Saturday, August 8, 2015

ئوسترالیا 600 په‌نابه‌ر دیپۆرت ده‌کاته‌وه‌ که‌ به‌شێکیان عێراقین

وەزیری كۆچی ئوسترالیا ڕایگەیاند كە حكومەتی وڵاتەكەی لە كۆتا مانگی ساڵی 2013 ەوە تا ئێستا زیاتر لە 600 پەناخوازی لەسنورە ئاویەكانی نزیك وڵاتەكەی دەستگیر كردووە و دووبارە هەموویانی گێراوەتەوە بۆ ئەو وڵاتەی كە بەلەمی پەناخوازانی لێوە هاتوون.
ئاوێنه‌: هەرچەندە سیاسەتی دەستبەسەركردن و گێڕانەوەی بەلەمی پەناخوازان كەلەلایەن حكومەتی ئێستای ئوسترالیاوە پیادە دەكرێت بۆتە جێگەی ڕەخنە و نیگەرانی نەتەوە یەكگرتووەكان و ڕێكخراوەكانی داكۆكیكار لە مافی پەنابەران، بەڵام حكومەتی ئوسترالیا ڕایگەیاند ئەو سیاسەتە ڕەنگە تەها پاڵنەرێك بێت بۆ كۆتاییهێنان بە مەرگی پەناخوازان لەپێش گەشتنیان بە ئوسترالیا.
سەبارەت بەڕەگەزی ئەو پەناخوازانەش، ئاژانسی هەواڵی بی بی سی بڵاویكردەوە كە زۆری ئەو پەناخوازانە بەڕەگەز عێراقی و ئەفغانی و ئێرانی و سریلانكی بوون و هەوڵیان داوە بەبەلەمی قاچاخ خۆیان بگەیەننە ئوسترالیا بەڵام دەستگیركراون و دیپۆرتی وڵاتی ئەندەنوسیا كراونەتەوە چونكە زۆربەی بەلەمی قاچاخی پەناخوازان، بەهۆی نزیكی ئەو وڵاتە لەدوورگەی كریستماسی ئوسترالیاوە، لە ئەندەنوسیاوە ڕوو لەو وڵاتە دەكەن.
جگەلە دەنگی ناڕەزایی ئاژانسەكانی یوئێن و ڕێكخراوەكان، پارتی سەوزی ئوسترالیاش بەتوندی ئیدانەی سیاسەتی دیپۆتكردنەوەی پەناخوازان دەكات و بە پێشێلكردنی ڕێكەوتنامەی نەتەوە یەكگرتووەكانی تایبەت بە پەنابەرانی لەقەڵەم دەدات.

