مه‌ش له‌ كاتێكدایه‌ هه‌زاران كۆچبه‌ر له‌و ده‌ریایه‌دا له‌ساڵی‌ ڕابردوودا گیانیان له‌ده‌ستداوه‌.