​ئەو كۆچبەرانەی لەدەریای ناوەڕاستدا خنكاون دوو هەزار كەسی تێپەڕاند

ڕێكخراوی نێودەوڵەتی بۆ كۆچ ئاشكرای دەكات كە ژمارەی ئەو كۆچبەرانەی كەلەسەرەتای ئەمساڵەوە تا ئێستا لەپێش گەشتنیان بە یەكێك لە ووڵاتانی ئەوروپا لەدەریای ناوەڕاستدا خنكاون دوو هەزار كەسی تێپەڕاندووە.
ئاشكراكردنی ژمارەی ئەو كۆچبەرانەی ئەمساڵ گیانیان لەدەستداوە لە دەریای ناوەڕاستدا هاوكاتە لەگەڵ ڕاگەیاندنی بێهیوایی لە دۆزینەوەی كۆچبەری نوێیە بەزیندوویی ئەویش لەپاش ئەوەی ڕۆژی چوارشەممەی ڕابردوو بەلەمێكی پەنابەران بە زیاتر لە 600 كۆچبەرەوە لەپاش جێهێشتنی سنورە ئاویەكانی لیبیا تێكشكاو لەیەكەم ڕاگەیەندراوی میدیایشدا لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ئەو ئاشكرا كراوە كە توانراوە تەنها 370 كۆچبەر ڕزگار بكرێن و لاشەی 25 ی دیكەش بدۆزرێنەوە. بەوەش ،ژمارەی ئەو كۆچبەرانەی لە ڕووداوەكەدا گیانیان لەدەستداوە بە 200 كەس مەزەندە دەكرێت.
هەرچەندە ژمارەی ئەو كەشتیانەی كەلەپاش ڕووودانی چەندین ڕووداوی نقومبوون و تێكشكاندنی بەلەمی كۆچبەرانەوە لە مانگی ئایاری ئەمساڵەوە كە بەمەبەستی ڕزگاركردنی كۆچبەران ڕوویان لە زیاد بوون كرد بەڵام تا ئێستا نەتوانراوە كۆتایی بهێنرێت بە مەرگی كۆچبەران لەئاوەكانی دەریای ناوەڕاستدا و پێشتریش پێشنیاری ئەوەخرایە بەردەم ووڵاتانی یەكێتی ئەوروپا كە سیاسەتی گرتن و گێڕانەوەی بەلەمی كۆچبەران پیادە بكات و بەوەش كۆچبەران چیتر ژیانی خۆیان ناخەنە مەترسی مەرگەوە. بەڵام ئەم پێشنیارە ، كەلەلایەن سەرۆك وەزیرانی ئوسترالیاوە لەپاش وەرگرتنی پۆستی سەرۆك وەزیرانی ئەو ووڵاتە لە كۆتاییەكانی ساڵی 2013 ەوە لەبەرامبەر كۆچبەرانی نایاسایی بۆ ووڵاتەكەی پیادەی دەكات ، پێشكەش بە یەكێتی ئەوروپا كرا ، هەر زوو لەلایەن ئەوروپاوە ڕەتكرایەوە چونكە بەدیدی بەشێكی بەرچاوی ووڵاتانی یەكێتی ئەوروپا ، ئەو سیاسەتە پێشێلكردنێكی ئاشكرای مافەكانی كۆچبەرانە.
هەربەپێی زانیاریەكانی ڕێكخراوی نێودەوڵەتی بۆ كۆچ ،لەسەرەتای ئەمساڵەوە تائێستا نزیكەی 188 هەزار كۆچبەر لە ئاوەكانی دەریای ناوەڕاستدا ڕزگار كراون و ڕێكخراوەكە هۆشداریدەدات بەوەی كەلەگەڵ بەردەوامی وەرزی هاویندا پێدەچێت هەر زوو ئەو ژمارەیە بەرز بێتەوە بۆ 200 هەزار كۆچبەر.
سەرچاوە : ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز ، ماڵپەری فەرمی ڕێكخراوی نێودەوڵەتی بۆ كۆچ 

Friday, August 7, 2015

١٩٥هەزار عێراقی لەم ساڵدا داوای پەنابەریان کردووە

کۆمسیۆنی سەربەخۆی مافی مرۆڤی عێراق ئاشکرایدەکات کە لە هەشت مانگی ئەم ساڵدا ١٩٥ هەزار هاوڵاتی دوای مافی پەنابەرێتیان کردوە.
بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی کۆمسیۆنی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە عێراق لەم ساڵدا ١٩٥ هەزار هاوڵاتی عێراقی لە سەرجەم وڵاتانی جیهان داوای مافی پەنابەرێتیان کردووە.
لەو ڕاپۆرتەدا هاتووە "لە ساڵی ٢٠١٥بەهۆی شەر و ئاڵۆزیەوە ١٩٥ هەزار هاوڵاتی عێراقی داوای مافی پەنابەریەتیان  جیهان كردوە و ٣٣%ی ئەوانەش گەنجن ئەوە جگە لەوەی بە هەزاران خێزان بەشێوەی نا یاسایی عێراقیان بەجێهێشتووە".
فازڵ غەراوی ئەندامی كۆمسیۆنەكە لەبەیاننامەیەكدا ڕایگەیاندوە  کە هۆکاری کۆچی دانیشتوانی عێراق بۆ شەڕو رفاندنی هاوڵاتیان و بێ كاری و خراپی رەوشی خزمەتگوزاریەكان دەگەڕێنێتەوە.
لەسەرەتای ئەم ساڵەوە لە سەرتاسەری عێراق و بەتایبەتیش لە هەرێمی کوردستان جارێکی دیکە بەشێوەیەکی بەرفراوان کۆچی هاووڵاتیان بۆ دەرەوەی وڵات دەستیپێکردۆتەوە.
NRT

Wednesday, August 5, 2015

ده‌زانن چه‌ند هاوڵاتی عێراقی له‌ڕێگای کۆچ گیانیان له‌ده‌ستداوه‌؟


كۆمیسیۆنی باڵای مافەكانی مرۆڤ لە عیراق رایگەیاند، لە ماوەی  مانگی تەمموزی رابردوو،  زیاتر لە 17 هاوڵاتی عیراقی لەكاتی كۆچكردنیان لە توركیاوە بۆ وڵاتانی ئەوروپا، گیانیان لەدەستداوە. 

مەسرور ئەسوەد، ئەندامی لیژنەی كۆمسیۆنی باڵای مافی مرۆڤ لە عیراق، لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا وتی: "كۆمسیۆنەكەمان بەدواداچوونی بۆ رەوشی كۆچبەرە عیراقییەكان دەكات بۆ وڵاتانی دراوسێ‌ و بەتایبەتیش لە توركیا كە ژمارەیان لە 400 كەس زیاترە". 

وتیشی: "بەشێك لەو كۆچبەرانە، لە رەوشێكی مرۆیی نالەباردا ژیان بەسەردەبەن، ئەوەش كۆمسیۆنی ناچار كردووە، داوا لە باڵێوزخانەی عیراق لە توركیا و رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان بكات، بەبایەخەوە بڕواننە ئەو كەیسە". 

بە وتەی ئەو ئەندامەی كۆمیسیۆنی مافەكانی مرۆڤ، زۆرێك لەو گەنج و خێزانانەی لە توركیان، پەنادەبەنە بەر قاچاغچییەكان و مافیاكان تا لە رێگەی ئەوانەوە دزە بكەنە وڵاتانی ئەوروپا، زۆرێكیش لەوانە، دووچاری خنكان بوون لە دەریادا، وێڕای گیانلەدەستدانی هەندێكی تریان بەهۆی پەلاماری ئاژەڵە دڕندەكان و كەشی خراپی ئاو و هەوا  و ئەو شوێن و جێگایانەی لەكاتی كۆچكردنیاندا، تێیدا دەمێننەوە.
خه‌ندان

Tuesday, August 4, 2015

له‌ ئیتاڵیا 37 كۆچبه‌ری‌ كورد له‌ خنكان رزگاركران


سه‌رچاوه‌ ئه‌منییه‌كانی‌ ئیتاڵیا رایانگه‌یاند، له‌ نزیك كه‌ناره‌كانی‌ سه‌قڵیه‌، 37 كۆچبه‌ر له‌ به‌له‌مێكدا كه‌ خه‌ریك بووه‌ نوقم ببێت، رزگاركران. 

ئه‌و سه‌ر چاوانه‌ ئاماژه‌یان به‌ گواستنه‌وه‌ی‌ كۆچبه‌ره‌كان كرد له‌ڕێی‌ كه‌شتییه‌كی‌ سه‌ر به‌ پاسه‌وانی‌ كه‌ناره‌كانی‌ كرواتیا بۆ به‌نده‌ری‌ (ئۆگۆستا)ی‌ بازرگانی‌ له‌ سیراكۆزای‌ باشووری‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ سه‌قڵیه‌، به‌ وته‌ی‌ سه‌رچاوه‌كانیش، ته‌واوی‌ كۆچبه‌ره‌كان كوردی‌ عیراقن.

به‌پێی‌ لێكۆڵینه‌وه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانیش بێت كه‌ له‌لایه‌ن تیمێكی‌ دادوه‌ریی‌ سیراكۆزاوه‌ ئه‌نجامدراوه‌، كه‌شتی‌ كۆچبه‌ره‌كان، له‌م چه‌ند رۆژه‌ی‌ دواییدا له‌ به‌نده‌ره‌كانی‌ توركیاوه‌ به‌ڕێكه‌وتووه‌، به‌ڵام له‌كاتی‌ گه‌شته‌كه‌دا، ئاو دزه‌ی‌ كردووه‌ته‌ ناوی‌، بۆیه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی‌ نوقمبوونی‌ له‌سه‌ر بووه‌. 

هه‌ر به‌ وته‌ی‌ سه‌رچاوه‌كان، كۆچبه‌ره‌كان  له‌لایه‌ن كه‌شتییه‌كه‌ی‌ ئۆكرانیاوه‌ رزگاركراون و له‌ میانی‌ لێكۆڵینه‌وه‌كانیشدا، ناسنامه‌ی‌ دووان له‌ قاچاغچییه‌كان كه‌ ئۆكرانی‌ بوون، ناسراونه‌ته‌وه‌ و ده‌ستگیركراون. 
خه‌ندان

Thursday, July 30, 2015

ئۆپۆزسیۆنی‌ ئوسترالیا: بچینه‌ ده‌سه‌ڵات كۆچبه‌رانی‌ نایاسایی‌ دیپۆرتده‌كه‌ینه‌وه‌

پارتی‌ كرێكارانی‌ ئوسترالیا، كه‌ له‌ئێستادا له‌به‌ره‌ی‌ ئۆپۆزیسیۆنندايه‌و یه‌كێكه‌ له‌دوو پارته‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌، رایگه‌یاند بچنه‌ ده‌سه‌ڵات به‌هه‌مان شێوه‌ی‌ حكومه‌تی‌ ئێستا كۆچبه‌رانی‌ نایاسایی‌ دیپۆرت ده‌كه‌نه‌وه‌.

زۆرینه‌ی‌ ئه‌ندامانی‌ پارتی‌ كرێكارانی‌ ئوسترالیا، له‌كۆنگره‌ی‌ ئاسایی‌ خۆیاندا ده‌نگیاندا به‌وه‌ی‌ ئه‌وانیش وه‌ك حكومه‌تی‌ ئێستای‌ وڵاته‌كه‌یان كه‌له‌لایه‌ن پارتی‌ لیبراڵه‌وه‌ سه‌ركردایه‌تی‌ ده‌كرێت، پلانی‌ جێبه‌جێكردنی‌ سیاسه‌تی‌ گێڕانه‌وه‌ی‌ به‌له‌می‌ په‌ناخوازان بۆ ئه‌و وڵاته‌ی‌ به‌له‌مه‌كانی‌ لێوه‌ هاتون پیاده‌ ده‌كه‌ن.

بیڵ شۆرتن، سه‌رۆكی‌ پارتی‌ كرێكارانی‌ ئوسترالیا، دوپاتیكرده‌وه‌ ئه‌وان پشتگیری‌ سیاسه‌تێك ناكه‌ن ڕێگه‌ به‌قاچاخچیه‌كان بدات په‌ناخوازان بچه‌وسێنه‌وه‌و به‌به‌له‌می‌ قاچاخ ژیانی‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ بخه‌نه‌ مه‌ترسیه‌وه‌ كه‌ له‌ڕابردوداو له‌سه‌رده‌می‌ حكومڕانی‌ ئه‌واندا سه‌دان په‌نابه‌ری‌ وڵاتان به‌گشتی‌‌و ده‌یان په‌نابه‌ری‌ تری‌ به‌ڕه‌گه‌ز كورد له‌پێش گه‌شتنیان به‌ئوسترالیا بوونه‌ قوربانی‌.

ده‌نگدان له‌سه‌ر پلانكه‌ ده‌نگی‌ ناڕه‌زایی‌ له‌ناو خودی‌ پارته‌كه‌و له‌سه‌ر ئاستی‌ جه‌ماوه‌ری‌ ئه‌و وڵاته‌ش دروستكرد، به‌جۆرێك به‌شێك له‌ئه‌ندامه‌ باڵاو دیاره‌كانی‌ پارته‌كه‌ له‌دژی‌ ئه‌و پلانه‌ ده‌نگیاندا‌و له‌گه‌ڵ ڕاگه‌یاندنی‌ بڕیاره‌كه‌ش خۆپیشاندان له‌به‌رده‌م كۆنگره‌ی‌ پارته‌كه‌ له‌لایه‌ن خه‌ڵك‌و ڕێكخراوه‌كانی‌ داكۆكیكار له‌مافی‌ په‌نابه‌ران ده‌ستیپێكردو به‌توندی‌ ئیدانه‌ی‌ ئه‌و بڕیاره‌یان كرد.

به‌گوێره‌ی‌ بڕیاره‌ په‌سه‌ندكراوه‌كه‌، ئه‌گه‌ر پارتی‌ كرێكارانی‌ ئوسترالیا بتوانێت حكومه‌تی‌ داهاتووی‌ ئه‌و وڵاته‌ پێكبهێنێت، ئه‌وا ئه‌وانیش هاوشێوه‌ی‌ حكومه‌تی‌ ئێستای‌ ئه‌و وڵاته‌ به‌رده‌وام ده‌بن له‌گرتن‌و گێڕانه‌وه‌ی‌ ئه‌و په‌ناخوازانه‌ی‌ بیانه‌وێـت به‌قاچاخ‌و له‌ڕێگه‌ی‌ ده‌ریاوه‌ بگه‌نه‌ ئه‌و وڵاته‌. 

هاوكات، به‌رپرسێكی‌ باڵای‌ ئه‌و پارته‌ دان به‌وه‌دا ده‌نێت پارته‌كه‌یان هه‌ڵه‌ی‌ زۆری‌ كردوه‌ كاتێك له‌ده‌سته‌ڵاتدا بون به‌وه‌ی‌ له‌سه‌رده‌می‌ حكومڕانی‌ ئه‌وانداو به‌هۆی‌ نه‌بونی‌ سیاسه‌تێكی‌ باش‌و تۆكمه‌وه‌ بۆ به‌گژداچوونه‌وه‌ی‌ قاچاخچیه‌كان چه‌ندین كه‌س له‌ده‌ریاكانداو له‌پێشگه‌شتنیان به‌ئوسترالیا گیانیان له‌ده‌ستدا. 

سیاسه‌تی‌ گێڕانه‌وی‌ به‌له‌می‌ په‌ناخوازان، یه‌كێكه‌ له‌و پلانانه‌ی‌ كه‌له‌لایه‌ن حكومه‌تی‌ ئێستای‌ ئوسترالیاوه‌ به‌سه‌رۆكایه‌تی‌ تۆنی‌ ئه‌بۆت، سه‌ركرده‌ی‌ پارتی‌ لیبڕاڵه‌وه‌، پیاده‌ ده‌كرێت به‌مه‌به‌ستی‌ ڕێگه‌ گرتن له‌كۆچی‌ نایاسایی‌ بۆ ئه‌و وڵاته‌و له‌ماوه‌ی‌ دوو ساڵی‌ جێبه‌جێكردنیدا تائێستا بۆته‌ جێگه‌ی‌ ڕه‌خنه‌ی‌ ڕێكخراوه‌كانی‌ داكۆكیكار له‌مافی‌ په‌ناخوازان، ئه‌و ڕێكخراوانه‌ ئه‌و پلانه‌ به‌وه‌ڵامێك نازانن بۆ به‌گژداچونه‌وه‌ی‌ قاچاخچیه‌كان.

جگه‌ له‌سیاسه‌تی‌ دیپۆرتكردنه‌وه‌ی‌ په‌ناخوازان، حكومه‌تی‌ ئێستای‌ ئوسترالیا له‌ماوه‌ی‌ دوو ساڵی‌ ڕابردودا سیاسه‌تی‌ ڕاگواستنی‌ په‌نابه‌رانیش جێبه‌جێ ده‌كات بۆ دورگه‌كانی‌ ناورۆو پاپانیوگینیا، به‌وته‌ی‌ به‌رپرسێكی‌ باڵای‌ پارتێكی‌ تری‌ ئۆپۆزیسیۆنی‌ ئه‌و وڵاته‌، له‌ڕابردودا نزیكه‌ی‌ 500 په‌نابه‌ری‌ عێراقی‌ ڕه‌وانه‌ی‌ ئه‌و دوو دورگه‌یه‌ كراون كه‌ چاره‌نوسی به‌شێكی‌ به‌رچاویان تائێستا یه‌كلایی‌ نه‌كراوه‌ته‌وه‌.  

پۆلیسی پاپانیوگینیا: بكوژی پەناخوازە كوردەكە ئازاد نەكراوە

پاش ئەوەی چەند میدیایەكی جیهانی لەزاری ئەندامێكی پەرلەمانی دوورگەی پاپانیوگینیا ڕایانگەیاند ئەو كەسەی كە بەتۆمەتی كوشتنی پەناخوازە كوردەكە سزادرابوو بە كەفالەت ئازاد كراوە ، فەرماندەی پۆلیسی ئەو ووڵاتە ڕایگەیاند كە ئەو كەسە ئازاد نەكراوە و تا ئێستا دەستبەسەرە.
ڕەزا بەراتی ، ناوی ئەو پەناخوازە كوردە بوو كەلەبنەچەدا خەڵكی پارێزگای ئیلام بووە و لە شەوی 17 ی شوپاتی ساڵی 2014 دا لە پێكدادانی نێوان پاسەوانەكانی كەمپەكەیان و پەناخوازان لەدوورگەی مانوسی سەربە ووڵاتی پاپانیوگینیا گیانی لەدەستدا.
بە گوێرەی زانیاریەكانی ڕۆژنامەی گاردیانی بەریتانیش سێ‌ گومانلێكراوی تریش داواكراون بەتۆمەتی تێوەگلان لە كوشتنی ڕەزا بەڵام تائێستا دەستگیرنەكراون، هاوكات تا ئێستا دووكەس بەتۆمەتی كوشتنی ڕەزا دەستگیركراون و رێكاری یاسایی لەبەرامبەریان گیراوەتەبەر.
بەووتەی فەرماندەی پۆلیسی دوورگەی پاپانیوگینیا ، ئەو دوو كەسە لەم هەفتەیەدا براونەتەوە بەردەم دادگا بەڵام كەیسەكەیان دواخراوە بۆ مانگی ئەیلولی ئەمساڵ و پاشان گەڕێنراونەتەوە بۆ بەندیخانە.
ڕەزا یەكێك بووە لەو پەناخوازانەی لەماوەی ڕابردوودا بەشێوەی قاچاخ و لەڕێگەی دەریاوە خۆی گەیاندبووە دوورگەی كریستماسی ئوسترالیا بەڵام بەهۆی ڕێكەوتنی ئوسترالیا لەگەڵ هەردوو دوورگەی پاپانیوگینیا وناورۆ ، كە دوو ووڵاتی دوورگەیی بچوكن، ڕەزا و سەدان پەناخوازی تر كەلەدوای ئیمزاكردنی ڕێكەوتنامەكەوە گەشتبوونە ئوسترالیا كەوتنە بەرشاڵاوی ڕاگواستن بۆ ئەو دوو دوورگەیەو تائێستاش بەهۆی خراپی بارودۆخیان پەناخوازانی ئەو دوو دوورگەیە بەردەوامن لە دەربڕینی ناڕەزایی لەبەرامبەر ڕاگواستنیان و بەگوێرەی ڕێكەوتنەكەش ناتوانن لە داهاتوشدا داوای مافی پەنابەرێتی لە ئوسترالیا بكەن.
سەرەڕای ئیدانەكردنی ئەو ڕێكەوتنەلەلایەن ڕێكخراوەكانی داكۆكیكار لەمافی مرۆڤ و پەنابەران ، ئوسترالیا بەردەوامە لە پیادەكردنی سیاسەتی ڕاگواستن و گەڕانەوەی بەلەمی پەنابەران بۆ ئەو ووڵاتەی لێوەی هاتوون.
بەپێی ئامارە فەرمیەكانیش ، زیاتر لە 1500 پەناخواز لەكەمپەكانی ئەو دوو دوورگەیەن و ئاژانسەكانی هەواڵیش ئاماژە بە هەبوونی چەندین پەناخوازی بەڕەگەز كورد دەدەن لەناو ئەو كەمپانەدا.
سەرچاوەكان : ماڵپەری ڕۆژنامەی گاردیان ، ماڵپەرٍی ڕادیۆی نیوزلەندا